MLN131 - Chương 5: Cơ cấu xã hội - giai cấp và liên minh giai cấp, tầng lớp

Đáp án đúng: "Tăng tỷ lệ phụ nữ tham gia vào các cấp ủy và bộ máy quản lý các cấp". Phương hướng phát huy vai trò của phụ nữ trong cơ cấu xã hội được văn kiện Đảng cụ thể hóa thành chủ trương về công tác cán bộ nữ: nâng tỉ lệ nữ trong cấp ủy và bộ máy quản lý các cấp, tức đưa phụ nữ vào vị trí lãnh đạo, quản lý chứ không chỉ chăm lo điều kiện sống cho họ. "Có kế hoạch chăm sóc sức khỏe sinh sản, đảm bảo quyền tự do kế hoạch hóa gia đình của phụ nữ" là chính sách y tế - dân số, thuộc nhóm chăm lo đời sống, không phải phương hướng phát huy vai trò xã hội. "Có chính sách ưu đãi xã hội đối với nữ giới để đảm bảo quyền bình đẳng" sai về nguyên tắc, vì bình đẳng giới được thực hiện bằng bình đẳng cơ hội và pháp luật, không bằng ưu đãi riêng cho một giới. "Tăng cường đội ngũ doanh nhân nữ giới" chỉ là kết quả cục bộ ở khu vực kinh doanh, quá hẹp để trở thành một phương hướng chung.

Đáp án đúng: "Ngăn chặn tình trạng chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp thành các mục đích khác để đảm bảo sinh kế của người nông dân". Câu hỏi yêu cầu tìm điều không phải chính sách đối với nông dân: chủ trương của Đảng là hỗ trợ nông dân chuyển dịch cơ cấu lao động và từng bước công nghiệp hóa nông nghiệp, nên không thể lấy việc chặn mọi chuyển đổi mục đích sử dụng đất làm chính sách, vì như vậy là khóa cứng quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa. "Hỗ trợ, khuyến khích nông dân học nghề, chuyển dịch cơ cấu lao động" đúng là chính sách đã được xác định. "Tạo điều kiện thuận lợi để tiếp nhận và ứng dụng khoa học - công nghệ, nâng cao năng suất lao động, và từng bước công nghiệp hóa nông nghiệp" cũng là chính sách dành cho giai cấp nông dân. "Tạo điều kiện thuận lợi để nông dân chuyển sang làm công nghiệp và dịch vụ" là chính sách trực tiếp phục vụ biến đổi tích cực của giai cấp này.

Đáp án đúng: "Tạo điều kiện thuận lợi để các giai cấp công nhân có thể cạnh tranh tốt trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội". Nhiệm vụ của hệ thống chính sách về cơ cấu xã hội - giai cấp là xử lý quan hệ bên trong mỗi giai cấp và giữa các giai cấp, tầng lớp nhằm đạt công bằng xã hội; đặt một giai cấp vào thế cạnh tranh với các giai cấp khác thì ngược hẳn tinh thần liên minh, đoàn kết. "Giải quyết tốt các mối quan hệ nội bộ từng giai cấp" là nhiệm vụ được nêu rõ. "Giải quyết tốt các mối quan hệ giữa giai cấp, tầng lớp này với giai cấp, tầng lớp khác" cũng là nhiệm vụ của nhóm chính sách này. "Hướng tới đảm bảo công bằng xã hội, thu hẹp dần khoảng cách phát triển và sự phân hóa giàu nghèo giữa các giai cấp, tầng lớp" chính là mục tiêu mà các chính sách đó hướng tới.

Đáp án đúng: "Là hệ thống giai cấp, tầng lớp xã hội tồn tại khách quan trong một chế độ xã hội nhất định, thông qua những mối quan hệ về sở hữu tư liệu sản xuất, về tổ chức, quản lý quá trình sản xuất, về địa vị chính trị xã hội … giữa các giai cấp, tầng lớp đó". Định nghĩa phải giữ đủ hai dấu hiệu: tính khách quan, do sản xuất kinh tế sinh ra chứ không do ý muốn con người, và bộ ba quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất - tổ chức quản lý sản xuất - địa vị chính trị xã hội. "Là hệ thống giai cấp, tầng lớp xã hội tồn tại chủ quan trong một chế độ xã hội nhất định, thông qua những mối quan hệ về sở hữu tư liệu sản xuất, về tổ chức, quản lý quá trình sản xuất, về địa vị chính trị xã hội … giữa các giai cấp, tầng lớp đó" sai ở chữ chủ quan, biến một kết cấu khách quan thành sản phẩm của ý chí. "Là hệ thống giai cấp, tầng lớp xã hội tồn tại khách quan trong một chế độ xã hội nhất định, thông qua những mối quan hệ về phân chia quyền lực nhà nước … giữa các giai cấp, tầng lớp đó" thu hẹp quan hệ giai cấp còn lại việc chia quyền lực nhà nước, bỏ mất quan hệ kinh tế gốc. "Là hệ thống giai cấp, tầng lớp xã hội tồn tại chủ quan trong một chế độ xã hội nhất định, thông qua những mối quan hệ về phân chia quyền lực nhà nước … giữa các giai cấp, tầng lớp đó" sai cả hai dấu hiệu nói trên.

Đáp án đúng: "Vì đó là thời kì chuyển tiếp giữa cái cũ và cái mới, có nhiều yếu tố đan xen". Thời kỳ quá độ là thời kỳ cải biến cách mạng, kết cấu kinh tế - xã hội còn chứa cả yếu tố của xã hội cũ lẫn mầm mống của xã hội mới cùng tồn tại đan xen, nên cơ cấu xã hội - giai cấp tất yếu biến đổi phức tạp, đa dạng và làm xuất hiện những tầng lớp mới. "Vì các giai cấp cạnh tranh quyền lực lãnh đạo của nhau" sai về bản chất chế độ, vì vai trò lãnh đạo thuộc giai cấp công nhân thông qua Đảng, không có cuộc tranh quyền giữa các giai cấp làm nguyên nhân. "Vì sự chống phá của các thế lực thù địch bên ngoài" là nhân tố tác động từ ngoài vào, không phải nguyên nhân bên trong sinh ra tính đa dạng của cơ cấu. "Vì trong xã hội còn tồn tại nhiều giai cấp, tầng lớp" chỉ mô tả lại biểu hiện chứ chưa nêu được nguyên nhân, bởi chính sự đan xen cũ - mới mới sinh ra nhiều giai cấp, tầng lớp đó.

Đáp án đúng: "Giữ vững lập trường chính trị - tư tưởng của giai cấp công nhân, vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, giữ vững độc lập dân tộc và định hướng đi lên chủ nghĩa xã hội". Nội dung chính trị của liên minh là bảo đảm nền tảng tư tưởng của giai cấp công nhân, sự lãnh đạo của Đảng, độc lập dân tộc và mục tiêu xã hội chủ nghĩa, tức vấn đề phương hướng chính trị chứ không phải mô hình kinh tế. "Giữ vững nền kinh tế thị trường theo hướng hiện đại, kiên định con đường đi lên chủ nghĩa xã hội" đặt trọng tâm vào thể chế kinh tế, thuộc nội dung kinh tế của liên minh. "Giữ vững địa vị thống trị của giai cấp công nhân thông qua Đảng Cộng sản Việt Nam trong mối liên minh giai cấp" dùng sai khái niệm, vì trong liên minh giai cấp công nhân giữ vai trò lãnh đạo, nòng cốt chứ không phải địa vị thống trị đối với các lực lượng đồng minh. "Giữ vững vai trò định hướng, kim chỉ nam của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế thị trường tự do hiện đại" sai vì nước ta xây dựng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, không phải thị trường tự do.

Đáp án đúng: "Cơ cấu xã hội - giai cấp". Vị trí hàng đầu của nó bắt nguồn từ chỗ quan hệ giai cấp gắn trực tiếp với quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất và quyền lực chính trị, nhờ đó nó quy định tính chất, xu hướng biến đổi của các loại hình cơ cấu xã hội khác. "Cơ cấu xã hội - dân tộc" phân chia cộng đồng theo tiêu chí tộc người, chịu sự chi phối của quan hệ giai cấp chứ không chi phối lại. "Cơ cấu xã hội dân cư" chỉ phản ánh phân bố và kết cấu dân số theo vùng, tuổi, giới, không nói lên địa vị kinh tế - chính trị của các nhóm người. "Cơ cấu xã hội - nghề nghiệp" phản ánh phân công lao động, bản thân nó biến đổi theo cơ cấu kinh tế và cơ cấu giai cấp nên không thể giữ vai trò chi phối.

Đáp án đúng: "Gắn tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa, phát triển con người và thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội". Nội dung văn hóa - xã hội của liên minh đòi hỏi tăng trưởng kinh tế phải đi liền với xây dựng con người, nền văn hóa và bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, vì đó là điều kiện để mọi giai cấp, tầng lớp cùng hưởng thành quả phát triển. "Gắn tăng trưởng kinh tế với độc lập, tự do, phát huy nguồn lực lãnh đạo của kinh tế tư nhân" sai vì kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng chứ không giữ vai trò lãnh đạo, và đây vẫn là vấn đề thuộc nội dung kinh tế. "Thực hiện tăng trưởng kinh tế bằng mọi giá, tiến nhanh đến nền kinh tế thị trường hiện đại" trái với yêu cầu gắn tăng trưởng với công bằng xã hội và phát triển bền vững. "Tiếp thu toàn bộ các yếu tố văn hóa nhân loại trong tiến trình hội nhập và tăng trưởng kinh tế" sai ở chữ toàn bộ, vì tiếp thu phải có chọn lọc và gắn với giữ gìn bản sắc dân tộc.

Đáp án đúng: "Là sự hợp tác giữa họ, đồng thời mở rộng liên kết với các lực lượng khác để xây dựng nền kinh tế mới xã hội chủ nghĩa hiện đại". Nội dung kinh tế là nội dung cơ bản, quyết định nhất của liên minh; thực chất của nó là công nhân, nông dân, trí thức hợp tác với nhau và liên kết thêm các lực lượng khác, nhất là đội ngũ doanh nhân, để tạo cơ sở vật chất - kỹ thuật cho nền kinh tế mới. "Là sự hợp tác giữa họ, đồng thời mở rộng liên kết với các lực lượng khác để xây dựng nền kinh tế thị trường tự do hiện đại" nêu sai mục tiêu, vì nước ta xây dựng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. "Là sự hợp tác và đấu tranh giữa họ, đồng thời mở rộng liên kết và đấu tranh với các lực lượng khác để xây dựng nền kinh tế mới" sai vì quan hệ giữa công nhân, nông dân và trí thức không có mâu thuẫn đối kháng để phải đấu tranh với nhau. "Là sự hợp tác giữa họ, đồng thời mở rộng liên kết với các lực lượng khác để xây dựng nền chính trị dân chủ" lẫn sang nội dung chính trị, không trả lời câu hỏi về nội dung kinh tế.

Đáp án đúng: "Xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện". Nội dung văn hóa - xã hội của liên minh hướng vào mục tiêu xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc và phát triển con người toàn diện, bởi con người vừa là chủ thể vừa là mục tiêu của tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội. "Xây dựng nền văn hóa và nhà nước của dân, do dân, vì dân" ghép thêm nhiệm vụ xây dựng nhà nước, vốn thuộc nội dung chính trị. "Xây dựng nền văn hóa và xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh" là công tác xây dựng Đảng, cũng thuộc nội dung chính trị - tổ chức. "Xây dựng nền văn hóa và tăng cường bản chất giai cấp công nhân" là yêu cầu về lập trường chính trị - tư tưởng của Đảng, không phải nội dung văn hóa - xã hội của liên minh.

Đáp án đúng: "Kinh tế". Liên minh công - nông - trí thức xét dưới góc độ kinh tế giữ vai trò quyết định, vì nó tạo ra cơ sở vật chất - kỹ thuật của chế độ mới và lợi ích kinh tế là chất keo gắn các chủ thể lại với nhau; không giải quyết được lợi ích kinh tế thì liên minh chỉ còn hình thức. "Chính trị" là nội dung bảo đảm phương hướng và sự lãnh đạo của Đảng, rất quan trọng nhưng phải dựa trên nền tảng kinh tế đã được xây dựng. "Văn hoá" tạo nền tảng tinh thần và nâng chất lượng nguồn nhân lực, là nội dung cơ bản lâu dài chứ không phải nội dung quyết định. "Tư tưởng" thuộc lĩnh vực ý thức xã hội, do tồn tại xã hội và quan hệ kinh tế quy định, nên không thể giữ vai trò quyết định.

Đáp án đúng: "Cơ cấu xã hội – hạ tầng". Cơ cấu xã hội được phân loại theo các cộng đồng người hình thành một cách tự nhiên hoặc theo tiêu chí xã hội nhất định, nên không có loại hình nào mang tên hạ tầng; hạ tầng là phạm trù về cơ sở vật chất, kỹ thuật, không phải một cộng đồng người. "Cơ cấu xã hội - giai cấp" là loại hình giữ vị trí quan trọng hàng đầu, chi phối các loại hình còn lại. "Cơ cấu xã hội – nghề nghiệp" là loại hình phân chia theo lĩnh vực và tính chất lao động, được nêu trong giáo trình. "Cơ cấu xã hội – tôn giáo" phân chia theo cộng đồng tín ngưỡng, cũng là một loại hình cơ cấu xã hội thực tế.