MLN131 Chủ nghĩa xã hội khoa học – Bộ ôn tập cuối kỳ số 7 (60 câu)

Đáp án đúng: "Tăng cường hơn trước". Sau Hội nghị đại biểu các Đảng Cộng sản và công nhân họp tại Mátxcơva năm 1960 với bản tuyên bố chung về đường lối, hoạt động lý luận và thực tiễn của các Đảng Cộng sản và công nhân được tăng cường hơn trước. "Không phát triển" trái với thực tế, bởi sau hội nghị phong trào có thêm cơ sở lý luận chung và sự phối hợp hành động. "Bị chủ nghĩa tư bản thủ tiêu" sai hoàn toàn, vì các Đảng Cộng sản vẫn tồn tại và hoạt động, nhiều đảng còn là đảng cầm quyền ở các nước xã hội chủ nghĩa. "Chỉ có công nhân phát triển" sai vì sự tăng cường diễn ra ở cả hoạt động lý luận của các đảng chứ không riêng phong trào công nhân.

Đáp án đúng: "Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản". Đoạn ghi công giai cấp tư sản trong việc tạo ra lực lượng sản xuất chưa từng có nằm ở chương bàn về tư sản và vô sản của văn kiện công bố năm 1848. "Gia đình thần thánh" là tác phẩm luận chiến của C.Mác và Ph.Ăngghen chống phái Hêghen trẻ, bàn về triết học tư biện chứ không đánh giá lực lượng sản xuất. "Tư bản" là công trình kinh tế chính trị xuất bản từ năm 1867, phân tích giá trị thặng dư và quy luật tích lũy tư bản. "Góp phần phê phán triết học pháp quyền của Hêghen" là bài viết những năm 1843-1844 của C.Mác về nhà nước, pháp quyền và tôn giáo, ra đời trước khi hai ông hoàn chỉnh quan niệm duy vật lịch sử.

Đáp án đúng: "V.I.Lênin". Trước thực tiễn chủ nghĩa đế quốc và phong trào giải phóng dân tộc ở các thuộc địa, V.I.Lênin đã phát triển khẩu hiệu của Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, gắn cuộc đấu tranh của vô sản với cuộc đấu tranh của các dân tộc bị áp bức thành một mặt trận chung. "Chủ tịch Hồ Chí Minh" — tiếp thu và vận dụng tư tưởng này vào cách mạng Việt Nam, không phải tác giả của câu nói. "C.Mác" — là tác giả khẩu hiệu gốc kêu gọi vô sản tất cả các nước đoàn kết lại, khi vấn đề thuộc địa chưa trở thành trung tâm. "Ph.Ăngghen" — cùng soạn Tuyên ngôn nhưng qua đời trước khi chủ nghĩa đế quốc và vấn đề dân tộc bị áp bức nổi lên thành vấn đề hàng đầu.

Đáp án đúng: "Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác - Lênin và Chủ nghĩa xã hội khoa học". Ba bộ phận này tương ứng ba nguồn gốc lý luận và ba mặt luận giải về sự chuyển biến tất yếu từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sản. "Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác - Lênin và Chủ nghĩa xã hội không tưởng phê phán" nhầm một tiền đề tư tưởng lý luận thành bộ phận cấu thành. "Kinh tế chính trị Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và Chủ nghĩa xã hội không tưởng phê phán" vừa thiếu triết học, vừa xếp Tư tưởng Hồ Chí Minh vào trong học thuyết Mác - Lênin dù đó là một môn học riêng. "Triết học Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và Kinh tế chính trị học cổ điển Anh" lẫn tiền đề lý luận của chủ nghĩa Mác với bộ phận hợp thành của nó.

Đáp án đúng: "Giúp chúng ta có căn cứ nhận thức khoa học để luôn cảnh giác, phân tích đúng và đấu tranh chống lại những nhận thức sai lệch về chủ nghĩa xã hội". Đây là ý nghĩa về mặt lý luận, gắn với việc trang bị lập trường và căn cứ nhận thức khoa học, không phải bài học rút ra từ thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội. "Thấy rõ khoảng cách giữa lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học và thực tiễn vận dụng nó" là ý nghĩa thực tiễn, vì mọi dự báo khoa học đều có khoảng cách với hiện thực. "Sự sụp đổ của Liên Xô và Đông Âu là do đã nhận thức và hành động trên nhiều vấn đề trái với chủ nghĩa xã hội khoa học, trái với chủ nghĩa Mác - Lênin chứ không phải là do đi theo chủ nghĩa xã hội khoa học làm cho các nước này khủng hoảng" là bài học lịch sử cụ thể. "Cần có bản lĩnh vững vàng, sáng suốt và sáng tạo trong việc vận dụng chủ nghĩa xã hội khoa học vào bối cảnh lịch sử cụ thể của từng quốc gia, tránh giáo điều, bảo thủ, duy ý chí" là yêu cầu đặt ra cho người vận dụng.

Đáp án đúng: "Chủ nghĩa duy vật lịch sử, Học thuyết về giá trị thặng dư, Học thuyết về sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân". Ba phát kiến này trả lời quy luật vận động của lịch sử, bản chất bóc lột của tư bản và chủ thể của bước chuyển cách mạng. "Chủ nghĩa duy vật, Chủ nghĩa duy vật lịch sử, Học thuyết về giá trị thặng dư" đưa chủ nghĩa duy vật nói chung vào thay cho phát kiến về giai cấp công nhân, mà chủ nghĩa duy vật thì đã có từ trước Mác. "Chủ nghĩa duy vật lịch sử, Chủ nghĩa duy tâm biện chứng, Học thuyết về giá trị thặng dư" chứa chủ nghĩa duy tâm biện chứng, chính là phần bị phê phán ở Hêghen. "Học thuyết giá trị thặng dư, Chủ nghĩa duy vật lịch sử, Phép biện chứng duy tâm" cũng kể tên phép biện chứng duy tâm, thứ mà hai ông cải tạo chứ không phát kiến.

Đáp án đúng: "Là những quy luật, tính quy luật chính trị - xã hội của quá trình phát sinh, hình thành và phát triển của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa". Môn học nghiên cứu mặt chính trị - xã hội của cả hình thái cộng sản chủ nghĩa, trong đó chủ nghĩa xã hội chỉ là giai đoạn đầu. "Là những quy luật, tính quy luật chính trị - xã hội của quá trình phát sinh, hình thành và phát triển của hình thái kinh tế - xã hội xã hội chủ nghĩa" thu hẹp đối tượng vào một giai đoạn. "Là những quy luật, tính quy luật chính trị - xã hội của quá trình phát sinh, hình thành và phát triển của hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa" chuyển đối tượng sang hình thái đang bị phủ định. "Là những quy luật, tính quy luật chính trị - xã hội của quá trình phát sinh, hình thành và phát triển của hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa" kéo thêm một hình thái ngoài phạm vi môn học.

Đáp án đúng: "Không sở hữu tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội". Tính đối kháng giữa hai giai cấp bắt nguồn từ quan hệ sở hữu: công nhân không sở hữu tư liệu sản xuất chủ yếu nên phải bán sức lao động và bị giai cấp tư sản chiếm không giá trị thặng dư, lợi ích hai bên đối lập ngay trong quá trình sản xuất. "Lao động trong nền công nghiệp có kỹ thuật hiện đại" chỉ nói về tính chất công việc, mà lao động với kỹ thuật hiện đại tự nó không sinh ra đối kháng lợi ích. "Là giai cấp chiếm số đông trong dân cư" không đúng về dữ kiện và cũng không liên quan, vì đông hay ít người không tạo nên quan hệ bóc lột. "Có tinh thần cách mạng, chống giai cấp tư sản" là biểu hiện, là kết quả của sự đối kháng lợi ích chứ không phải nguyên nhân làm nảy sinh đối kháng ấy.

Đáp án đúng: "Chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử". Đây là phương pháp luận chung của chủ nghĩa xã hội khoa học, cho phép xem xét các quá trình chính trị - xã hội trong vận động, trong liên hệ và trong điều kiện lịch sử cụ thể. "Chủ nghĩa duy vật siêu hình và chủ nghĩa duy vật lịch sử" tự mâu thuẫn, vì tư duy siêu hình xem sự vật trong trạng thái tĩnh, trái với quan niệm duy vật lịch sử. "Chủ nghĩa duy vật chất phác và chủ nghĩa duy vật lịch sử" đặt hình thái duy vật sơ khai thời cổ đại cạnh một lý luận hiện đại. "Chủ nghĩa duy tâm biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử" lấy lập trường duy tâm làm nền, trái hẳn xuất phát điểm của chủ nghĩa Mác.

Đáp án đúng: "Tiếp tục chiến đấu giải phóng giai cấp công nhân". Sau khi lật đổ giai cấp thống trị, sứ mệnh của giai cấp công nhân chuyển sang xây dựng chế độ mới, nên việc nêu như "Tiếp tục chiến đấu giải phóng giai cấp công nhân" không thuộc nội dung của giai đoạn này: giải phóng giai cấp mình gắn với giải phóng toàn xã hội và được thực hiện bằng công cuộc xây dựng, chứ không bằng cuộc chiến đấu lật đổ nữa. "Thiết lập nhà nước kiểu mới, mang bản chất giai cấp công nhân" vẫn là nhiệm vụ phải làm, vì phải thiết lập nhà nước kiểu mới mang bản chất giai cấp công nhân. "Xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa" cũng là nhiệm vụ tiếp theo, vì nhà nước mới phải đi liền với nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. "Thực hiện quyền lực, quyền làm chủ của tuyệt đại đa số nhân dân lao động" là nội dung cốt lõi của chế độ mới, bảo đảm quyền lực và quyền làm chủ của tuyệt đại đa số nhân dân lao động.

Đáp án đúng: "Công nhân". Nền đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa sinh ra lớp người lao động làm thuê vận hành máy móc trong công xưởng, nên giai cấp công nhân được C.Mác và Ph.Ăngghen gọi là sản phẩm, là con đẻ của chính nền đại công nghiệp ấy. "Tư sản" là chủ sở hữu tư liệu sản xuất, hình thành trong lòng chế độ phong kiến cùng kinh tế hàng hóa và công trường thủ công, tức có trước đại công nghiệp. "Nông dân" gắn với nền sản xuất nông nghiệp, đã tồn tại ở các hình thái kinh tế - xã hội trước chủ nghĩa tư bản. "Bị bóc lột" không phải tên một giai cấp mà chỉ là đặc điểm chung của nhiều giai cấp, tầng lớp bị áp bức trong lịch sử.

Đáp án đúng: "Là những người không có sở hữu tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội, phải bán sức lao động cho nhà tư bản và bị bóc lột giá trị thặng dư". Về phương diện chính trị - xã hội, điều quy định địa vị của giai cấp công nhân trong chủ nghĩa tư bản là chỗ họ không sở hữu tư liệu sản xuất chủ yếu, phải bán sức lao động và bị chiếm không giá trị thặng dư, từ đó hình thành đối kháng lợi ích với giai cấp tư sản. "Là những người nắm giữ tư liệu sản xuất của xã hội tư bản chủ nghĩa, tự tổ chức sản xuất kinh doanh lớn mà không hợp tác với giai cấp nào" mô tả chính giai cấp tư sản chứ không phải công nhân, vì người nắm tư liệu sản xuất và tự tổ chức kinh doanh lớn là nhà tư bản. "Là những người sở hữu tư liệu sản xuất, hợp tác với nhà tư bản để kiếm sống" tự mâu thuẫn, bởi người đã sở hữu tư liệu sản xuất thì không phải bán sức lao động để kiếm sống. "Là những người có sở hữu một số tư liệu sản xuất nhỏ, có thể tự sản xuất, nhưng nhỏ lẻ, dễ phá sản nên phải bán sức lao động cho nhà tư bản là chính" là đặc điểm của người sản xuất nhỏ, của tầng lớp tiểu chủ và nửa vô sản, không phải định nghĩa về giai cấp công nhân.

Đáp án đúng: "Tăng nhanh về số lượng và chất lượng". So với thời kỳ mới ra đời, giai cấp công nhân Việt Nam đã tăng nhanh cả về số lượng, với hàng chục triệu người làm việc trong mọi thành phần kinh tế, và về chất lượng, với trình độ học vấn, tay nghề cùng ý thức chính trị được nâng lên. "Tăng nhanh về số lượng và quy mô" chỉ nhắc tới mặt lượng bằng hai cách nói trùng nhau, bỏ mất mặt chất. "Tăng nhanh về chất lượng và học thức" bỏ mất sự tăng trưởng về số lượng, trong khi học thức chỉ là một phần của chất lượng. "Tăng nhanh về quy mô và tài sản" đưa tài sản vào làm tiêu chí, mà tài sản không phải tiêu chí đánh giá sự biến đổi của một giai cấp trong cơ cấu xã hội.

Đáp án đúng: "Giai cấp công nhân cùng với nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản phải tiến hành cách mạng chính trị lật đổ quyền thống trị của giai cấp tư sản". Nội dung chính trị - xã hội của sứ mệnh lịch sử là giai cấp công nhân cùng nhân dân lao động, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, tiến hành cách mạng chính trị để lật đổ quyền thống trị của giai cấp tư sản và giành lấy chính quyền. "Giai cấp công nhân phải lãnh đạo được các giai cấp khác và lãnh đạo được Đảng Cộng sản để tiến hành cách mạng tư sản xóa bỏ chế độ thống trị của giai cấp tư sản" sai ở hai chỗ: Đảng Cộng sản là đội tiên phong lãnh đạo giai cấp công nhân chứ không bị giai cấp công nhân lãnh đạo, và cuộc cách mạng cần làm là cách mạng vô sản chứ không phải cách mạng tư sản. "Giai cấp công nhân phải cùng với nhân dân lao động lãnh đạo Đảng Cộng sản tiến hành cách mạng chính trị lật đổ chính quyền của giai cấp phong kiến" cũng đảo ngược quan hệ với Đảng và nhầm đối tượng thành chính quyền phong kiến. "Giai cấp công nhân phải xác lập được quyền thống trị nhân dân lao động và các giai cấp khác bằng cách thực hiện cách mạng lật đổ chính quyền của giai cấp tư sản" sai về mục tiêu, bởi giai cấp công nhân giành chính quyền để thực hiện quyền làm chủ của nhân dân lao động, không phải để thống trị nhân dân lao động.

Đáp án đúng: "Kinh tế; Chính trị - xã hội; Văn hoá, tư tưởng". Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay được thực hiện trên ba phương diện là kinh tế, chính trị - xã hội, văn hóa và tư tưởng, đó là cách phân chia nội dung sứ mệnh theo lĩnh vực. "Giai cấp công nhân thực hiện xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa" chỉ là một nhiệm vụ cụ thể nằm trong phương diện văn hóa, tư tưởng. "Giai cấp công nhân thực hiện xây dựng đạo đức và lối sống mới xã hội chủ nghĩa" cũng là một nhiệm vụ thuộc phương diện văn hóa, tư tưởng, không phải tên của các phương diện. "Giai cấp công nhân thực hiện xây dựng và củng cố ý thức hệ tiên tiến của mình" cũng vậy, chỉ nói riêng việc xây dựng và củng cố hệ tư tưởng tiên tiến nên không bao quát được cả ba lĩnh vực mà câu hỏi yêu cầu.