Ôn tập cuối kỳ MLN131 Summer 2025

Đáp án đúng: "6". Giáo trình chủ nghĩa xã hội khoa học nêu sáu đặc trưng bản chất của chủ nghĩa xã hội: giải phóng con người, kinh tế phát triển cao dựa trên công hữu, nhân dân lao động làm chủ, nhà nước kiểu mới, văn hoá phát triển cao, bình đẳng và đoàn kết giữa các dân tộc. "4" thiếu hai đặc trưng, thường do bỏ qua đặc trưng về văn hoá và về quan hệ dân tộc. "5" trùng với số hình thái kinh tế - xã hội trong phân kỳ lịch sử, dễ bị nhớ lẫn. "7" vượt quá số đặc trưng được liệt kê, thường do tách một đặc trưng thành hai.

Đáp án đúng: "Quá độ gián tiếp". Quá độ từ xã hội tiền tư bản chủ nghĩa lên chủ nghĩa xã hội là hình thức gián tiếp, vì nước đó chưa trải qua giai đoạn phát triển của chủ nghĩa tư bản nên phải vừa xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật, vừa cải tạo quan hệ xã hội cũ. "Quá độ trực tiếp" chỉ đặt ra với những nước đã trải qua chủ nghĩa tư bản phát triển cao. "Quá độ bộ phận" không phải hình thức quá độ được phân loại trong lý luận về thời kỳ quá độ. "Quá độ toàn diện" cũng không phải tên một hình thức quá độ, tính toàn diện chỉ nói về phạm vi cải biến trên các lĩnh vực.

Đáp án đúng: "Thời kỳ quá độ". V.I.Lênin khẳng định những nước chưa có chủ nghĩa tư bản phát triển cao càng cần một thời kỳ quá độ lâu dài, vì phải đồng thời tạo lập cơ sở vật chất - kỹ thuật và cải tạo quan hệ sản xuất để đi tới chủ nghĩa xã hội. "Thời kỳ khai sáng" là khái niệm của lịch sử tư tưởng châu Âu thế kỷ mười tám, không phải phạm trù của lý luận về con đường lên chủ nghĩa xã hội. "Thời kỳ tiến lên" không phải một phạm trù khoa học, chỉ là cách nói chung chung về vận động. "Thời kỳ phát triển" cũng là cách diễn đạt mơ hồ, không phản ánh tính chất cải biến cách mạng xen cài giữa cái cũ và cái mới.

Đáp án đúng: "8". Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội được bổ sung, phát triển năm 2011 tại Đại hội XI xác định tám phương hướng, từ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá cho tới xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh. "5" không khớp với số phương hướng nào được văn kiện liệt kê. "6" là số đặc trưng bản chất của chủ nghĩa xã hội trong giáo trình, rất dễ nhớ lẫn sang số phương hướng. "7" cũng thiếu một phương hướng so với liệt kê của Cương lĩnh, thường do bỏ sót phương hướng về xây dựng Đảng.

Đáp án đúng: "Tiếp tục chiến đấu giải phóng giai cấp công nhân". Sau khi lật đổ giai cấp thống trị, nhiệm vụ của giai cấp công nhân chuyển sang xây dựng chế độ mới, nên việc được nêu như "Tiếp tục chiến đấu giải phóng giai cấp công nhân" không còn là nội dung sứ mệnh của giai đoạn này: sự giải phóng giai cấp mình gắn với giải phóng toàn xã hội và được thực hiện bằng công cuộc xây dựng, chứ không bằng cuộc chiến đấu lật đổ nữa. "Thiết lập nhà nước kiểu mới, mang bản chất giai cấp công nhân" vẫn là nhiệm vụ phải làm, vì phải thiết lập nhà nước kiểu mới mang bản chất giai cấp công nhân. "Xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa" cũng là nhiệm vụ tiếp theo, vì nhà nước mới phải đi liền với nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. "Thực hiện quyền lực, quyền làm chủ của tuyệt đại đa số nhân dân lao động" là nội dung cốt lõi của chế độ mới, bảo đảm quyền lực và quyền làm chủ của tuyệt đại đa số nhân dân lao động.

Đáp án đúng: "Chủ thể và sản phẩm của nền sản xuất đại công nghiệp". Về phương diện kinh tế - xã hội, giai cấp công nhân vừa do nền sản xuất đại công nghiệp sinh ra, vừa là lực lượng trực tiếp vận hành nền sản xuất ấy, nên phải nêu đủ cả hai mặt chủ thể và sản phẩm. "Sản phẩm của nền sản xuất đại công nghiệp" chỉ đúng một nửa, vì mới nói mặt được sinh ra mà bỏ mất vai trò trực tiếp tiến hành sản xuất. "Chủ thể của nền sản xuất đại công nghiệp" cũng chỉ đúng một nửa, vì bỏ mất nguồn gốc ra đời của giai cấp công nhân. "Là người mua sức lao động và đi bóc lột giá trị thặng dư" mô tả giai cấp tư sản, bên mua sức lao động và chiếm không giá trị thặng dư, trái ngược với địa vị của người công nhân.

Đáp án đúng: "Là sản phẩm xã hội của quá trình phát triển tư bản chủ nghĩa". Xét trên phương diện chính trị - xã hội, giai cấp công nhân ra đời cùng nền đại công nghiệp và quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, chính quá trình ấy sinh ra lớp người không có tư liệu sản xuất, phải bán sức lao động và bị bóc lột giá trị thặng dư. "Là những người nông dân nghèo bị bóc lột sức lao động" — nông dân nghèo gắn với sản xuất nông nghiệp nhỏ, không phải chủ thể của nền sản xuất công nghiệp, dù họ cũng bị bóc lột. "Là những người trí thức tham gia vào sản xuất" — trí thức là một tầng lớp xã hội, chỉ bộ phận trực tiếp hoặc gián tiếp vận hành công cụ sản xuất công nghiệp mới thuộc giai cấp công nhân. "Là những người nông dân nghèo bị bóc lột sức lao động và những người trí thức tham gia vào sản xuất" — gộp hai cách hiểu đã sai thì vẫn sai, và còn xoá mất ranh giới giữa giai cấp công nhân với nông dân và trí thức.

Đáp án đúng gồm ba ý: "Hôn nhân tự nguyện", "Hôn nhân một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng" và "Hôn nhân được đảm bảo về mặt pháp lý". Chế độ hôn nhân tiến bộ được xây dựng trên ba nguyên tắc ấy: tự nguyện kết hôn và tự do ly hôn trên cơ sở tình yêu, một vợ một chồng với quyền và nghĩa vụ ngang nhau giữa vợ chồng, cùng sự thừa nhận và bảo hộ của pháp luật thông qua thủ tục pháp lý. "Hôn nhân được đảm bảo về mặt kinh tế" — không phải nguyên tắc của chế độ hôn nhân tiến bộ; lấy bảo đảm kinh tế làm điều kiện kết hôn chính là hôn nhân vì của cải mà chế độ mới phê phán, dù điều kiện kinh tế vẫn ảnh hưởng tới đời sống gia đình.

Đáp án đúng: "Mê tín dị đoan". Niềm tin rằng hai người khắc tuổi theo con giáp sẽ làm cho người trong nhà gặp xui xẻo hoặc chết là niềm tin mù quáng vào điều hoang đường, không có căn cứ khoa học, lại gây hậu quả xấu khi ngăn cản quyền tự do kết hôn trên cơ sở tình yêu. "Tôn giáo" — là hệ thống niềm tin có giáo lý, giáo luật, nghi lễ và tổ chức giáo hội, hoàn toàn khác một lời phán về khắc tuổi. "Hội nhóm" — chỉ là một hình thức tập hợp người, không phải loại hình niềm tin. "Tín ngưỡng" — là niềm tin thể hiện qua lễ nghi gắn với phong tục, truyền thống và mang giá trị tinh thần tích cực, trong khi việc cấm cưới vì sợ chết là hành vi bài trừ vô căn cứ.

Đáp án đúng gồm hai ý: "Nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại" và "Chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu". Đặc trưng kinh tế của chủ nghĩa xã hội là sự thống nhất của hai mặt ấy, trong đó trình độ hiện đại của lực lượng sản xuất là cơ sở vật chất, còn công hữu những tư liệu sản xuất chủ yếu là quan hệ sản xuất tương ứng. "Nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất công nghiệp cơ khí" hạ trình độ xuống mức của chủ nghĩa tư bản thời kỳ đầu, chưa phải lực lượng sản xuất hiện đại. "Chế độ sở hữu tập thể, hỗn hợp của tư nhân và công cộng" là kết cấu sở hữu đặc thù của thời kỳ quá độ, không phải đặc trưng của chủ nghĩa xã hội đã hoàn thiện.

Đáp án đúng gồm hai ý: "Địa vị kinh tế của giai cấp công nhân" và "Địa vị chính trị - xã hội của giai cấp công nhân". Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân do điều kiện khách quan quy định, trước hết là địa vị kinh tế, tức đại biểu cho quan hệ sản xuất mới và là chủ thể của nền sản xuất vật chất hiện đại, cùng với địa vị chính trị - xã hội, tức không có tư liệu sản xuất, bị bóc lột giá trị thặng dư nên có tinh thần cách mạng triệt để và khả năng tổ chức. "Xuất thân từ giai cấp nông dân trong xã hội phong kiến cũ" không phải điều kiện khách quan quy định sứ mệnh, mà chỉ là nguồn gốc xuất thân của một bộ phận công nhân. "Là giai cấp có khả năng thống trị được toàn thể xã hội khi xây dựng xã hội mới" nói sai về mục tiêu, bởi giai cấp công nhân giành chính quyền để thực hiện quyền làm chủ của nhân dân lao động chứ không nhằm thống trị toàn xã hội.

Đáp án đúng: "Đội ngũ trí thức, đội ngũ doanh nhân". Trong phương hướng đẩy mạnh nghiên cứu sáng tạo và ứng dụng thành tựu khoa học - công nghệ hiện đại, trí thức là lực lượng tạo ra tri thức, giải pháp còn doanh nhân là lực lượng đưa chúng vào sản xuất, kinh doanh, nên hai đội ngũ này được xác định giữ vai trò quan trọng. "Giai cấp công nhân, đội ngũ trí thức" bỏ mất chủ thể đầu tư và thương mại hóa công nghệ, trong khi vai trò được nêu cho công nhân là lực lượng đi đầu trong sản xuất. "Đội ngũ trí thức, giai cấp nông dân" ghép sai, vì nông dân là người tiếp nhận và ứng dụng kỹ thuật trong nông nghiệp chứ không phải lực lượng đẩy mạnh nghiên cứu sáng tạo. "Đội ngũ doanh nhân, tầng lớp lao động trong xã hội" nêu một chủ thể quá chung và thiếu hẳn lực lượng nghiên cứu khoa học.

Đáp án đúng: "Tầng lớp doanh nhân". Đội ngũ doanh nhân trực tiếp tổ chức sản xuất, kinh doanh và huy động vốn, nhờ đó đóng góp tích cực vào thực hiện chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, tạo việc làm cho người lao động và tham gia giải quyết các vấn đề an sinh xã hội. "Giai cấp công nhân" là người trực tiếp lao động, chủ thể của quá trình sản xuất, nhưng không phải lực lượng tạo ra việc làm cho người khác. "Giai cấp nông dân" là chủ thể của nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới, vai trò gắn với sản xuất nông nghiệp và giữ gìn bản sắc văn hóa. "Tầng lớp trí thức" đóng vai trò sáng tạo tri thức, khoa học - công nghệ, không phải chủ thể tạo việc làm quy mô lớn.

Đáp án đúng: "Trí thức". Khi khoa học - công nghệ và cách mạng công nghiệp lần thứ tư phát triển mạnh mẽ, tri thức trở thành nguồn lực sản xuất chủ yếu, nên vai trò của đội ngũ trí thức, những người tạo ra và chuyển giao tri thức, công nghệ, càng trở nên quan trọng. "Công nhân" vẫn là lực lượng đi đầu trong sản xuất và đang được nâng cao trình độ, song chính yêu cầu nâng trình độ ấy cho thấy tri thức mới là nhân tố dẫn dắt. "Nông dân" chịu tác động của tự động hóa và công nghệ sinh học, nhưng không phải lực lượng mà cách mạng công nghiệp lần thứ tư làm tăng vai trò hàng đầu. "Doanh nhân" khai thác và thương mại hóa công nghệ, vai trò quan trọng nhưng phái sinh từ nguồn tri thức do trí thức tạo ra.

Đáp án đúng: "Tăng cường hơn trước". Sau Hội nghị đại biểu các Đảng Cộng sản và công nhân họp tại Mátxcơva năm 1960 với bản tuyên bố chung về đường lối, hoạt động lý luận và thực tiễn của các Đảng Cộng sản và công nhân được tăng cường hơn trước. "Không phát triển" trái với thực tế, bởi sau hội nghị phong trào có thêm cơ sở lý luận chung và sự phối hợp hành động. "Bị chủ nghĩa tư bản thủ tiêu" sai hoàn toàn, vì các Đảng Cộng sản vẫn tồn tại và hoạt động, nhiều đảng còn là đảng cầm quyền ở các nước xã hội chủ nghĩa. "Chỉ có công nhân phát triển" sai vì sự tăng cường diễn ra ở cả hoạt động lý luận của các đảng chứ không riêng phong trào công nhân.

Đáp án đúng: "Công nhân". Giai cấp công nhân là sản phẩm của nền đại công nghiệp, có lợi ích đối lập trực tiếp với giai cấp tư sản và thống nhất với đa số người lao động, nên chỉ nó mới có sứ mệnh thủ tiêu chủ nghĩa tư bản, xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản. "Nông dân" sai vì nông dân gắn với sản xuất nhỏ, phân tán, không có hệ tư tưởng và tổ chức để lãnh đạo cuộc cách mạng ấy, họ là lực lượng đồng minh. "Tư sản" sai vì giai cấp tư sản là chủ thể của chủ nghĩa tư bản, không thể tự thủ tiêu chế độ bảo đảm lợi ích của mình. "Chủ nô" sai vì đó là giai cấp của xã hội chiếm hữu nô lệ, đã tiêu vong từ rất lâu.

Đáp án đúng: "Tư bản". Lời đánh giá được dẫn nói về bộ Tư bản, tác phẩm chủ yếu và cơ bản trình bày chủ nghĩa xã hội khoa học, bởi việc mổ xẻ phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa đã cho thấy ngay trong lòng nó những yếu tố làm nảy sinh chế độ tương lai. "Chống Đuyrinh" là tác phẩm luận chiến của Ph.Ăngghen, trình bày khái quát ba bộ phận của chủ nghĩa Mác nhưng không phải đối tượng của lời đánh giá này. "Đường Kách mệnh" là tác phẩm của Nguyễn Ái Quốc năm 1927, thuộc lịch sử tư tưởng cách mạng Việt Nam. "Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản" là cương lĩnh khai sinh học thuyết, còn phần chứng minh bằng phân tích kinh tế thuộc về bộ Tư bản.

Đáp án đúng: "Phương pháp trừu tượng hóa khoa học". Đây là phương pháp đặc trưng của kinh tế chính trị Mác - Lênin, dùng để gạt bỏ cái ngẫu nhiên nhằm nắm bản chất quan hệ kinh tế, không nằm trong hệ phương pháp mà giáo trình nêu cho môn học này. "Phương pháp kết hợp lịch sử và logic" là một phương pháp được nêu, giúp nắm tiến trình hiện thực cùng tính quy luật bên trong của nó. "Phương pháp khảo sát và phân tích về mặt chính trị xã hội" chính là phương pháp đặc thù nhất của môn học, gắn mọi kết luận với điều kiện kinh tế - xã hội cụ thể. "Phương pháp so sánh" cũng được nêu, dùng để đối chiếu chế độ xã hội chủ nghĩa với chế độ tư bản chủ nghĩa và giữa các nước với nhau.

Đáp án đúng: "Việc xây dựng gia đình sẽ lệch lạc, không đạt hiệu quả". Cơ sở kinh tế, chính trị và văn hóa phải đi liền nhau; thiếu nền tảng văn hóa thì hệ giá trị, chuẩn mực của gia đình mới không hình thành được, việc xây dựng gia đình sẽ lệch hướng và kém hiệu quả. "Hệ thống chính sách, pháp luật về xây dựng gia đình sẽ không thể hoàn thiện" — chính sách, pháp luật thuộc cơ sở chính trị - xã hội, có thể hoàn thiện mà vẫn thiếu nền văn hóa. "Việc xây dựng gia đình không còn dựa trên nền tảng hệ tư tưởng chính trị" — nhầm vai của cơ sở chính trị. "Việc xây dựng gia đình sẽ không hướng tới đời sống văn hóa, tinh thần" — chỉ nêu một phần hệ quả.

Đáp án đúng: "Thu nhỏ số lượng thành viên trong gia đình". Quy mô gia đình Việt Nam ngày nay có xu hướng thu nhỏ, số thành viên ít đi, phần lớn chỉ còn cha mẹ và con cái, phù hợp với điều kiện công nghiệp hóa, đô thị hóa và chính sách dân số. "Mở rộng số lượng thành viên trong gia đình" — trái với thực tế giảm số con và việc các cặp vợ chồng trẻ tách hộ riêng. "Liên kết các gia đình đơn" — không phải xu hướng về quy mô, các hộ hạt nhân vẫn sống tách biệt dù giữ liên hệ họ hàng. "Quy mô nhỏ ở nông thôn và quy mô lớn ở thành thị" — ngược thực tế, vì hộ ít người càng phổ biến ở đô thị.