MLN131 - Chương 1: Nhập môn Chủ nghĩa xã hội khoa học

Đáp án đúng: "Công xã Pari". Cuộc khởi nghĩa ngày 18/3/1871 ở Pari đã lật đổ chính quyền của giai cấp tư sản và lập ra Hội đồng Công xã, hình thức chính quyền của giai cấp vô sản đầu tiên trong lịch sử, dù chỉ tồn tại 72 ngày. "Phong trào Hiến chương Anh" là phong trào đòi quyền phổ thông đầu phiếu bằng kiến nghị và mít tinh, chưa bao giờ giành được chính quyền. "Cách mạng tháng Mười Nga" diễn ra năm 1917, giành thắng lợi trọn vẹn và lập ra nhà nước Xôviết, nhưng muộn hơn gần nửa thế kỷ nên không phải cuộc đầu tiên. "Sự ra đời của Quốc tế I" là việc thành lập một tổ chức quốc tế của công nhân năm 1864, không phải một cuộc cách mạng giành chính quyền.

Đáp án đúng: "Được các nước xã hội chủ nghĩa bổ sung và phát triển trong tình hình mới, phù hợp với bối cảnh từng nước". Sự sụp đổ ở Liên Xô và Đông Âu là sụp đổ của một mô hình cụ thể chứ không phải của bản chất học thuyết; các đảng cộng sản cầm quyền ở Trung Quốc, Việt Nam, Cuba, Lào tiếp tục vận dụng sáng tạo lý luận ấy vào điều kiện dân tộc mình. "Được giới tri thức thế giới nghiên cứu như một học thuyết đã lỗi thời" phủ định sức sống của học thuyết, trái với đánh giá của giáo trình. "Các nước tư bản chủ nghĩa nghiên cứu chủ nghĩa xã hội khoa học như một học thuyết nhằm khắc phục các khuyết tật của thời đại mới" lẫn việc giới học giả phương Tây tìm hiểu Mác với việc bổ sung, phát triển học thuyết. "Được dung hòa cùng với các học thuyết tư sản khác" trái với tính độc lập về thế giới quan và tính đảng của chủ nghĩa xã hội khoa học.

Đáp án đúng: "Học thuyết về sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân". Hạn chế lịch sử lớn nhất của các nhà không tưởng Pháp là không tìm ra lực lượng xã hội có khả năng thực hiện cuộc chuyển biến cách mạng; chỉ khi chỉ ra giai cấp công nhân là chủ thể ấy thì chủ nghĩa xã hội mới chuyển từ ước mơ thành khoa học. "Chủ nghĩa duy vật lịch sử" làm rõ quy luật vận động của các hình thái kinh tế - xã hội, khắc phục hạn chế về phương pháp luận nhưng chưa chỉ ra lực lượng thực hiện. "Học thuyết về giá trị thặng dư" vạch ra bản chất bóc lột của tư bản, thuộc địa hạt kinh tế chính trị, chưa trả lời ai sẽ xóa bỏ chế độ ấy. "Chủ nghĩa duy vật biện chứng" là thế giới quan và phương pháp luận chung của toàn bộ chủ nghĩa Mác, không được xếp vào ba phát kiến vĩ đại.

Đáp án đúng: "V.I.Lênin". Định nghĩa chủ nghĩa xã hội như một phong trào phản kháng và đấu tranh thực tiễn nhằm xóa bỏ hoàn toàn chế độ bóc lột là cách tiếp cận của V.I.Lênin khi ông bàn về chủ nghĩa xã hội với tư cách phong trào hiện thực của những người lao động. "S.Phuriê" là nhà không tưởng Pháp, ông phê phán xã hội tư sản và phác họa các công xã lao động hòa hợp, chứ không quan niệm chủ nghĩa xã hội là cuộc đấu tranh xóa bỏ bóc lột. "Ph.Ăngghen" luận giải chủ nghĩa xã hội chủ yếu như một khoa học và như quy luật phát triển của lịch sử, không phải người nêu câu nói này. "C.Mác" diễn đạt vấn đề qua phạm trù giá trị thặng dư và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, không phải tác giả của câu được dẫn.

Đáp án đúng: "J.Xtalin". Từ năm 1924 đến năm 1953, với vai trò người lãnh đạo Đảng Cộng sản và Nhà nước Liên Xô, ông là người trực tiếp chỉ đạo việc vận dụng lý luận vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện thực, để lại cả thành tựu lớn lẫn những sai lầm giáo điều, duy ý chí. "G.Đi-mi-trốp" là lãnh tụ cộng sản Bungari và Tổng Bí thư Quốc tế Cộng sản, có đóng góp về chiến lược mặt trận chống phát xít nhưng không ở vị trí quyết định việc phát triển học thuyết trong thời kỳ này. "S.Phurie" là nhà không tưởng Pháp nửa đầu thế kỷ XIX, sống trước cả khi chủ nghĩa xã hội khoa học ra đời. "S.Simon" cũng là nhà không tưởng Pháp cùng thời kỳ ấy, không liên quan đến giai đoạn sau khi V.I.Lênin qua đời.

Đáp án đúng: "Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản". Nhận định về lực lượng sản xuất khổng lồ do giai cấp tư sản tạo ra nằm trong phần đánh giá vai trò lịch sử của giai cấp tư sản của văn kiện công bố tháng 2 năm 1848. "Chống Đuyrinh" là tác phẩm Ph.Ăngghen viết những năm 1876-1878 để luận chiến với Đuyrinh và trình bày hệ thống ba bộ phận của chủ nghĩa Mác. "Lược khảo khoa kinh tế - chính trị" là bài viết sớm của Ph.Ăngghen năm 1844 về các phạm trù kinh tế chính trị, không chứa đoạn đánh giá này. "Bộ Tư bản" phân tích phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa và học thuyết giá trị thặng dư, tập đầu xuất bản năm 1867, muộn hơn thời điểm nhận định được viết.

Đáp án đúng: "Là chủ nghĩa Mác - Lênin, luận giải từ các giác độ triết học, kinh tế học chính trị và chính trị xã hội về sự chuyển biến tất yếu của xã hội loài người từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản". Theo nghĩa rộng, khái niệm này đồng nghĩa với toàn bộ chủ nghĩa Mác - Lênin, tức cả ba bộ phận cùng luận chứng cho một kết luận chung. "Là một trong ba bộ phận hợp thành chủ nghĩa Mác - Lênin" mới là cách hiểu theo nghĩa hẹp. "Là một học thuyết trình bày sự ra đời, phát triển và suy vong của chủ nghĩa tư bản" thu hẹp đối tượng về phía kinh tế chính trị và bỏ mất phần cộng sản chủ nghĩa. "Là một hình thái kinh tế - xã hội trong tiến trình lịch sử tự nhiên của loài người" lẫn một học thuyết với một hình thái kinh tế - xã hội hiện thực.

Đáp án đúng: "Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản". Đoạn ghi công giai cấp tư sản trong việc tạo ra lực lượng sản xuất chưa từng có nằm ở chương bàn về tư sản và vô sản của văn kiện công bố năm 1848. "Gia đình thần thánh" là tác phẩm luận chiến của C.Mác và Ph.Ăngghen chống phái Hêghen trẻ, bàn về triết học tư biện chứ không đánh giá lực lượng sản xuất. "Tư bản" là công trình kinh tế chính trị xuất bản từ năm 1867, phân tích giá trị thặng dư và quy luật tích lũy tư bản. "Góp phần phê phán triết học pháp quyền của Hêghen" là bài viết những năm 1843-1844 của C.Mác về nhà nước, pháp quyền và tôn giáo, ra đời trước khi hai ông hoàn chỉnh quan niệm duy vật lịch sử.

Đáp án đúng: "Giúp chúng ta có căn cứ nhận thức khoa học để luôn cảnh giác, phân tích đúng và đấu tranh chống lại những nhận thức sai lệch về chủ nghĩa xã hội". Đây là ý nghĩa về mặt lý luận, gắn với việc trang bị lập trường và căn cứ nhận thức khoa học, không phải bài học rút ra từ thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội. "Thấy rõ khoảng cách giữa lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học và thực tiễn vận dụng nó" là ý nghĩa thực tiễn, vì mọi dự báo khoa học đều có khoảng cách với hiện thực. "Sự sụp đổ của Liên Xô và Đông Âu là do đã nhận thức và hành động trên nhiều vấn đề trái với chủ nghĩa xã hội khoa học, trái với chủ nghĩa Mác - Lênin chứ không phải là do đi theo chủ nghĩa xã hội khoa học làm cho các nước này khủng hoảng" là bài học lịch sử cụ thể. "Cần có bản lĩnh vững vàng, sáng suốt và sáng tạo trong việc vận dụng chủ nghĩa xã hội khoa học vào bối cảnh lịch sử cụ thể của từng quốc gia, tránh giáo điều, bảo thủ, duy ý chí" là yêu cầu đặt ra cho người vận dụng.

Đáp án đúng: "Tư sản/ Lực lượng sản xuất". Nguyên văn nhận định nói về giai cấp tư sản và về những lực lượng sản xuất mà giai cấp này tạo ra, bởi phép so sánh ở cuối câu cũng là so sánh với lực lượng sản xuất của các thế hệ trước gộp lại. "Tư sản/ Quan hệ sản xuất" sai ở chỗ trống thứ hai, vì quan hệ sản xuất không được đo bằng nhiều hay ít và không thể đem so với lực lượng sản xuất. "Vô sản/ Tư sản" sai cả hai chỗ, vì giai cấp vô sản không phải giai cấp thống trị trong chủ nghĩa tư bản. "Vô sản/ Giai cấp nông dân" cũng sai cả hai chỗ, lại đặt một giai cấp vào vị trí vật được sản xuất ra.

Đáp án đúng: "V.I.Lênin". Nhận định này là của V.I.Lênin khi ông bảo vệ quan niệm duy vật lịch sử trước phái dân chủ tự do Nga, khẳng định bộ Tư bản đã biến giả thuyết về quy luật vận động của xã hội thành nguyên lý được chứng minh bằng phân tích một hình thái kinh tế - xã hội cụ thể. "C.Mác" là tác giả của chính bộ Tư bản nên không ở vị thế người đánh giá tác phẩm của mình theo cách này. "Ph.Ăngghen" có nhiều nhận xét về bộ Tư bản, nhưng câu được dẫn gắn với lập luận bảo vệ chủ nghĩa Mác ở Nga cuối thế kỷ XIX. "S.Phurie" là nhà không tưởng Pháp qua đời năm 1837, ba mươi năm trước khi bộ Tư bản ra đời.

Đáp án đúng: "Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác - Lênin và Chủ nghĩa xã hội khoa học". Ba bộ phận này tương ứng ba nguồn gốc lý luận và ba mặt luận giải về sự chuyển biến tất yếu từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sản. "Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác - Lênin và Chủ nghĩa xã hội không tưởng phê phán" nhầm một tiền đề tư tưởng lý luận thành bộ phận cấu thành. "Kinh tế chính trị Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và Chủ nghĩa xã hội không tưởng phê phán" vừa thiếu triết học, vừa xếp Tư tưởng Hồ Chí Minh vào trong học thuyết Mác - Lênin dù đó là một môn học riêng. "Triết học Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và Kinh tế chính trị học cổ điển Anh" lẫn tiền đề lý luận của chủ nghĩa Mác với bộ phận hợp thành của nó.