MLN131 Chủ nghĩa xã hội khoa học – Bộ ôn tập cuối kỳ số 8 (60 câu)

Đáp án đúng: "Giảm dần về số lượng và tỷ lệ trong cơ cấu xã hội - giai cấp". Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn cùng với chuyển dịch lao động sang công nghiệp, dịch vụ làm số lượng nông dân và tỉ lệ của họ trong cơ cấu xã hội - giai cấp đều giảm, đồng thời nội bộ giai cấp này đa dạng hơn. "Tăng dần về số lượng và tỷ lệ trong cơ cấu xã hội - giai cấp" ngược với thực tế chuyển dịch cơ cấu lao động của nước ta. "Giảm dần về số lượng nhưng tăng dần về tỷ lệ trong cơ cấu xã hội - giai cấp" tự mâu thuẫn, vì tỉ lệ chỉ tăng khi các bộ phận khác giảm nhanh hơn, trái với xu hướng công nhân và trí thức đang tăng lên. "Tăng dần về số lượng nhưng giảm dần về tỷ lệ trong cơ cấu xã hội - giai cấp" không đúng, vì cả số lượng tuyệt đối của nông dân cũng đang thu hẹp.

Đáp án đúng: "Gia đình mẫu hệ". Ở thời nguyên thủy, quan hệ tính giao còn rộng nên chỉ xác định được người mẹ, dòng dõi tính theo đằng mẹ, vì vậy hình thức gia đình gắn với chế độ mẫu quyền xuất hiện trước tiên trong lịch sử. "Gia đình một vợ một chồng" — ra đời muộn nhất, cùng với chế độ tư hữu và nhu cầu để lại tài sản cho con đẻ của người đàn ông. "Gia đình phụ hệ" — chỉ hình thành khi người đàn ông giành được địa vị thống trị về kinh tế, tức là sau chế độ mẫu hệ. "Đại gia đình phụ hệ" — là biến thể quy mô lớn của chế độ phụ hệ nên càng xuất hiện về sau.

Đáp án đúng: "C.Mác và Ph.Ăngghen". Học thuyết hình thái kinh tế - xã hội là phát hiện của hai nhà sáng lập chủ nghĩa Mác, hình thành cùng với quan niệm duy vật về lịch sử từ giữa thế kỷ mười chín. "C.Mác và V.I.Lênin" gộp hai người thuộc hai thời kỳ khác nhau, trong khi V.I.Lênin sinh sau và chỉ kế thừa, phát triển học thuyết đã có. "Ph.Ăngghen và V.I.Lênin" bỏ mất chính tác giả chủ yếu của học thuyết. "V.I. Lênin và Chủ tịch Hồ Chí Minh" là những người vận dụng, phát triển học thuyết vào điều kiện cụ thể, không phải người khởi xướng.

Đáp án đúng: "Xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện". Nội dung văn hóa - xã hội của liên minh hướng vào mục tiêu xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc và phát triển con người toàn diện, bởi con người vừa là chủ thể vừa là mục tiêu của tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội. "Xây dựng nền văn hóa và nhà nước của dân, do dân, vì dân" ghép thêm nhiệm vụ xây dựng nhà nước, vốn thuộc nội dung chính trị. "Xây dựng nền văn hóa và xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh" là công tác xây dựng Đảng, cũng thuộc nội dung chính trị - tổ chức. "Xây dựng nền văn hóa và tăng cường bản chất giai cấp công nhân" là yêu cầu về lập trường chính trị - tư tưởng của Đảng, không phải nội dung văn hóa - xã hội của liên minh.

Đáp án đúng: "Chủ nghĩa duy vật lịch sử, Học thuyết về giá trị thặng dư, Học thuyết về sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân". Ba phát kiến này trả lời quy luật vận động của lịch sử, bản chất bóc lột của tư bản và chủ thể của bước chuyển cách mạng. "Chủ nghĩa duy vật, Chủ nghĩa duy vật lịch sử, Học thuyết về giá trị thặng dư" đưa chủ nghĩa duy vật nói chung vào thay cho phát kiến về giai cấp công nhân, mà chủ nghĩa duy vật thì đã có từ trước Mác. "Chủ nghĩa duy vật lịch sử, Chủ nghĩa duy tâm biện chứng, Học thuyết về giá trị thặng dư" chứa chủ nghĩa duy tâm biện chứng, chính là phần bị phê phán ở Hêghen. "Học thuyết giá trị thặng dư, Chủ nghĩa duy vật lịch sử, Phép biện chứng duy tâm" cũng kể tên phép biện chứng duy tâm, thứ mà hai ông cải tạo chứ không phát kiến.

Đáp án đúng: "Tiếp tục phát triển và nâng cao chất lượng phong trào xây dựng gia đình văn hóa". Đây là một trong bốn phương hướng cơ bản, cùng với tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội và kế thừa giá trị gia đình truyền thống đi đôi với tiếp thu tiến bộ của nhân loại. "Xây dựng gia đình kiểu mẫu, bình đẳng giới, con cái được học hành" — là những tiêu chí, kết quả mong muốn, không phải cách diễn đạt phương hướng. "Gia đình từ một đến hai con, ấm no, hạnh phúc" — là nội dung của chính sách dân số và tiêu chí gia đình văn hóa. "Mọi thành viên trong gia đình phải tôn trọng, phát huy quyền làm chủ trong gia đình" — là yêu cầu ứng xử trong từng hộ, không phải phương hướng ở tầm quốc gia.

Đáp án đúng: "Thực tiễn đấu tranh giai cấp ở Pháp và Công xã Pari năm 1871". Giáo trình xác định dân chủ xã hội chủ nghĩa được phôi thai từ thực tiễn đấu tranh giai cấp ở Pháp và Công xã Pari năm 1871, nhà nước của người lao động chỉ tồn tại 72 ngày nhưng đã phác ra kiểu tổ chức chính quyền mới; phải tới Cách mạng Tháng Mười Nga 1917 nền dân chủ ấy mới chính thức được xác lập. "Thực tiễn đấu tranh giai cấp ở Việt Nam" — diễn ra muộn hơn nhiều và không phải mầm mống đầu tiên của nền dân chủ kiểu mới trên thế giới. "Phong trào cách mạng 1930 - 1931" — là đỉnh cao đấu tranh trong nước với Xô viết Nghệ - Tĩnh, không phải mốc phôi thai của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. "Thành công của cách mạng tháng 8 năm 1945" — là mốc xác lập chế độ dân chủ nhân dân ở Việt Nam, muộn hơn cả mốc xác lập nền dân chủ xã hội chủ nghĩa đầu tiên.

Đáp án đúng: "Là những người không có sở hữu tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội, phải bán sức lao động cho nhà tư bản và bị bóc lột giá trị thặng dư". Về phương diện chính trị - xã hội, điều quy định địa vị của giai cấp công nhân trong chủ nghĩa tư bản là chỗ họ không sở hữu tư liệu sản xuất chủ yếu, phải bán sức lao động và bị chiếm không giá trị thặng dư, từ đó hình thành đối kháng lợi ích với giai cấp tư sản. "Là những người nắm giữ tư liệu sản xuất của xã hội tư bản chủ nghĩa, tự tổ chức sản xuất kinh doanh lớn mà không hợp tác với giai cấp nào" mô tả chính giai cấp tư sản chứ không phải công nhân, vì người nắm tư liệu sản xuất và tự tổ chức kinh doanh lớn là nhà tư bản. "Là những người sở hữu tư liệu sản xuất, hợp tác với nhà tư bản để kiếm sống" tự mâu thuẫn, bởi người đã sở hữu tư liệu sản xuất thì không phải bán sức lao động để kiếm sống. "Là những người có sở hữu một số tư liệu sản xuất nhỏ, có thể tự sản xuất, nhưng nhỏ lẻ, dễ phá sản nên phải bán sức lao động cho nhà tư bản là chính" là đặc điểm của người sản xuất nhỏ, của tầng lớp tiểu chủ và nửa vô sản, không phải định nghĩa về giai cấp công nhân.

Đáp án đúng: "Xây dựng chủ trương, chính sách phù hợp, đúng đắn, giải quyết hài hòa lợi ích của từng đối tượng liên minh cụ thể và đảm bảo lợi ích chung". Sự đồng thuận chỉ có được khi lợi ích riêng của từng chủ thể trong liên minh được xử lý hài hòa trong lợi ích chung, và điều đó phải thể hiện thành chủ trương, chính sách cụ thể. "Mọi vấn đề, mọi pháp luật khi đưa ra đều phải thông qua tất cả công dân để được ban hành, đảm bảo tính đồng thuận tuyệt đối" không khả thi và trái nguyên tắc dân chủ đại diện trong xây dựng pháp luật. "Có chính sách gắn kết, ràng buộc lợi ích kinh tế giữa các giai cấp, tầng lớp để họ thống nhất lợi ích kinh tế với nhau, từ đó đồng thuận và đoàn kết trong mọi vấn đề" tuyệt đối hóa lợi ích kinh tế, bỏ qua nội dung chính trị và văn hóa - xã hội của liên minh. "Chỉ chú trọng đến lợi ích của một giai cấp hoặc tầng lớp xã hội, bỏ qua lợi ích của các lực lượng khác" phá vỡ chính cơ sở tồn tại của liên minh.

Đáp án đúng: "Xuất hiện những mâu thuẫn lợi ích ở những mức độ khác nhau". Khối liên minh công nhân, nông dân và trí thức thống nhất về lợi ích căn bản, nhưng mỗi lực lượng vẫn có lợi ích riêng về nghề nghiệp, thu nhập, điều kiện sống nên nảy sinh mâu thuẫn ở những mức độ khác nhau, cần được giải quyết bằng chính sách. "Xuất hiện sự đấu tranh kịch liệt trong hệ thống chuyên chính vô sản" phóng đại mâu thuẫn trong nội bộ liên minh thành đối kháng. "Xuất hiện sự chống phá của các giai cấp trong liên minh" sai về bản chất liên minh, vì các lực lượng trong liên minh không chống phá nhau. "Xuất hiện sự chuyên quyền, độc đoán của một bộ phận" là biểu hiện suy thoái của cán bộ, không phải vấn đề nảy sinh từ quan hệ lợi ích trong liên minh.

Đáp án đúng: "Công nhân". Xét về phương diện kinh tế - xã hội, giai cấp công nhân là những người lao động trực tiếp hoặc gián tiếp vận hành các công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hóa cao. "Tư sản" sai vì giai cấp tư sản là người sở hữu tư liệu sản xuất và mua sức lao động, không phải người vận hành công cụ sản xuất. "Nông dân" sai vì gắn với công cụ và nền sản xuất nông nghiệp, trình độ xã hội hóa thấp. "Địa chủ" sai vì đó là giai cấp sở hữu đất đai trong xã hội phong kiến, sống bằng địa tô chứ không trực tiếp vận hành công cụ công nghiệp.

Đáp án đúng: "Xã hội/ văn hóa". Chủ nghĩa Mác - Lênin khẳng định tôn giáo là một hiện tượng xã hội - văn hoá do con người sáng tạo ra: nó nảy sinh từ những điều kiện lịch sử, kinh tế - xã hội nhất định, đồng thời là một thành tố văn hoá mang theo giá trị đạo đức, nghệ thuật, lối sống. "Kinh tế/ văn hóa" — kinh tế là điều kiện sinh ra tôn giáo, không phải thuộc tính dùng để định danh nó. "Chính trị/ xã hội" — tính chính trị chỉ xuất hiện khi xã hội đã phân chia giai cấp, nên không thuộc định nghĩa chung về tôn giáo. "Giáo dục/ y tế" — là hai lĩnh vực hoạt động xã hội cụ thể, xa lạ với cách định nghĩa bản chất tôn giáo.

Đáp án đúng: "Mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hóa của lực lượng sản xuất với chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất". Sản xuất ngày càng mang tính xã hội trong khi tư liệu sản xuất vẫn thuộc sở hữu tư nhân, nên chế độ sở hữu ấy phải được thay bằng công hữu. "Mâu thuẫn giữa tính chất tư nhân hóa của lực lượng sản xuất với chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất" tự triệt tiêu, vì hai mặt cùng tính tư nhân. "Mâu thuẫn giữa tính chất chuyên môn hóa của lực lượng sản xuất với chế độ chiếm hữu tập thể tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất" sai cả hai mặt, vì chuyên môn hoá chỉ là biểu hiện của phân công và chủ nghĩa tư bản không dựa trên chiếm hữu tập thể. "Mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hóa về lực lượng sản xuất với chế độ chiếm hữu công cộng về tư liệu sản xuất" sai vì hai mặt đó phù hợp nhau.

Đáp án đúng: "Tư bản chủ nghĩa". Nước ta đi lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa, tức bỏ qua việc xác lập địa vị thống trị của quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa, nhưng vẫn tiếp thu thành tựu nhân loại đạt được dưới chế độ đó. "Phong kiến" sai vì chế độ phong kiến đã bị cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân xoá bỏ trên thực tế, không phải chế độ bị bỏ qua khi lựa chọn con đường phát triển. "Chiếm hữu nô lệ" là hình thái đã lùi rất xa trong lịch sử, không nằm trong lựa chọn con đường phát triển hiện nay. "Cộng sản nguyên thủy" là hình thái đầu tiên của lịch sử loài người, càng không phải chế độ được bàn tới ở đây.

Đáp án đúng: "Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác - Lênin và Chủ nghĩa xã hội khoa học". Ba bộ phận này tương ứng ba nguồn gốc lý luận và ba mặt luận giải về sự chuyển biến tất yếu từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sản. "Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác - Lênin và Chủ nghĩa xã hội không tưởng phê phán" nhầm một tiền đề tư tưởng lý luận thành bộ phận cấu thành. "Kinh tế chính trị Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và Chủ nghĩa xã hội không tưởng phê phán" vừa thiếu triết học, vừa xếp Tư tưởng Hồ Chí Minh vào trong học thuyết Mác - Lênin dù đó là một môn học riêng. "Triết học Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và Kinh tế chính trị học cổ điển Anh" lẫn tiền đề lý luận của chủ nghĩa Mác với bộ phận hợp thành của nó.