MLN131 Chủ nghĩa xã hội khoa học – Bộ ôn tập cuối kỳ số 12 (60 câu)

Đáp án đúng: "Vì sinh ra và lớn lên ở một nước thuộc địa, nửa phong kiến dưới ách thống trị của thực dân Pháp". Trong thời gian đầu, giai cấp công nhân Việt Nam còn nhỏ bé và chậm phát triển vì sinh ra, lớn lên ở một nước thuộc địa nửa phong kiến, nơi công nghiệp chỉ là công nghiệp khai thác phục vụ chính quốc dưới ách thống trị của thực dân Pháp. "Vì lực lượng không thực sự đông đảo" chỉ là biểu hiện của tình trạng ấy, số lượng ít là kết quả chứ không phải nguyên nhân. "Vì không có tinh thần kỷ luật và cách mạng triệt để như đặc điểm chung của giai cấp công nhân các nước tư bản phát triển" sai về bản chất, vì tính kỷ luật và tinh thần cách mạng triệt để là đặc điểm chung mà công nhân Việt Nam vẫn có. "Vì chưa có tinh thần đấu tranh giai cấp, đấu tranh giải phóng dân tộc" trái thực tế, bởi ngay từ đầu công nhân Việt Nam đã đấu tranh cả vì mục tiêu giai cấp và mục tiêu giải phóng dân tộc.

Đáp án đúng: "Trình độ trưởng thành về ý thức chính trị của một giai cấp cách mạng". Chất lượng của giai cấp công nhân trước hết được đo bằng trình độ trưởng thành về ý thức chính trị của một giai cấp cách mạng, tức tự giác nhận thức được vai trò và trọng trách lịch sử của giai cấp mình, bên cạnh trình độ học vấn và tay nghề. "Sự chuyên nghiệp trong tác phong, kỷ luật lao động" chỉ nói tới tác phong, kỷ luật lao động, là một biểu hiện cụ thể chứ không phải tiêu chí bao trùm về chất lượng. "Năng lực tập hợp, vận động và thống trị nhân dân lao động thông qua đội tiên phong của mình – Đảng Cộng sản" sai ở chỗ nói thống trị nhân dân lao động, vì Đảng Cộng sản tập hợp, vận động và lãnh đạo nhân dân chứ không thống trị nhân dân. "Năng lực tổ chức khởi nghĩa giành chính quyền" thu hẹp chất lượng vào một năng lực của một thời điểm, trong khi chất lượng của giai cấp là trình độ phát triển lâu dài về ý thức và năng lực.

Đáp án đúng: "Là chủ thể của quá trình sản xuất vật chất để sản xuất ra của cải vật chất ngày càng nhiều đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của con người và xã hội". Giai cấp công nhân trực tiếp vận hành nền sản xuất công nghiệp hiện đại nên là chủ thể của quá trình sản xuất vật chất, tạo ra của cải vật chất ngày càng nhiều cho nhu cầu của con người và xã hội. "Là chủ thể của quá trình phát triển, xây dựng nông thôn mới gắn với xây dựng các cơ sở công nghiệp, dịch vụ và phát triển đô thị" mô tả vai trò của giai cấp nông dân trong xây dựng nông thôn mới gắn với công nghiệp, dịch vụ và đô thị. "Là chủ thể của quá trình tổ chức sản xuất, kinh doanh hàng hóa nhằm thúc đẩy trao đổi và mở rộng thị trường, tối đa hoá lợi nhuận cho doanh nghiệp" mô tả hoạt động của chủ doanh nghiệp, của giai cấp tư sản với mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận. "Là chủ thể của quá trình nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ nhằm tạo ra tri thức mới cho xã hội" mô tả vai trò của đội ngũ trí thức trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, không phải vai trò của giai cấp công nhân.

Đáp án đúng: "Chủ nghĩa xã hội là chế độ xã hội do nhân dân lao động làm chủ". Quyền làm chủ của nhân dân lao động trên mọi lĩnh vực chính là biểu hiện tập trung cho tính chất vì con người, do con người của chế độ mới. "Chủ nghĩa xã hội có nền kinh tế phát triển cao, dựa trên chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu" sai ngay ở nội dung, vì đặc trưng kinh tế của chủ nghĩa xã hội là chế độ công hữu về những tư liệu sản xuất chủ yếu. "Chủ nghĩa xã hội giải phóng giai cấp công nhân, nhân dân lao động và đồng thời đàn áp giai cấp thống trị tàn bạo là giai cấp tư sản" đặt mục tiêu đàn áp vào bản chất chế độ, trái tinh thần giải phóng con người. "Chủ nghĩa xã hội có nhà nước kiểu mới mang bản chất giai cấp công nhân, đại biểu cho lợi ích, quyền lực và ý chí của riêng giai cấp công nhân" bó hẹp nhà nước vào một giai cấp, trong khi nhà nước ấy đại biểu cho nhân dân lao động.

Đáp án đúng: "Biến đổi về chất". Quá độ bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa đòi hỏi tạo ra sự biến đổi về chất của xã hội trên tất cả các lĩnh vực, nghĩa là thay đổi hẳn kiểu quan hệ sản xuất, kiến trúc thượng tầng và các quan hệ xã hội, chứ không chỉ cải thiện mức độ. "Biến đổi về lượng" chỉ là tăng giảm trong khuôn khổ chất cũ, không đủ để chuyển sang chế độ xã hội mới. "Khuynh hướng phát triển" là phạm trù chỉ chiều hướng vận động, không phải tính chất của sự biến đổi mà câu hỏi nhắm tới. "Thực hiện bước nhảy" nói về hình thức của sự chuyển hoá, bản thân nó chưa trả lời biến đổi ấy thuộc về chất hay về lượng.

Đáp án đúng: "Tư tưởng vô sản và tư tưởng tư sản". Trên lĩnh vực tư tưởng - văn hoá, thời kỳ quá độ còn tồn tại nhiều loại tư tưởng khác nhau, trong đó cuộc đấu tranh chủ yếu là giữa tư tưởng vô sản đang giữ vai trò chủ đạo và tư tưởng tư sản cùng các tàn dư của nó. "Tư tưởng vô sản và tư tưởng địa chủ phong kiến" nêu một đối tượng đã suy tàn, không còn là lực lượng tư tưởng chủ yếu đối lập trong thời kỳ này. "Tư tưởng chủ nô và tư tưởng tư sản" đặt sai bối cảnh lịch sử, vì tư tưởng chủ nô gắn với xã hội chiếm hữu nô lệ. "Tư tưởng vô sản và tư tưởng chủ nô" cũng lấy một hệ tư tưởng đã lùi vào quá khứ xa làm đối cực.

Đáp án đúng: "Làm theo năng lực, hưởng theo lao động". Ở giai đoạn chủ nghĩa xã hội, lực lượng sản xuất chưa đủ dồi dào để phân phối theo nhu cầu, nên nguyên tắc phân phối chủ yếu vẫn là mỗi người làm theo năng lực và hưởng theo số lượng, chất lượng lao động đã đóng góp. "Làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu" là nguyên tắc của giai đoạn cao, khi của cải dồi dào và lao động trở thành nhu cầu bậc nhất. "Làm theo năng lực, hưởng theo phúc lợi xã hội" lấy một kênh phân phối bổ trợ làm nguyên tắc chủ yếu. "Làm theo công việc, hưởng theo tiền lương" chỉ mô tả hình thức trả công trong quan hệ làm thuê, không phải nguyên tắc phân phối của chế độ xã hội.

Đáp án đúng: "C.Mác - Ph.Ăngghen khởi xướng, V.I.Lênin bổ sung phát triển". Hai nhà sáng lập chủ nghĩa Mác xây dựng học thuyết hình thái kinh tế - xã hội, còn V.I.Lênin bổ sung, phát triển trong điều kiện chủ nghĩa đế quốc và thực tiễn cách mạng Nga, nhất là lý luận về thời kỳ quá độ. "C.Mác - V.I.Lênin khởi xướng, Ph.Ăngghen bổ sung phát triển" đảo ngược thứ tự lịch sử, vì Ph.Ăngghen là người cùng thời và cùng sáng lập với C.Mác. "C.Mác - Ph.Ăngghen khởi xướng, Chủ tịch Hồ Chí Minh bổ sung phát triển" bỏ qua vai trò phát triển lý luận của V.I.Lênin. "C.Mác khởi xướng, Ph.Ăngghen bổ sung phát triển" hạ Ph.Ăngghen xuống vai người bổ sung, trong khi ông là người đồng sáng lập.

Đáp án đúng: "Cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân chống lại giai cấp tư sản ngày càng gay gắt". Mâu thuẫn cơ bản của hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa là mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất xã hội hóa ngày càng cao với quan hệ sản xuất dựa trên chế độ tư hữu tư bản chủ nghĩa; về mặt xã hội, nó biểu hiện thành cuộc đấu tranh ngày càng gay gắt của giai cấp công nhân chống giai cấp tư sản. "Mâu thuẫn xung đột lợi ích của các nhà tư sản khác nhau" chỉ là mâu thuẫn trong nội bộ giai cấp tư sản, không phải mâu thuẫn cơ bản của hình thái. "Cuộc cạnh tranh giành việc làm của những người công nhân để tránh không bị thất nghiệp" là sự cạnh tranh giữa những người lao động với nhau do thị trường sức lao động tạo ra, là hệ quả chứ không phải biểu hiện của mâu thuẫn cơ bản. "Cuộc đấu tranh giành quyền điều hành quốc gia của các đảng phái tư sản" chỉ là sự tranh giành quyền lực giữa các đảng phái cùng đại diện cho lợi ích của giai cấp tư sản.

Đáp án đúng: "Giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển văn hóa, thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội, bảo vệ môi trường". Đây là một trong các mối quan hệ lớn được Đảng xác định phải nắm vững và giải quyết tốt, với đủ bốn vế tăng trưởng kinh tế, phát triển văn hoá, tiến bộ và công bằng xã hội, bảo vệ môi trường. "Giữa tăng trưởng kinh tế, thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội, bảo vệ môi trường sống" thiếu vế phát triển văn hoá. "Giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển văn hóa, thực hiện tiến bộ, bảo vệ môi trường, y tế, giáo dục" thêm y tế, giáo dục vốn không phải vế của mối quan hệ này và lại thiếu công bằng xã hội. "Giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển văn hóa, thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội" thiếu vế bảo vệ môi trường.

Đáp án đúng: "Giai cấp công nhân đã trở thành giai cấp cầm quyền". Điều kiện mới của cuộc đấu tranh giai cấp trong thời kỳ quá độ là giai cấp công nhân đã giành được chính quyền và nắm công cụ nhà nước để cải tạo xã hội cũ, khác hẳn thời kỳ còn đi giành chính quyền. "Giai cấp tư sản đã trở thành lực lượng phản động" nêu đặc điểm của đối tượng đấu tranh, không phải điều kiện mới về vị thế của lực lượng cách mạng. "Sự phát triển của công nghiệp hóa dẫn đến thất nghiệp tràn lan" là hiện tượng kinh tế - xã hội, không quy định tính chất chính trị của cuộc đấu tranh. "Đảng Cộng sản đã được thành lập, và ngày càng thể hiện vai trò lãnh đạo tích cực trong phong trào đấu tranh giành chính quyền" thuộc giai đoạn trước khi có chính quyền.

Đáp án đúng: "Công nhân". Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam mang bản chất giai cấp công nhân, do Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân lãnh đạo, đồng thời là nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. "Nông dân" — là lực lượng trong khối liên minh nền tảng của nhà nước, không phải giai cấp quy định bản chất nhà nước. "Tư sản" — bản chất giai cấp tư sản gắn với nhà nước tư sản và chế độ tư hữu, đối lập với nhà nước kiểu mới. "Trí thức" — là một tầng lớp xã hội, không phải giai cấp có hệ tư tưởng và sứ mệnh lịch sử để quy định bản chất nhà nước.

Đáp án đúng: "Con người". Một đặc điểm của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là tôn trọng quyền con người, coi con người là chủ thể, là trung tâm của sự phát triển, từ đó mở rộng dân chủ đi đôi với tăng cường kỷ cương, pháp luật. "Giai cấp công nhân" — là giai cấp quy định bản chất của nhà nước, không phải cái được xác định là chủ thể, trung tâm của sự phát triển. "Nhân dân lao động" — là chủ thể của quyền lực nhà nước, nhưng cách diễn đạt của đặc điểm này dùng phạm trù con người chứ không phải phạm trù giai cấp, tầng lớp. "Đảng Cộng sản Việt Nam" — giữ vai trò lãnh đạo nhà nước và xã hội, đó là một đặc điểm khác, không phải trung tâm của sự phát triển.

Đáp án đúng: "Cuộc cách mạng do giai cấp vô sản và nhân dân lao động tiến hành dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản". Nhà nước xã hội chủ nghĩa chỉ xuất hiện khi cách mạng vô sản thắng lợi, giai cấp công nhân cùng nhân dân lao động giành lấy chính quyền dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản. "Sự phát triển lực lượng sản xuất và sự cải biến từng phần theo hướng tích cực của nhà nước tư sản" — cải biến từng phần không thay đổi được bản chất giai cấp của nhà nước tư sản, muốn có nhà nước kiểu mới phải qua cách mạng. "Sự mở rộng dân chủ không ngừng nhằm xoa dịu mâu thuẫn giai cấp trong xã hội tư bản" — nhượng bộ dân chủ chỉ là kết quả đấu tranh, không sinh ra nhà nước kiểu mới. "Cuộc cách mạng dân chủ nhân dân do liên minh công-nông-trí tiến hành" — bỏ mất vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân thông qua Đảng Cộng sản.

Đáp án đúng: "Lấy hệ tư tưởng Mác – Lênin làm chủ đạo, kế thừa, phát huy tinh hoa truyền thống dân tộc và những giá trị tư tưởng – văn hóa văn minh, tiến bộ nhân loại". Bản chất tư tưởng - văn hóa - xã hội của nền dân chủ này gồm ba vế: hệ tư tưởng Mác - Lênin giữ vai trò chủ đạo, kế thừa có chọn lọc tinh hoa dân tộc, và tiếp thu giá trị văn minh, tiến bộ của nhân loại. "Lấy hệ tư tưởng Mác – Lênin làm chủ đạo, kế thừa, phát huy toàn bộ tư tưởng – văn hóa nhân loại" — sai ở chữ toàn bộ, việc tiếp thu phải có chọn lọc. "Lấy hệ tư tưởng Mác – Lênin làm hệ tư tưởng thống trị, kế thừa toàn bộ những yếu tố truyền thống của dân tộc" — dùng chữ thống trị thay cho chủ đạo và kế thừa cả cái lạc hậu. "Lấy hệ tư tưởng Mác – Lênin làm chủ đạo, kế thừa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, ngăn chặn yếu tố ngoại lai xâm phạm" — thái độ đóng cửa, trái yêu cầu tiếp thu giá trị tiến bộ của nhân loại.