Ôn tập cuối kỳ MLN131 Summer 2026

Đáp án đúng: "Sản xuất kinh tế và cơ cấu xã hội". Theo luận điểm của Ph.Ăngghen, trong mọi thời đại lịch sử, sản xuất kinh tế và cơ cấu xã hội do nó sinh ra là hai cái cấu thành cơ sở của lịch sử chính trị và lịch sử tư tưởng của thời đại ấy. "Chính trị xã hội và văn hóa" chính là những lĩnh vực được sinh ra trên cơ sở đó, nên không thể đồng thời là cơ sở của chúng. "Cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng" là cặp phạm trù khác, trong đó kiến trúc thượng tầng đã bao gồm cả chính trị và tư tưởng. "Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất" là hai mặt của phương thức sản xuất, cách diễn đạt về sản xuất vật chất, không phải cặp yếu tố mà luận điểm trên nêu.

Đáp án đúng: "Giai cấp nông dân". Gắn bó với nông nghiệp, nông thôn, nơi lưu giữ văn hóa làng xã và trực tiếp quản lý đất, rừng, nguồn nước, nên giai cấp nông dân được xác định có nhiệm vụ giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và bảo vệ môi trường sinh thái. "Giai cấp công nhân" là lực lượng đi đầu trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức, nhiệm vụ đặc trưng nằm ở khu vực sản xuất công nghiệp. "Tầng lớp trí thức" là lực lượng lao động sáng tạo trong nghiên cứu khoa học, công nghệ và giáo dục, không phải chủ thể được giao nhiệm vụ này. "Đội ngũ doanh nhân" có vai trò phát triển sản xuất kinh doanh, tạo việc làm và tham gia an sinh xã hội, khác với nhiệm vụ gìn giữ bản sắc văn hóa và môi trường sinh thái.

Đáp án đúng: "Không ngừng mở rộng dân chủ, nâng cao mức độ giải phóng cho những người lao động, thu hút họ tham gia tự giác vào công việc quản lý nhà nước, quản lý xã hội". Nguyên tắc cơ bản là không ngừng mở rộng dân chủ, gắn với giải phóng người lao động và thu hút họ tự giác tham gia quản lý. "Không ngừng mở rộng kinh tế, nâng cao mức độ giải phóng cho những người thống trị, thu hút họ tham gia tự giác vào công việc quản lý nhà nước, quản lý xã hội" — sai đối tượng và sai nội dung được mở rộng. "Không ngừng mở rộng cơ sở hạ tầng, nâng cao mức độ giải phóng cho những người lao động, thu hút họ tham gia tự giác vào công việc quản lý nhà nước, quản lý xã hội" — cơ sở hạ tầng thuộc phạm trù kinh tế, không phải nguyên tắc dân chủ. "Không ngừng mở rộng kiến trúc thượng tầng, nâng cao mức độ giải phóng cho những người lao động, thu hút họ tham gia tự giác vào công việc quản lý nhà nước, quản lý xã hội" — kiến trúc thượng tầng do cơ sở kinh tế quy định.

Đáp án đúng: "Xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam trong sạch, vững mạnh". Điều kiện tiên quyết của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là bảo đảm vai trò lãnh đạo duy nhất của Đảng Cộng sản, nên muốn xây dựng nền dân chủ ấy ở Việt Nam thì trước hết Đảng phải trong sạch, vững mạnh, ngang tầm nhiệm vụ. "Giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp" — là tiền đề lịch sử đã được thực hiện qua cách mạng, không phải điều kiện đang đặt ra cho quá trình xây dựng nền dân chủ hiện nay. "Chăm lo giáo dục, y tế cho người dân" — thuộc nhóm điều kiện về dân sinh, nâng cao dân trí, là giải pháp hỗ trợ chứ không phải điều kiện tiên quyết. "Độc lập, tự chủ, hòa bình" — là điều kiện môi trường bên ngoài, cần thiết nhưng không quyết định tính chất chính trị của nền dân chủ.

Đáp án đúng: "Lấy hệ tư tưởng Mác – Lênin làm chủ đạo, kế thừa, phát huy tinh hoa truyền thống dân tộc và những giá trị tư tưởng – văn hóa văn minh, tiến bộ nhân loại". Bản chất tư tưởng - văn hóa - xã hội của nền dân chủ này gồm ba vế: hệ tư tưởng Mác - Lênin giữ vai trò chủ đạo, kế thừa có chọn lọc tinh hoa dân tộc, và tiếp thu giá trị văn minh, tiến bộ của nhân loại. "Lấy hệ tư tưởng Mác – Lênin làm chủ đạo, kế thừa, phát huy toàn bộ tư tưởng – văn hóa nhân loại" — sai ở chữ toàn bộ, việc tiếp thu phải có chọn lọc. "Lấy hệ tư tưởng Mác – Lênin làm hệ tư tưởng thống trị, kế thừa toàn bộ những yếu tố truyền thống của dân tộc" — dùng chữ thống trị thay cho chủ đạo và kế thừa cả cái lạc hậu. "Lấy hệ tư tưởng Mác – Lênin làm chủ đạo, kế thừa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, ngăn chặn yếu tố ngoại lai xâm phạm" — thái độ đóng cửa, trái yêu cầu tiếp thu giá trị tiến bộ của nhân loại.

Đáp án đúng: "Con người". Một đặc điểm của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là tôn trọng quyền con người, coi con người là chủ thể, là trung tâm của sự phát triển, từ đó mở rộng dân chủ đi đôi với tăng cường kỷ cương, pháp luật. "Giai cấp công nhân" — là giai cấp quy định bản chất của nhà nước, không phải cái được xác định là chủ thể, trung tâm của sự phát triển. "Nhân dân lao động" — là chủ thể của quyền lực nhà nước, nhưng cách diễn đạt của đặc điểm này dùng phạm trù con người chứ không phải phạm trù giai cấp, tầng lớp. "Đảng Cộng sản Việt Nam" — giữ vai trò lãnh đạo nhà nước và xã hội, đó là một đặc điểm khác, không phải trung tâm của sự phát triển.

Đáp án đúng: "Giai cấp công nhân đã trở thành giai cấp cầm quyền". Điều kiện mới của cuộc đấu tranh giai cấp trong thời kỳ quá độ là giai cấp công nhân đã giành được chính quyền và nắm công cụ nhà nước để cải tạo xã hội cũ, khác hẳn thời kỳ còn đi giành chính quyền. "Giai cấp tư sản đã trở thành lực lượng phản động" nêu đặc điểm của đối tượng đấu tranh, không phải điều kiện mới về vị thế của lực lượng cách mạng. "Sự phát triển của công nghiệp hóa dẫn đến thất nghiệp tràn lan" là hiện tượng kinh tế - xã hội, không quy định tính chất chính trị của cuộc đấu tranh. "Đảng Cộng sản đã được thành lập, và ngày càng thể hiện vai trò lãnh đạo tích cực trong phong trào đấu tranh giành chính quyền" thuộc giai đoạn trước khi có chính quyền.

Đáp án đúng: "Cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân chống lại giai cấp tư sản ngày càng gay gắt". Mâu thuẫn cơ bản của hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa là mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất xã hội hóa ngày càng cao với quan hệ sản xuất dựa trên chế độ tư hữu tư bản chủ nghĩa; về mặt xã hội, nó biểu hiện thành cuộc đấu tranh ngày càng gay gắt của giai cấp công nhân chống giai cấp tư sản. "Mâu thuẫn xung đột lợi ích của các nhà tư sản khác nhau" chỉ là mâu thuẫn trong nội bộ giai cấp tư sản, không phải mâu thuẫn cơ bản của hình thái. "Cuộc cạnh tranh giành việc làm của những người công nhân để tránh không bị thất nghiệp" là sự cạnh tranh giữa những người lao động với nhau do thị trường sức lao động tạo ra, là hệ quả chứ không phải biểu hiện của mâu thuẫn cơ bản. "Cuộc đấu tranh giành quyền điều hành quốc gia của các đảng phái tư sản" chỉ là sự tranh giành quyền lực giữa các đảng phái cùng đại diện cho lợi ích của giai cấp tư sản.

Đáp án đúng: "Làm theo năng lực, hưởng theo lao động". Ở giai đoạn chủ nghĩa xã hội, lực lượng sản xuất chưa đủ dồi dào để phân phối theo nhu cầu, nên nguyên tắc phân phối chủ yếu vẫn là mỗi người làm theo năng lực và hưởng theo số lượng, chất lượng lao động đã đóng góp. "Làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu" là nguyên tắc của giai đoạn cao, khi của cải dồi dào và lao động trở thành nhu cầu bậc nhất. "Làm theo năng lực, hưởng theo phúc lợi xã hội" lấy một kênh phân phối bổ trợ làm nguyên tắc chủ yếu. "Làm theo công việc, hưởng theo tiền lương" chỉ mô tả hình thức trả công trong quan hệ làm thuê, không phải nguyên tắc phân phối của chế độ xã hội.

Đáp án đúng: "Là chủ thể của quá trình sản xuất vật chất để sản xuất ra của cải vật chất ngày càng nhiều đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của con người và xã hội". Giai cấp công nhân trực tiếp vận hành nền sản xuất công nghiệp hiện đại nên là chủ thể của quá trình sản xuất vật chất, tạo ra của cải vật chất ngày càng nhiều cho nhu cầu của con người và xã hội. "Là chủ thể của quá trình phát triển, xây dựng nông thôn mới gắn với xây dựng các cơ sở công nghiệp, dịch vụ và phát triển đô thị" mô tả vai trò của giai cấp nông dân trong xây dựng nông thôn mới gắn với công nghiệp, dịch vụ và đô thị. "Là chủ thể của quá trình tổ chức sản xuất, kinh doanh hàng hóa nhằm thúc đẩy trao đổi và mở rộng thị trường, tối đa hoá lợi nhuận cho doanh nghiệp" mô tả hoạt động của chủ doanh nghiệp, của giai cấp tư sản với mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận. "Là chủ thể của quá trình nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ nhằm tạo ra tri thức mới cho xã hội" mô tả vai trò của đội ngũ trí thức trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, không phải vai trò của giai cấp công nhân.

Đáp án đúng: "Trình độ trưởng thành về ý thức chính trị của một giai cấp cách mạng". Chất lượng của giai cấp công nhân trước hết được đo bằng trình độ trưởng thành về ý thức chính trị của một giai cấp cách mạng, tức tự giác nhận thức được vai trò và trọng trách lịch sử của giai cấp mình, bên cạnh trình độ học vấn và tay nghề. "Sự chuyên nghiệp trong tác phong, kỷ luật lao động" chỉ nói tới tác phong, kỷ luật lao động, là một biểu hiện cụ thể chứ không phải tiêu chí bao trùm về chất lượng. "Năng lực tập hợp, vận động và thống trị nhân dân lao động thông qua đội tiên phong của mình – Đảng Cộng sản" sai ở chỗ nói thống trị nhân dân lao động, vì Đảng Cộng sản tập hợp, vận động và lãnh đạo nhân dân chứ không thống trị nhân dân. "Năng lực tổ chức khởi nghĩa giành chính quyền" thu hẹp chất lượng vào một năng lực của một thời điểm, trong khi chất lượng của giai cấp là trình độ phát triển lâu dài về ý thức và năng lực.

Đáp án đúng gồm hai ý: "Từ kinh tế tự cấp tự túc thành kinh tế hàng hóa" và "Từ đơn vị kinh tế đáp ứng nhu cầu của thị trường quốc gia thành tổ chức kinh tế đáp ứng nhu cầu thị trường toàn cầu". Kinh tế gia đình trải qua hai bước ngoặt: trước hết từ đơn vị khép kín sản xuất cho nhu cầu của mình thành đơn vị sản xuất hàng hóa cho người khác, sau đó từ chỗ đáp ứng thị trường trong nước thành tổ chức kinh tế của nền kinh tế thị trường hiện đại hướng ra thị trường toàn cầu. "Từ kinh tế bao cấp thành kinh tế thị trường" — mô tả bước chuyển cơ chế quản lý nền kinh tế quốc dân, không phải hai bước ngoặt của kinh tế gia đình. "Từ kinh tế hộ gia đình thành kinh tế thị trường" — đặt sai cặp đối chiếu, vì hộ vẫn tồn tại trong kinh tế thị trường.

Đáp án đúng: "Chính đảng tiền phong". Giai cấp công nhân chỉ thực hiện được sứ mệnh lịch sử khi tổ chức ra chính đảng tiền phong của mình là Đảng Cộng sản, lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng để giác ngộ, tập hợp và lãnh đạo phong trào. "Công đoàn" sai vì đó là tổ chức bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động, không giữ vai trò lãnh đạo chính trị. "Tổ chức cộng sản chủ nghĩa" là cách nói chung chung về các tổ chức theo lý tưởng cộng sản, không chỉ đúng tổ chức giữ vai trò lãnh đạo là chính đảng của giai cấp công nhân. "Sứ mệnh lịch sử, con đường cách mạng" không phải một tổ chức mà là nội dung và phương thức của cuộc cách mạng, nên không trả lời được câu hỏi về tổ chức.

Đáp án đúng: "Chủ nghĩa tư bản/ Chủ nghĩa xã hội". V.I.Lênin nhấn mạnh cần một thời kỳ quá độ khá lâu dài từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội, vì việc cải tạo quan hệ sản xuất cũ và tạo lập cơ sở vật chất của chế độ mới không thể tiến hành nhanh chóng. "Chủ nghĩa xã hội/ Chủ nghĩa cộng sản" nói về bước chuyển giữa hai giai đoạn trong cùng một hình thái, không phải thời kỳ quá độ đang bàn. "Giai cấp công nhân/ người nắm chính quyền" ghép một giai cấp với một vai trò quyền lực, không phải hai chế độ xã hội kế tiếp nhau. "Người bị bóc lột/ lên làm chủ" chỉ mô tả thay đổi vị thế con người, không phải hai trình độ phát triển của xã hội.

Đáp án đúng gồm ba ý: "Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xóa đói giảm nghèo", "Thực hiện tốt chính sách xã hội đối với các thành phần liên minh" và "Chăm lo sức khỏe, nâng cao chất lượng sống, nâng cao dân trí cho mọi tầng lớp nhân dân". Đây là các nội dung văn hóa - xã hội của liên minh, được xác định là nội dung cơ bản, lâu dài tạo điều kiện cho liên minh phát triển bền vững, vì chúng nâng chất lượng chính các chủ thể của khối liên minh. "Đảm bảo phân chia lợi ích kinh tế công bằng trong mô hình kinh tế thị trường tự do hiện đại" không dùng được vì nước ta xây dựng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa chứ không phải thị trường tự do, và đây lại là vấn đề phân phối lợi ích kinh tế, không thuộc nhóm nội dung văn hóa - xã hội lâu dài.

Đáp án đúng: "Yếu tố tâm lý, tình cảm và kinh tế". Trong gia đình Việt Nam hiện nay, hôn nhân bền vững hay không phụ thuộc chủ yếu vào sự hòa hợp tâm lý, tình cảm giữa vợ chồng và vào điều kiện kinh tế của gia đình, chứ không còn phụ thuộc chuyện con cái như trước kia. "Yếu tố con cái nhiều hay ít" — quan niệm đông con mới bền vững đã lạc hậu, số con nay do kế hoạch hóa gia đình quyết định. "Yếu tố con cái là trai hay gái" — tư tưởng trọng nam là tàn dư phụ hệ, không phải cơ sở của hôn nhân tiến bộ. "Yếu tố truyền thống gia trưởng" — chính là cái gây bất bình đẳng và làm hôn nhân dễ rạn nứt, không phải điều giữ cho hôn nhân bền vững.

Đáp án đúng: "Chức năng nuôi dưỡng, giáo dục". Việc nuôi dưỡng và giáo dục trong gia đình đi theo con người từ lúc lọt lòng đến khi trưởng thành và tuổi già, hình thành nhân cách, đạo đức, lối sống, nên có ảnh hưởng lâu dài và toàn diện đến cuộc đời mỗi thành viên. "Chức năng tái sản xuất ra con người" — quyết định sự ra đời của thành viên và quy mô dân số, nhưng không kéo dài suốt đời theo cách toàn diện như vậy. "Chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng" — bảo đảm đời sống vật chất, tác động quan trọng nhưng chủ yếu ở mặt sinh hoạt. "Chức năng thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý, duy trì tình cảm gia đình" — chăm lo mặt tình cảm, tinh thần, không bao trùm cả nhân cách và tri thức.

Đáp án đúng: "Các dân tộc trong từng quốc gia, thậm chí các dân tộc ở nhiều quốc gia muốn liên hiệp lại với nhau". Khi lực lượng sản xuất, khoa học công nghệ và giao lưu kinh tế - văn hoá phát triển tới mức phá vỡ hàng rào ngăn cách giữa các dân tộc thì nhu cầu xích lại gần nhau trở thành xu hướng chi phối, và chính giai đoạn đế quốc chủ nghĩa đi bóc lột thuộc địa là lúc xu hướng này nổi lên, dù chủ nghĩa đế quốc làm nó méo mó thành những khối liên hiệp áp đặt. "Cộng đồng dân cư muốn tách ra để hình thành cộng đồng dân tộc độc lập" — đây là xu hướng khách quan thứ nhất, nhưng nó nổi bật ở giai đoạn đầu của chủ nghĩa tư bản khi các quốc gia dân tộc tư sản mới hình thành, không phải giai đoạn đế quốc. "Cộng đồng dân tộc yếu thế có xu hướng sáp nhập với các dân tộc có trình độ phát triển cao hơn" — sáp nhập vì yếu thế là bị thôn tính, trái hẳn nguyên tắc tự nguyện và bình đẳng của xu hướng liên hiệp. "Cộng đồng dân tộc phát triển hưng thịnh sẽ có ý định tách ra hình thành quốc gia – dân tộc độc lập" — động lực của xu hướng tách ra là sự thức tỉnh ý thức dân tộc và nhu cầu tự quyết, không phải mức độ hưng thịnh.

Đáp án đúng: "Tín ngưỡng". Nguyên tắc được phát biểu là tôn trọng, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng và không tín ngưỡng của nhân dân, nên cả hai chỗ trống cùng điền một từ; nói cách khác, theo hay không theo tín ngưỡng đều là quyền được pháp luật bảo vệ ngang nhau. "Tôn giáo" — sẽ thành tự do tôn giáo và không tôn giáo, không đúng nguyên văn và hẹp hơn vì tín ngưỡng rộng hơn tôn giáo. "Tín ngưỡng và tôn giáo" — ghép hai từ vào một chỗ trống, làm câu lệch khỏi cách phát biểu nguyên tắc. "Tôn giáo và tín ngưỡng" — cũng là cách ghép hai từ, chỉ đảo trật tự, nên vẫn không khớp nguyên văn.

Đáp án đúng: "Chính trị và tư tưởng". Chủ nghĩa Mác - Lênin yêu cầu tách rõ niềm tin tín ngưỡng của tín đồ, thuộc mặt tư tưởng và là mâu thuẫn không đối kháng phải khắc phục lâu dài bằng giáo dục, với việc các thế lực lợi dụng tôn giáo chống cách mạng, thuộc mặt chính trị và phải kiên quyết đấu tranh; nhờ vậy mới không biến người có đạo thành đối tượng đấu tranh. "Chính trị và pháp quyền" — pháp quyền là công cụ quản lý của nhà nước, không phải một mặt bên trong vấn đề tôn giáo. "Tư tưởng và văn hóa" — văn hoá là giá trị cần giữ gìn, không phải mặt cần phân biệt khi xử lý. "Giáo dục và tư tưởng" — giáo dục là phương thức tác động vào nhận thức, không phải một mặt của vấn đề tôn giáo.