AIE301m - Phần 1: Giao dịch định lượng và học máy trên đám mây

Đáp án đúng: "Create the features from data and develop a trading strategy use these features". Một chiến lược giao dịch dùng học máy (ML trading strategy) đi theo chuỗi: thu thập dữ liệu, tạo đặc trưng (features, các biến đầu vào như lợi suất trễ hay chỉ báo động lượng), huấn luyện mô hình dự báo, rồi biến dự báo thành quy tắc mua bán và kiểm định lại trên dữ liệu lịch sử (backtest). Đây là phương án duy nhất nói tới chính chiến lược giao dịch. "Create the data and fine the features" chỉ là bước chuẩn bị dữ liệu và đặc trưng, chưa có quy tắc giao dịch nào. "Build a model and traing the data" chỉ là bước huấn luyện; một mô hình dự báo tốt tự thân chưa phải chiến lược khi chưa có luật vào lệnh, thoát lệnh và quản lý vốn. Có nguồn chọn "All of the above" với lý lẽ cả ba đều là bước của quy trình, nhưng câu hỏi hỏi cách tạo chiến lược, mà tạo dữ liệu hay huấn luyện mô hình tự thân chưa tạo ra chiến lược giao dịch, nên phương án gộp không chính xác bằng phương án nói đủ đường đi từ đặc trưng tới chiến lược.

Đáp án đúng: "The excess return of an investment relative to a benchmark". Alpha là phần lợi suất vượt trội của một khoản đầu tư so với chỉ số tham chiếu (benchmark) hoặc so với mức lợi suất mà rủi ro hệ thống của nó đáng được nhận theo mô hình CAPM; alpha dương nghĩa là chiến lược tạo giá trị ngoài phần bù rủi ro thị trường, đó là thứ các mô hình giao dịch định lượng săn tìm. "The risk associated with a specific investment" mô tả rủi ro, đo bằng độ biến động hoặc beta, không phải alpha. "The average return of all investments in a portfolio" chỉ là lợi suất trung bình, không so với chuẩn nào. "The total market return over a specific period" là lợi suất của thị trường, chính là mốc để tính alpha chứ không phải alpha.

Đáp án đúng gồm hai ý: "Quantify the hypothetical performance of your strategy for comparison with other strategies." và "Predict likely capital requirements, trade frequency and risk for your portfolio.". Kiểm thử ngược (backtesting) chạy chiến lược trên dữ liệu lịch sử để xem nó sẽ hoạt động ra sao nếu đã áp dụng trong quá khứ. Vì vậy nó cho ra hiệu suất giả định như lợi suất, tỉ số Sharpe để so sánh các chiến lược với nhau, và ước lượng được nhu cầu vốn, tần suất giao dịch, mức rủi ro để chuẩn bị danh mục. "Ensure that your strategy will be profitable in live trading." sai vì quá khứ không bảo đảm tương lai: chế độ thị trường thay đổi, có trượt giá, chi phí thật và nguy cơ quá khớp dữ liệu lịch sử, nên backtest tốt vẫn có thể thua lỗ khi chạy thật. "Determine your maximum drawdown for your strategy in live trading" sai vì backtest chỉ cho mức sụt giảm tối đa (maximum drawdown) trong lịch sử; khi giao dịch thật, mức sụt giảm có thể vượt xa con số đó, nên nó chỉ là ước lượng chứ không xác định được.

Đáp án đúng: "All of the above". Xây dựng một hệ thống giao dịch thuật toán là một quy trình nhiều bước, và cả bốn thành phần nêu ra đều không thể thiếu. "Identify a strategy" là bước đầu: tìm ý tưởng có lợi thế như theo đà (momentum), hồi quy về trung bình hay chênh lệch giá. "Backtest the strategy" là kiểm thử ngược trên dữ liệu lịch sử, có tính chi phí giao dịch và tránh sai lệch nhìn trước, để đánh giá chiến lược trước khi bỏ tiền thật. "Execute the strategy" là khâu thực thi: kết nối nhà môi giới, đặt lệnh tự động và giảm trượt giá. "Manage risk" là quản trị rủi ro: xác định khối lượng vị thế, điểm cắt lỗ, giới hạn đòn bẩy để hệ thống sống sót qua giai đoạn bất lợi. Chọn riêng một bước sẽ bỏ sót các bước còn lại của chu trình, nên đáp án tổng hợp là đúng.

Đáp án đúng: "To generate a positive return independent of market movements". Các công ty giao dịch định lượng thường theo đuổi lợi nhuận tuyệt đối, tức alpha không phụ thuộc vào việc thị trường tăng hay giảm, bằng các chiến lược trung tính thị trường như giao dịch cặp, chênh lệch giá thống kê hay tạo lập thị trường, trong đó phơi nhiễm beta được phòng hộ để lợi nhuận đến từ chênh lệch tương đối chứ không từ xu hướng chung. "To outperform the market using fundamental analysis" là mục tiêu của quỹ đầu tư chủ động theo phân tích cơ bản, vừa dùng sai công cụ vừa đo theo chỉ số tham chiếu chứ không phải lợi nhuận độc lập thị trường. "To hold assets for the long term" là phong cách đầu tư mua và nắm giữ, trái với vòng quay vị thế ngắn của nhà giao dịch định lượng. "To provide advisory services to asset managers" là dịch vụ tư vấn, không phải hoạt động giao dịch tự doanh.

Đáp án đúng: "It is used to create pricing models for options and derivatives.". Độ biến động là đầu vào trung tâm của định giá quyền chọn và phái sinh: trong mô hình Black-Scholes, giá quyền chọn phụ thuộc vào độ biến động dự kiến của tài sản cơ sở, nên mô hình hoá độ biến động bằng GARCH, độ biến động ngẫu nhiên hay bề mặt biến động hàm ý giúp định giá và phòng hộ các sản phẩm này. "It helps in predicting long-term market trends." sai vì độ biến động đo độ lớn dao động chứ không cho biết hướng xu hướng dài hạn. "It has no relevance in quantitative trading strategies." sai vì độ biến động có mặt trong định cỡ vị thế, tính tỉ số Sharpe và cả các chiến lược giao dịch độ biến động. "It is only important for risk management purposes." đúng một phần vì độ biến động có dùng trong quản trị rủi ro như VaR, nhưng chữ only loại bỏ vai trò định giá, nên phát biểu sai.

Đáp án đúng: "True". Lựa chọn đặc trưng (feature selection) là chọn những biến đầu vào thực sự mang thông tin cho mục tiêu dự báo và bỏ những biến nhiễu hay trùng lặp. Trong thực hành, nhất là với dữ liệu tài chính tín hiệu yếu, nhiễu cao, chất lượng đặc trưng quyết định phần lớn hiệu năng: đổi từ hồi quy logistic sang rừng ngẫu nhiên thường chỉ cải thiện chút ít, trong khi thêm một đặc trưng có thông tin thật hoặc bỏ đặc trưng gây rò rỉ dữ liệu có thể thay đổi kết quả hẳn. Đặc trưng tốt còn giảm quá khớp và giúp mô hình đơn giản, dễ giải thích. Nguyên tắc dữ liệu vào kém thì kết quả ra kém cũng nói lên điều này. "False" sai vì dù không có quy luật tuyệt đối cho mọi bài toán, kinh nghiệm chung của học máy ứng dụng là đặc trưng quan trọng hơn mô hình.

Đáp án đúng: "All of the above". Để xây dựng và kiểm tra một hệ thống giao dịch cần đủ bốn khối, mỗi khối giải một việc khác nhau. "Trading strategy" là quy tắc vào lệnh, ra lệnh dựa trên một lợi thế như theo đà hay hồi quy về trung bình. "Backtesting system" chạy chiến lược trên dữ liệu lịch sử, mô phỏng chi phí và trượt giá, đo lợi suất, tỉ số Sharpe, mức sụt giảm để đánh giá trước khi dùng tiền thật. "Execution system" chuyển tín hiệu thành lệnh gửi tới nhà môi giới hoặc sàn, quản lý trạng thái lệnh và giảm chi phí thực thi. "Risk management system" giới hạn khối lượng vị thế, đòn bẩy, mức lỗ tối đa để hệ thống không bị một chuỗi thua lỗ xoá sổ. Thiếu một khối thì hệ thống hoặc không kiểm chứng được, hoặc không giao dịch được, hoặc không an toàn, nên đáp án tổng hợp là đúng.

Đáp án đúng: "It can be used to uncover potentially profitable patterns through statistical analysis of data.". Giao dịch định lượng (quantitative trading) dùng mô hình toán học, thống kê và thuật toán trên dữ liệu giá, khối lượng hay dữ liệu thay thế để tìm quy luật có thể sinh lời, kiểm định lại trên lịch sử rồi thực thi có hệ thống. "It is a method that relies solely on qualitative analysis." sai vì định lượng ngược với định tính; nó dựa vào số liệu và mô hình chứ không dựa hoàn toàn vào nhận định chủ quan. "It is not widely adopted in modern financial markets." sai vì quỹ định lượng, nhà tạo lập thị trường và giao dịch thuật toán chiếm phần lớn khối lượng ở nhiều thị trường hiện đại. "It focuses exclusively on equity trading." sai vì phương pháp định lượng áp dụng cho cả trái phiếu, ngoại hối, hàng hoá, phái sinh lẫn tiền mã hoá.

Đáp án đúng: "Scalable data processing and model training". Điện toán đám mây cho phép thuê tài nguyên tính toán và lưu trữ theo nhu cầu, tăng thêm máy, GPU hay TPU khi cần xử lý lượng lớn dữ liệu thị trường hoặc huấn luyện mô hình lớn, rồi thu nhỏ khi không dùng; các dịch vụ như BigQuery hay Vertex AI giúp xử lý dữ liệu và huấn luyện mô hình ở quy mô lớn mà không phải tự dựng hạ tầng. "Eliminating financial risks" sai vì hạ tầng tính toán không loại bỏ được rủi ro thị trường hay rủi ro mô hình. "Removing need for datasets" sai vì mô hình học máy vẫn cần dữ liệu để huấn luyện; đám mây chỉ giúp lưu và xử lý dữ liệu dễ hơn. "Guaranteeing profits" sai vì không công nghệ nào bảo đảm lợi nhuận, kết quả vẫn phụ thuộc chất lượng chiến lược và diễn biến thị trường.

Đáp án đúng gồm bốn ý: "Data pipeline", "Predictive model", "Execution strategy" và "Portfolio management". Một hệ thống giao dịch dựa trên học máy đi theo chuỗi: đường ống dữ liệu (data pipeline) thu thập, làm sạch và tạo đặc trưng từ giá, khối lượng; mô hình dự đoán (predictive model) sinh tín hiệu; quản lý danh mục (portfolio management) quyết định phân bổ vốn và kiểm soát rủi ro từ các tín hiệu đó; chiến lược thực thi (execution strategy) đặt lệnh lên sàn sao cho chi phí và trượt giá thấp nhất. "Processing pipeline" không phải một thành phần riêng: việc xử lý, biến đổi dữ liệu đã nằm trong đường ống dữ liệu, nên tách nó ra chỉ là gọi lại cùng một khâu bằng tên khác.