ITE302c - Chương 1: Nhập môn đạo đức công nghệ và trí tuệ nhân tạo

Sự hợp tác xuyên ngành trong lĩnh vực đạo đức công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các thách thức đạo đức phức tạp. Khi các chuyên gia từ các lĩnh vực khác nhau như khoa học, công nghệ, xã hội và pháp luật (STSSP) cùng hợp tác, họ mang lại những kiến thức và kỹ năng đa dạng để giải quyết các vấn đề đạo đức. Điều này giúp đảm bảo rằng các giải pháp được đưa ra không chỉ dựa trên một góc nhìn duy nhất, mà còn được xem xét từ nhiều chiều độ khác nhau. Hơn nữa, sự hợp tác xuyên ngành còn giúp tăng cường sự hiểu biết và tôn trọng giữa các chuyên gia từ các lĩnh vực khác nhau, từ đó tạo ra các giải pháp đạo đức hiệu quả hơn.

Deep learning và machine learning được gọi là hẹp (narrow) vì chúng chỉ có thể thực hiện các nhiệm vụ cụ thể mà chúng được thiết kế để làm. Chúng không thể tự động hóa các nhiệm vụ phức tạp hoặc đa dạng mà con người có thể thực hiện. Ví dụ, một mô hình học máy có thể được đào tạo để nhận dạng hình ảnh, nhưng nó không thể tự động hóa các nhiệm vụ như hiểu ngôn ngữ tự nhiên hoặc giải quyết vấn đề logic. Điều này là vì chúng chỉ được đào tạo trên dữ liệu cụ thể và không thể mở rộng sang các tình huống khác nhau. Ngoài ra, chúng còn phụ thuộc vào việc mã hóa tay của các thuật toán, điều này làm cho chúng trở nên hạn chế và không linh hoạt.

View nhìn lạc quan về trí tuệ nhân tạo tổng quát có thể được tóm tắt chính xác như AI là một công cụ ___. Trên quan điểm này, AI được xem là một công cụ có thể mang lại lợi ích cho con người, giúp cải thiện cuộc sống và làm cho thế giới trở nên tốt đẹp hơn. Nó được sử dụng để giải quyết các vấn đề phức tạp, tăng cường hiệu suất và giảm thiểu thời gian. Ví dụ, AI có thể được sử dụng trong y tế để giúp bác sĩ chẩn đoán bệnh và tìm ra phương pháp điều trị hiệu quả. Nó cũng có thể được sử dụng trong giao thông để giúp các phương tiện di chuyển an toàn hơn và giảm thiểu thời gian di chuyển. Tóm lại, AI được xem là một công cụ có thể mang lại lợi ích cho con người và cải thiện cuộc sống.

Khu vực công nghệ mới nổi cần được chú ý về mặt đạo đức ngay lập tức là tất cả các công nghệ mới nổi. Mỗi công nghệ mới nổi đều có tiềm năng mang lại lợi ích lớn nhưng cũng có thể gây ra những hậu quả tiêu cực nếu không được quản lý và kiểm soát đúng cách. Ví dụ, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) có thể giúp chúng ta giải quyết nhiều vấn đề phức tạp nhưng cũng có thể gây ra sự mất việc làm và thay đổi trong cách chúng ta sống và làm việc. Công nghệ sinh học (biotechnology) có thể giúp chúng ta tìm ra các phương pháp điều trị mới cho các bệnh tật nhưng cũng có thể gây ra những vấn đề về an toàn và bảo vệ môi trường. Công nghệ robot (robotics) có thể giúp chúng ta tự động hóa các quá trình và cải thiện hiệu suất nhưng cũng có thể gây ra những vấn đề về an toàn và bảo vệ lao động. Vì vậy, cần phải có sự chú ý và quản lý về mặt đạo đức đối với tất cả các công nghệ mới nổi để đảm bảo rằng chúng được sử dụng một cách có trách nhiệm và mang lại lợi ích cho xã hội.

Trong một hàm học hỏi phức tạp, chúng ta sẽ hiểu mối liên hệ giữa đầu vào và đầu ra nhưng không hiểu được thuật toán hay nguyên nhân và kết quả. Điều này là vì thuật toán và nguyên nhân/kết quả thường được ẩn khỏi người học để tránh gây hiểu lầm hoặc khó hiểu. Tuy nhiên, người học vẫn có thể nhận ra mối liên hệ giữa đầu vào và đầu ra, giúp họ hiểu được cách thức hoạt động của hàm học hỏi.

Mục tiêu cuối cùng của đạo đức trong công nghệ mới nổi là đảm bảo công nghệ phục vụ lợi ích tốt nhất cho con người. Điều này có nghĩa là các nhà phát triển và người sử dụng công nghệ cần phải cân nhắc về tác động của công nghệ đối với xã hội, môi trường và con người. Họ cần phải đảm bảo rằng công nghệ được sử dụng một cách có trách nhiệm và không gây hại cho người khác. Điều này đòi hỏi sự hợp tác giữa các chuyên gia, chính phủ và cộng đồng để tạo ra các quy định và tiêu chuẩn đạo đức cho công nghệ mới nổi. Mục tiêu này không chỉ giúp bảo vệ người dùng mà còn giúp tạo ra các công nghệ có lợi cho xã hội và môi trường.

Câu nói 'Công ty có nghĩa vụ đối với cổ đông của họ' là một phần của quan điểm cho rằng trí tuệ nhân tạo là công cụ có hại sẽ dẫn đến kết thúc của chủ nghĩa tư bản. Quan điểm này cho rằng các công ty chỉ quan tâm đến lợi ích của mình và không xem xét đến hậu quả tiêu cực mà trí tuệ nhân tạo có thể gây ra. Họ cho rằng trí tuệ nhân tạo sẽ thay thế con người trong các công việc và dẫn đến sự mất việc làm, cũng như làm suy yếu hệ thống kinh tế. Quan điểm này cũng cho rằng các công ty sẽ sử dụng trí tuệ nhân tạo để tăng cường sự kiểm soát và nắm quyền lực hơn nữa, dẫn đến sự bất công và không công bằng trong xã hội.

Nếu bạn phải đối mặt với một hệ thống AI xác định chính xác những người nào sẽ bị nhiễm bệnh trong một đại dịch của một loại bệnh mới trước khi có trường hợp đầu tiên, thì loại AI này được gọi là siêu trí tuệ (Superintelligence). Siêu trí tuệ là một loại AI có khả năng vượt qua khả năng của con người trong nhiều lĩnh vực, bao gồm khả năng phân tích dữ liệu, học hỏi và đưa ra quyết định. Trong trường hợp này, siêu trí tuệ có khả năng dự đoán chính xác những người sẽ bị nhiễm bệnh trước khi có trường hợp đầu tiên, điều này đòi hỏi khả năng phân tích dữ liệu và học hỏi phức tạp. Siêu trí tuệ có thể được sử dụng để ngăn chặn hoặc giảm thiểu tác động của đại dịch, nhưng cũng có thể tạo ra những rủi ro và thách thức mới.

Khi thiết kế thuật toán mà không xem xét đến các nguyên tắc đạo đức, có thể dẫn đến những kết quả không mong muốn. Một trong những hậu quả đó là thuật toán có thể tạo ra kết quả phân biệt đối xử hoặc không an toàn. Điều này có thể xảy ra khi thuật toán được đào tạo trên dữ liệu không cân đối hoặc không chính xác, dẫn đến việc phân loại sai hoặc tạo ra quyết định không công bằng. Kết quả này có thể ảnh hưởng đến người dùng, đặc biệt là những người thuộc nhóm thiểu số hoặc dễ bị tổn thương. Vì vậy, việc xem xét đến các nguyên tắc đạo đức trong thiết kế thuật toán là rất quan trọng để đảm bảo rằng các hệ thống AI được phát triển là công bằng, minh bạch và an toàn.

AI và các công nghệ dựa trên dữ liệu khác sử dụng xác suất bằng cách tạo ra mô hình tin tưởng về xác suất xảy ra của một sự kiện. Xác suất là một khái niệm quan trọng trong thống kê và lý thuyết xác suất, giúp chúng ta dự đoán khả năng xảy ra của một sự kiện dựa trên dữ liệu có sẵn. Trong AI, xác suất được sử dụng để tạo ra các mô hình học máy, chẳng hạn như mô hình dự đoán, mô hình phân loại và mô hình hồi quy. Những mô hình này sử dụng dữ liệu đào tạo để ước tính xác suất xảy ra của một sự kiện, giúp chúng ta đưa ra quyết định thông minh hơn. Ví dụ, một mô hình dự đoán có thể sử dụng xác suất để dự đoán khả năng xảy ra của một sự kiện dựa trên các yếu tố như thời tiết, địa điểm và thời gian. Tóm lại, AI và các công nghệ dựa trên dữ liệu khác sử dụng xác suất để tạo ra mô hình tin tưởng về xác suất xảy ra của một sự kiện, giúp chúng ta đưa ra quyết định thông minh hơn.

Một loại trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng vượt trội so với con người trong tất cả các nhiệm vụ được gọi là Trí tuệ nhân tạo chung (General AI). Trí tuệ nhân tạo chung là một loại AI có khả năng tự học hỏi, tự thích nghi và tự cải thiện mà không cần sự can thiệp của con người. Nó có thể thực hiện các nhiệm vụ phức tạp và đa dạng, bao gồm cả những nhiệm vụ mà con người không thể thực hiện được. Ví dụ, một General AI có thể hiểu và giải thích ngôn ngữ tự nhiên, giải quyết vấn đề phức tạp, và thậm chí còn có thể tạo ra nghệ thuật và văn học. Mục tiêu của việc phát triển General AI là tạo ra một loại AI có khả năng tự động hóa và cải thiện các nhiệm vụ phức tạp mà không cần sự can thiệp của con người.

Khi bỏ qua các yếu tố đạo đức trong quá trình phát triển công nghệ, hậu quả lâu dài có thể xảy ra là mất lòng tin của công chúng và khả năng bị phản ứng từ các cơ quan quản lý. Điều này có thể dẫn đến sự sụp đổ của doanh nghiệp và ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế. Ngoài ra, việc bỏ qua các yếu tố đạo đức cũng có thể dẫn đến sự mất mát về uy tín và danh dự của công ty. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng thu hút nhân tài và đầu tư trong tương lai. Vì vậy, việc xem xét các yếu tố đạo đức là rất quan trọng trong quá trình phát triển công nghệ.

Đáp án đúng: perverse instantiation. Perverse instantiation: AI đạt đúng mục tiêu được lập trình nhưng bằng cách gây hậu quả ngoài ý muốn (ví dụ "làm người ta cười" ⇒ liệt cơ mặt).

Đáp án đúng: Accountability and management of bias. ; Transparency and explainability, balanced with privacy.. Yếu tố ĐẠO ĐỨC là trách nhiệm giải trình + quản trị thiên kiến (A) và minh bạch/giải thích được, cân bằng với riêng tư (D). B, C là chuyện kỹ thuật.

Đáp án đúng: From its inception, through maintenance, to applying foresight regarding its decommissioning.. Đạo đức phải xuyên suốt TOÀN BỘ vòng đời: từ lúc thai nghén, qua vận hành, tới cả khi khai tử sản phẩm.

Đáp án đúng: Narrow AI. Giỏi hơn người ở MỘT nhiệm vụ xác định = Narrow AI (AI hẹp) — đúng loại AI đang phổ biến hiện nay.

Đáp án đúng: B. An toàn cho hệ thống AI dựa trên hai trụ cột: cơ chế fail-safe (khi có sự cố hệ thống lui về trạng thái an toàn thay vì hành xử bất định) và giám sát của con người (human oversight — luôn có người đủ thẩm quyền can thiệp, dừng hoặc lật ngược quyết định của máy). A tối đa hóa tự động hóa đi ngược nguyên tắc giữ con người trong vòng lặp. C tốc độ phản hồi nhanh nhất và D chi phí vận hành thấp nhất là mục tiêu hiệu năng và kinh tế; theo đuổi chúng mà bỏ qua fail-safe chính là nguồn gốc của tai nạn AI.

Đáp án đúng: A. Khác biệt cốt lõi nằm ở mức độ tự do của thuật toán: thuật toán cơ bản được cho sẵn một tập lựa chọn hữu hạn để tối ưu theo, còn thuật toán phức tạp được tự do tìm ra mô hình của riêng nó từ dữ liệu. Chính sự tự do đó sinh ra vấn đề hộp đen. B, C và D đều lấy tiêu chí sai: khả năng dùng thị giác máy tính, số bước trong hàm, hay kiểu dữ liệu đầu vào đều là đặc điểm cài đặt cụ thể, không phân biệt được hai loại thuật toán ở tầng khái niệm.