Ôn tập cuối kỳ MLN131 Summer 2025

Đáp án đúng: "Phân phối theo lao động". Thời kỳ quá độ ở nước ta tồn tại nhiều hình thức phân phối, nhưng phân phối theo lao động giữ vai trò chủ đạo vì lực lượng sản xuất chưa đủ cao để phân phối theo nhu cầu, lao động vẫn là thước đo chủ yếu để xác định phần được hưởng. "Phân phối quỹ phúc lợi xã hội" là hình thức bổ trợ, mang tính bảo đảm an sinh cho những đối tượng không hoặc chưa tham gia lao động. "Phân phối theo nhu cầu" chỉ thực hiện được ở giai đoạn cao, khi của cải dồi dào và lao động trở thành nhu cầu bậc nhất. "Phân phối theo bao cấp" là cách làm của mô hình kế hoạch hoá tập trung cũ, đã bị bãi bỏ từ công cuộc đổi mới.

Đáp án đúng: "Hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa khác biệt về chất, đó là xã hội không có giai cấp đối kháng như các xã hội trước đó". Chiếm hữu nô lệ, phong kiến và tư bản chủ nghĩa đều dựa trên tư hữu và đối kháng giai cấp, còn hình thái cộng sản chủ nghĩa dựa trên công hữu những tư liệu sản xuất chủ yếu nên xoá bỏ gốc rễ của đối kháng. "Hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa là giai đoạn phát triển cao nhất và cuối cùng của lịch sử loài người" đóng khung lịch sử và không nêu được khác biệt về chất. "Hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa là phiên bản điều chỉnh tốt hơn từ tư bản chủ nghĩa" hạ sự thay thế về chất xuống thành cải lương trong chế độ cũ. "Hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa là quay trở lại cộng sản nguyên thủy" nhầm thành lặp vòng tròn, trong khi hình thái mới dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại.

Đáp án đúng: "Kinh tế nhiều thành phần, trong đó có thành phần đối lập". Thời kỳ quá độ tất yếu tồn tại nền kinh tế nhiều thành phần với nhiều hình thức sở hữu, trong đó có thành phần kinh tế tư bản tư nhân đối lập với định hướng xã hội chủ nghĩa nhưng vẫn cần cho phát triển lực lượng sản xuất. "Kinh tế kế hoạch hóa tập trung cao độ" là mô hình chủ quan nóng vội đã bị thực tiễn phủ định, không phải tính tất yếu của thời kỳ quá độ. "Kinh tế thị trường tự do" thiếu sự quản lý của nhà nước và định hướng xã hội chủ nghĩa nên không phải đặc trưng của thời kỳ này. "Kinh tế hàng hóa giản đơn" là trình độ sản xuất nhỏ tiền tư bản, không phản ánh kết cấu nhiều thành phần.

Đáp án đúng: "Chủ nghĩa tư bản/ chủ nghĩa cộng sản". Nguyên văn luận điểm của V.I.Lênin khẳng định về lý luận không thể nghi ngờ rằng giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa cộng sản có một thời kỳ quá độ nhất định, vì hai chế độ ấy đối lập nhau về chất nên không thể chuyển hoá tức thời. "Chủ nghĩa tư bản/ Giai cấp công nhân" ghép một chế độ xã hội với một giai cấp, hai phạm trù không cùng loại nên không thể làm hai đầu của một thời kỳ quá độ. "Nhân dân lao động/ chính quyền" nói về chủ thể và công cụ quyền lực, không phải hai hình thái xã hội kế tiếp nhau. "Chính trị/ xã hội" chỉ là hai lĩnh vực của đời sống, không phải hai chế độ xã hội.

Đáp án đúng: "Xóa bỏ sự thống trị áp bức của chủ nghĩa tư bản, xây dựng thành công chế độ xã hội mới - xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa, tiến tới một xã hội không còn giai cấp". Giai cấp công nhân là sản phẩm của chủ nghĩa tư bản nên đối tượng mà nó phải xóa bỏ chính là sự thống trị, áp bức của chủ nghĩa tư bản, còn mục tiêu là xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa rồi cộng sản chủ nghĩa, tiến tới xã hội không còn giai cấp. "Xóa bỏ sự thống trị áp bức của chế độ phong kiến, xây dựng thành công chế độ xã hội mới - xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa, tiến tới một xã hội không còn giai cấp" nhầm đối tượng, vì xóa bỏ chế độ phong kiến là nhiệm vụ của cách mạng tư sản. "Xóa bỏ sự thống trị áp bức của chế độ công xã nguyên thủy, xây dựng thành công chế độ xã hội mới - xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa, tiến tới một xã hội không còn giai cấp" càng sai, bởi công xã nguyên thủy chưa có áp bức giai cấp và đã tan rã rất lâu trước khi có giai cấp công nhân. "Xóa bỏ sự thống trị áp bức của chủ nghĩa tư bản, xây dựng thành công chế độ xã hội mới - phong kiến" đi ngược chiều lịch sử, biến mục tiêu thành việc dựng lại chế độ phong kiến mà chính chủ nghĩa tư bản đã thay thế.

Đáp án đúng: "Là những người không có sở hữu tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội, phải bán sức lao động cho nhà tư bản và bị bóc lột giá trị thặng dư". Về phương diện chính trị - xã hội, điều quy định địa vị của giai cấp công nhân trong chủ nghĩa tư bản là chỗ họ không sở hữu tư liệu sản xuất chủ yếu, phải bán sức lao động và bị chiếm không giá trị thặng dư, từ đó hình thành đối kháng lợi ích với giai cấp tư sản. "Là những người nắm giữ tư liệu sản xuất của xã hội tư bản chủ nghĩa, tự tổ chức sản xuất kinh doanh lớn mà không hợp tác với giai cấp nào" mô tả chính giai cấp tư sản chứ không phải công nhân, vì người nắm tư liệu sản xuất và tự tổ chức kinh doanh lớn là nhà tư bản. "Là những người sở hữu tư liệu sản xuất, hợp tác với nhà tư bản để kiếm sống" tự mâu thuẫn, bởi người đã sở hữu tư liệu sản xuất thì không phải bán sức lao động để kiếm sống. "Là những người có sở hữu một số tư liệu sản xuất nhỏ, có thể tự sản xuất, nhưng nhỏ lẻ, dễ phá sản nên phải bán sức lao động cho nhà tư bản là chính" là đặc điểm của người sản xuất nhỏ, của tầng lớp tiểu chủ và nửa vô sản, không phải định nghĩa về giai cấp công nhân.

Đáp án đúng: "Công nhân". Giai cấp công nhân ra đời và phát triển cùng nền sản xuất đại công nghiệp, trực tiếp vận hành những công cụ sản xuất hiện đại nhất, nên là lực lượng đại biểu cho lực lượng sản xuất tiên tiến và cho phương thức sản xuất có tính xã hội hóa ngày càng cao. "Tư sản" là giai cấp nắm tư liệu sản xuất và tổ chức bóc lột giá trị thặng dư, đại biểu cho quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa đang trở nên lỗi thời chứ không phải cho lực lượng sản xuất tiên tiến. "Nông dân" gắn với nền sản xuất nhỏ, phân tán, kỹ thuật thủ công nên không thể là đại biểu của phương thức sản xuất hiện đại. "Thống trị" không phải tên một giai cấp trong cơ cấu xã hội, chỉ là đặc điểm về địa vị quyền lực nên không trả lời được câu hỏi về giai cấp.

Đáp án đúng: "Họ cùng nhau cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội". Các giai cấp, tầng lớp trong thời kỳ quá độ gắn bó với nhau vì cùng một sự nghiệp kép: vừa xoá bỏ tàn dư của xã hội cũ, vừa xây dựng xã hội mới trên toàn bộ các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội. "Họ cùng nhau xây dựng xã hội mới trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội" bỏ mất nhiệm vụ cải tạo xã hội cũ, vốn song hành suốt thời kỳ quá độ. "Họ cùng nhau cải tạo xã hội cũ trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội" lại bỏ mất nhiệm vụ xây dựng, biến quá độ thành thuần phá bỏ. "Họ cùng nhau cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới trong lĩnh vực kinh tế, chính trị" thu hẹp phạm vi còn hai lĩnh vực, trái tính toàn diện của thời kỳ quá độ.

Đáp án đúng: "Tạo điều kiện thuận lợi để các giai cấp công nhân có thể cạnh tranh tốt trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội". Nhiệm vụ của hệ thống chính sách về cơ cấu xã hội - giai cấp là xử lý quan hệ bên trong mỗi giai cấp và giữa các giai cấp, tầng lớp nhằm đạt công bằng xã hội; đặt một giai cấp vào thế cạnh tranh với các giai cấp khác thì ngược hẳn tinh thần liên minh, đoàn kết. "Giải quyết tốt các mối quan hệ nội bộ từng giai cấp" là nhiệm vụ được nêu rõ. "Giải quyết tốt các mối quan hệ giữa giai cấp, tầng lớp này với giai cấp, tầng lớp khác" cũng là nhiệm vụ của nhóm chính sách này. "Hướng tới đảm bảo công bằng xã hội, thu hẹp dần khoảng cách phát triển và sự phân hóa giàu nghèo giữa các giai cấp, tầng lớp" chính là mục tiêu mà các chính sách đó hướng tới.

Đáp án đúng: "Là chủ nghĩa Mác - Lênin, luận giải từ các giác độ triết học, kinh tế học chính trị và chính trị xã hội về sự chuyển biến tất yếu của xã hội loài người từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản". Theo nghĩa rộng, khái niệm này đồng nghĩa với toàn bộ chủ nghĩa Mác - Lênin, tức cả ba bộ phận cùng luận chứng cho một kết luận chung. "Là một trong ba bộ phận hợp thành chủ nghĩa Mác - Lênin" mới là cách hiểu theo nghĩa hẹp. "Là một học thuyết trình bày sự ra đời, phát triển và suy vong của chủ nghĩa tư bản" thu hẹp đối tượng về phía kinh tế chính trị và bỏ mất phần cộng sản chủ nghĩa. "Là một hình thái kinh tế - xã hội trong tiến trình lịch sử tự nhiên của loài người" lẫn một học thuyết với một hình thái kinh tế - xã hội hiện thực.

Đáp án đúng: "J.Xtalin". Từ năm 1924 đến năm 1953, với vai trò người lãnh đạo Đảng Cộng sản và Nhà nước Liên Xô, ông là người trực tiếp chỉ đạo việc vận dụng lý luận vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội hiện thực, để lại cả thành tựu lớn lẫn những sai lầm giáo điều, duy ý chí. "G.Đi-mi-trốp" là lãnh tụ cộng sản Bungari và Tổng Bí thư Quốc tế Cộng sản, có đóng góp về chiến lược mặt trận chống phát xít nhưng không ở vị trí quyết định việc phát triển học thuyết trong thời kỳ này. "S.Phurie" là nhà không tưởng Pháp nửa đầu thế kỷ XIX, sống trước cả khi chủ nghĩa xã hội khoa học ra đời. "S.Simon" cũng là nhà không tưởng Pháp cùng thời kỳ ấy, không liên quan đến giai đoạn sau khi V.I.Lênin qua đời.

Đáp án đúng: "Học thuyết về sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân". Hạn chế lịch sử lớn nhất của các nhà không tưởng Pháp là không tìm ra lực lượng xã hội có khả năng thực hiện cuộc chuyển biến cách mạng; chỉ khi chỉ ra giai cấp công nhân là chủ thể ấy thì chủ nghĩa xã hội mới chuyển từ ước mơ thành khoa học. "Chủ nghĩa duy vật lịch sử" làm rõ quy luật vận động của các hình thái kinh tế - xã hội, khắc phục hạn chế về phương pháp luận nhưng chưa chỉ ra lực lượng thực hiện. "Học thuyết về giá trị thặng dư" vạch ra bản chất bóc lột của tư bản, thuộc địa hạt kinh tế chính trị, chưa trả lời ai sẽ xóa bỏ chế độ ấy. "Chủ nghĩa duy vật biện chứng" là thế giới quan và phương pháp luận chung của toàn bộ chủ nghĩa Mác, không được xếp vào ba phát kiến vĩ đại.

Đáp án đúng: "Được các nước xã hội chủ nghĩa bổ sung và phát triển trong tình hình mới, phù hợp với bối cảnh từng nước". Sự sụp đổ ở Liên Xô và Đông Âu là sụp đổ của một mô hình cụ thể chứ không phải của bản chất học thuyết; các đảng cộng sản cầm quyền ở Trung Quốc, Việt Nam, Cuba, Lào tiếp tục vận dụng sáng tạo lý luận ấy vào điều kiện dân tộc mình. "Được giới tri thức thế giới nghiên cứu như một học thuyết đã lỗi thời" phủ định sức sống của học thuyết, trái với đánh giá của giáo trình. "Các nước tư bản chủ nghĩa nghiên cứu chủ nghĩa xã hội khoa học như một học thuyết nhằm khắc phục các khuyết tật của thời đại mới" lẫn việc giới học giả phương Tây tìm hiểu Mác với việc bổ sung, phát triển học thuyết. "Được dung hòa cùng với các học thuyết tư sản khác" trái với tính độc lập về thế giới quan và tính đảng của chủ nghĩa xã hội khoa học.

Đáp án đúng: "Là sự phát triển của lực lượng sản xuất và tương ứng với nó là quan hệ sản xuất mới, xã hội chủ nghĩa". Cơ sở kinh tế - xã hội của gia đình mới là lực lượng sản xuất phát triển cùng quan hệ sản xuất mới, cốt lõi là xóa bỏ chế độ tư hữu và xác lập chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, nhờ đó thủ tiêu nguồn gốc gây bất bình đẳng nam nữ. "Là sự phát triển của trình độ lao động, khoa học kỹ thuật của xã hội" — chỉ nói tới một yếu tố của lực lượng sản xuất, thiếu mặt quan hệ sản xuất. "Là điều kiện lao động, công ăn, việc làm và thu nhập của công dân" — là biểu hiện ở mức đời sống, không phải nền tảng chế độ. "Thiết lập chính quyền nhà nước của giai cấp công nhân và nhân dân lao động" — đó là cơ sở chính trị - xã hội.

Đáp án đúng: "Là chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất". Ăngghen chỉ rõ sự thống trị của người đàn ông trong gia đình ra đời cùng chế độ tư hữu: ai nắm tư liệu sản xuất thì nắm quyền quyết định trong nhà và biến người vợ thành kẻ phụ thuộc. "Là chế độ phong kiến" — chỉ là một chế độ cụ thể kế thừa và khoét sâu sự bất bình đẳng ấy, trong khi bất bình đẳng đã có từ xã hội chiếm hữu nô lệ. "Là chế độ hôn nhân phụ hệ" — là hình thức biểu hiện, bản thân nó cũng do chế độ tư hữu sinh ra. "Là các quan niệm đạo đức lỗi thời" — thuộc ý thức xã hội, bị quan hệ sở hữu quyết định chứ không phải cái sinh ra chúng.

Đáp án đúng: "Chỉ nên có từ 1 đến 2 con". Cuộc vận động sinh đẻ có kế hoạch được Nhà nước triển khai từ những năm 70 và 80 của thế kỉ XX, phổ biến rộng rãi các biện pháp tránh thai và khuyến khích mỗi cặp vợ chồng dừng lại ở một đến hai con nhằm kiểm soát quy mô dân số. "Có từ 4 con trở lên" — ngược hẳn mục tiêu giảm sinh của chính sách dân số thời kỳ đó. "Có đủ 3 con" — không phải mức mà Nhà nước vận động trong giai đoạn đang hỏi. "Càng đông con càng tốt" — là quan niệm của gia đình truyền thống gắn với nhu cầu lao động nông nghiệp, chính là điều cuộc vận động muốn thay đổi.

Đáp án đúng: "Công khai hóa, minh bạch hóa, dân chủ hóa về thông tin, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước". Muốn nhân dân giám sát và phản biện được thì trước hết dân phải biết, nên điều kiện đầu tiên là thông tin cùng chủ trương, chính sách được công khai, minh bạch và dân chủ hóa; đó cũng là nội dung giải pháp phát huy dân chủ nêu trong giáo trình. "Công khai hóa, pháp luật hóa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước" — thiếu yêu cầu minh bạch và dân chủ hóa thông tin, còn pháp luật hóa thuộc công tác lập pháp hơn là điều kiện cho giám sát. "Công khai hóa, thực thi hóa chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và của cả hệ thống chính trị" — thực thi hóa là khâu tổ chức thực hiện, không tạo ra năng lực giám sát cho dân. "Triển khai mạnh mẽ, đồng bộ hóa hệ thống pháp luật" — là yêu cầu của nhà nước pháp quyền, không trực tiếp mở đường cho phản biện xã hội.

Đáp án đúng: "Dân chủ là một giá trị nhân loại chung". Hồ Chí Minh tiếp cận dân chủ trước hết như một giá trị chung của loài người, rồi diễn đạt lại thật gọn thành dân là chủ và dân làm chủ, và đó chính là hướng phát triển dân chủ mà Người đề ra. "Dân chủ là người dân được tự do, hạnh phúc" — tự do và hạnh phúc là mục tiêu mà chế độ mới hướng tới, không phải nội hàm của khái niệm dân chủ. "Dân chủ là phát triển đất nước Xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam" — lẫn mục tiêu phát triển đất nước với bản thân khái niệm dân chủ. "Dân chủ là người dân được tự do, hạnh phúc và là phát triển đất nước Xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam" — gộp hai cách hiểu vừa bị bác lại với nhau thì vẫn sai, vì không ý nào trong đó là hướng phát triển dân chủ Hồ Chí Minh nêu ra.

Đáp án đúng: "Cuộc cách mạng do giai cấp vô sản và nhân dân lao động tiến hành dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản". Nhà nước xã hội chủ nghĩa chỉ xuất hiện khi cách mạng vô sản thắng lợi, giai cấp công nhân cùng nhân dân lao động giành chính quyền dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản và lập ra bộ máy thực hiện quyền làm chủ của người lao động. "Sự chuyển biến tích cực của nhà nước tư sản" — nhà nước tư sản không thể tự chuyển thành nhà nước của người lao động vì bản chất giai cấp của nó đối lập. "Cuộc cách mạng tư sản do giai cấp tư sản và nhân dân lao động tiến hành dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản" — sai cả tính chất cách mạng lẫn lực lượng lãnh đạo, cách mạng tư sản lập ra nhà nước tư sản. "Cuộc cách mạng vô sản do giai cấp nông dân tiến hành" — nông dân là lực lượng đồng minh, sứ mệnh lãnh đạo thuộc giai cấp công nhân.

Đáp án đúng: "Chung một phương thức sinh hoạt kinh tế". Giáo trình xác định đây là đặc trưng quan trọng nhất của dân tộc, vì lợi ích kinh tế chung mới ràng buộc các bộ phận, các thành viên lại với nhau và tạo nền tảng vật chất cho sự thống nhất, ổn định, bền vững của cộng đồng. "Chung một vùng lãnh thổ" — xác định không gian sinh tồn, là điều kiện cần nhưng tự nó chưa tạo ra sự gắn bó lợi ích. "Chung một ngôn ngữ làm công cụ giao tiếp" — là công cụ giao tiếp và lưu giữ bản sắc, phái sinh trên nền sinh hoạt kinh tế chung. "Chung một nền văn hóa và tâm lý" — thuộc tầng ý thức, kết tinh từ đời sống kinh tế chung nên là biểu hiện chứ không phải cơ sở quyết định.