Ôn tập cuối kỳ MLN131 Spring 2025

Đáp án đúng: "Phân phối theo lao động". Thời kỳ quá độ ở nước ta tồn tại nhiều hình thức phân phối, nhưng phân phối theo lao động giữ vai trò chủ đạo vì lực lượng sản xuất chưa đủ cao để phân phối theo nhu cầu, lao động vẫn là thước đo chủ yếu để xác định phần được hưởng. "Phân phối quỹ phúc lợi xã hội" là hình thức bổ trợ, mang tính bảo đảm an sinh cho những đối tượng không hoặc chưa tham gia lao động. "Phân phối theo nhu cầu" chỉ thực hiện được ở giai đoạn cao, khi của cải dồi dào và lao động trở thành nhu cầu bậc nhất. "Phân phối theo bao cấp" là cách làm của mô hình kế hoạch hoá tập trung cũ, đã bị bãi bỏ từ công cuộc đổi mới.

Đáp án đúng: "Giai đoạn đầu của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa". Trong chủ nghĩa xã hội khoa học, chủ nghĩa xã hội được hiểu là giai đoạn thấp, giai đoạn đầu của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa, còn mang dấu vết của xã hội cũ về phân phối và pháp quyền. "Một hình thái kinh tế - xã hội" sai vì chủ nghĩa xã hội không phải một hình thái riêng mà là một giai đoạn trong hình thái cộng sản chủ nghĩa. "Là một chế độ xã hội, trong đó sự thống trị của giai cấp công nhân được xác lập" diễn đạt lệch bản chất, vì giai cấp công nhân cầm quyền để giải phóng toàn xã hội chứ không nhằm thống trị. "Là giai đoạn phát triển cao của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa" đổi chỗ hai giai đoạn, vì giai đoạn cao mới là chủ nghĩa cộng sản.

Đáp án đúng: "Hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa khác biệt về chất, đó là xã hội không có giai cấp đối kháng như các xã hội trước đó". Chiếm hữu nô lệ, phong kiến và tư bản chủ nghĩa đều dựa trên tư hữu và đối kháng giai cấp, còn hình thái cộng sản chủ nghĩa dựa trên công hữu những tư liệu sản xuất chủ yếu nên xoá bỏ gốc rễ của đối kháng. "Hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa là giai đoạn phát triển cao nhất và cuối cùng của lịch sử loài người" đóng khung lịch sử và không nêu được khác biệt về chất. "Hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa là phiên bản điều chỉnh tốt hơn từ tư bản chủ nghĩa" hạ sự thay thế về chất xuống thành cải lương trong chế độ cũ. "Hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa là quay trở lại cộng sản nguyên thủy" nhầm thành lặp vòng tròn, trong khi hình thái mới dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại.

Đáp án đúng: "Con đường hòa bình". Chủ nghĩa Mác - Lênin thừa nhận về mặt lý thuyết khả năng giành chính quyền bằng phương pháp hòa bình, nhưng coi đó là khả năng vô cùng quý và hiếm, và trên thực tế lịch sử chưa từng diễn ra. "Con đường bạo lực cách mạng" ngược lại là con đường phổ biến, đã diễn ra ở nhiều nước nên không thể nói là chưa từng xảy ra. "Con đường khởi nghĩa vũ trang" chính là một hình thức cụ thể của bạo lực cách mạng, đã có trong thực tiễn như Cách mạng Tháng Mười và Cách mạng Tháng Tám. "Con đường bạo động lật đổ" cũng thuộc phương pháp bạo lực, không phải khả năng hiếm chỉ tồn tại trên lý thuyết.

Đáp án đúng: "Phát triển từ thấp lên cao". C.Mác và Ph.Ăngghen coi hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa là quá trình chín dần qua các giai đoạn, bắt đầu từ giai đoạn thấp là chủ nghĩa xã hội rồi tiến tới giai đoạn cao là chủ nghĩa cộng sản, tương ứng trình độ phát triển của lực lượng sản xuất. "Phát triển theo hình xoáy ốc" là cách diễn đạt quy luật phủ định của phủ định nói chung, không phải cách hai ông mô tả các giai đoạn của hình thái này. "Phát triển ý muốn chủ quan của con người" trái với quan niệm duy vật lịch sử, vì sự phát triển ấy do quy luật khách quan chi phối. "Phát triển theo sở thích của một đấng siêu nhiên nào đó trong vũ trụ" là quan niệm duy tâm tôn giáo, xa lạ với chủ nghĩa Mác.

Đáp án đúng: "Cuộc cách mạng khoa học công nghệ và xu thế toàn cầu hóa". Hai quá trình này mở ra khả năng tranh thủ công nghệ, vốn và thị trường để phát triển nhanh, nhưng đồng thời gây nguy cơ tụt hậu, lệ thuộc và xâm nhập văn hoá, nên vừa là thời cơ vừa là thách thức với nước ta. "Sự trỗi dậy của chủ nghĩa xã hội, tiêu biểu là Trung Quốc" không được xác định thành cặp thời cơ và thách thức của Việt Nam, hơn nữa đó là sự phát triển của một quốc gia cụ thể. "Sự thay đổi trật tự thế giới" là bối cảnh quốc tế rộng, bản thân nó không phải cặp thời cơ và thách thức được nêu. "Sự gia tăng nhanh chóng của lực lượng lao động nước ta" là đặc điểm dân số nội tại, lại không còn đúng khi nước ta chuyển sang già hoá dân số.

Đáp án đúng: "Kinh tế nhiều thành phần, trong đó có thành phần đối lập". Thời kỳ quá độ tất yếu tồn tại nền kinh tế nhiều thành phần với nhiều hình thức sở hữu, trong đó có thành phần kinh tế tư bản tư nhân đối lập với định hướng xã hội chủ nghĩa nhưng vẫn cần cho phát triển lực lượng sản xuất. "Kinh tế kế hoạch hóa tập trung cao độ" là mô hình chủ quan nóng vội đã bị thực tiễn phủ định, không phải tính tất yếu của thời kỳ quá độ. "Kinh tế thị trường tự do" thiếu sự quản lý của nhà nước và định hướng xã hội chủ nghĩa nên không phải đặc trưng của thời kỳ này. "Kinh tế hàng hóa giản đơn" là trình độ sản xuất nhỏ tiền tư bản, không phản ánh kết cấu nhiều thành phần.

Đáp án đúng: "Chủ nghĩa tư bản/ chủ nghĩa cộng sản". Nguyên văn luận điểm của V.I.Lênin khẳng định về lý luận không thể nghi ngờ rằng giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa cộng sản có một thời kỳ quá độ nhất định, vì hai chế độ ấy đối lập nhau về chất nên không thể chuyển hoá tức thời. "Chủ nghĩa tư bản/ Giai cấp công nhân" ghép một chế độ xã hội với một giai cấp, hai phạm trù không cùng loại nên không thể làm hai đầu của một thời kỳ quá độ. "Nhân dân lao động/ chính quyền" nói về chủ thể và công cụ quyền lực, không phải hai hình thái xã hội kế tiếp nhau. "Chính trị/ xã hội" chỉ là hai lĩnh vực của đời sống, không phải hai chế độ xã hội.

Đáp án đúng: "Là sản phẩm xã hội của quá trình phát triển tư bản chủ nghĩa". Xét trên phương diện chính trị - xã hội, giai cấp công nhân ra đời cùng nền đại công nghiệp và quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, chính quá trình ấy sinh ra lớp người không có tư liệu sản xuất, phải bán sức lao động và bị bóc lột giá trị thặng dư. "Là những người nông dân nghèo bị bóc lột sức lao động" — nông dân nghèo gắn với sản xuất nông nghiệp nhỏ, không phải chủ thể của nền sản xuất công nghiệp, dù họ cũng bị bóc lột. "Là những người tri thức tham gia vào sản xuất" — trí thức là một tầng lớp xã hội, chỉ bộ phận trực tiếp hoặc gián tiếp vận hành công cụ sản xuất công nghiệp mới thuộc giai cấp công nhân. "Là những người nông dân nghèo bị bóc lột sức lao động và những người tri thức tham gia vào sản xuất" — gộp hai cách hiểu đã sai thì vẫn sai, và còn xoá mất ranh giới giữa giai cấp công nhân với nông dân và trí thức.

Đáp án đúng: "Trong bối cảnh của các cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp ở Việt Nam". Giai cấp công nhân Việt Nam hình thành từ đầu thế kỷ XX, trong các cuộc khai thác thuộc địa của thực dân Pháp, khi hầm mỏ, đồn điền, nhà máy, đường sắt được mở ra và thu hút nông dân mất đất trở thành người làm thuê. "Trong giai đoạn công nghiệp hóa phát triển mạnh mẽ ở nước ta" sai về thời điểm, bởi công nghiệp hóa ở nước ta chỉ được đẩy mạnh sau khi có chính quyền cách mạng, rất lâu sau khi giai cấp công nhân đã tồn tại. "Trong phong trào đấu tranh giành chính quyền từ khi có Đảng Cộng sản" đảo lộn nhân quả, vì có giai cấp công nhân trước thì mới có Đảng Cộng sản năm 1930. "Trong lúc Đảng Cộng sản đã giành được chính quyền" càng sai về trình tự lịch sử, bởi giai cấp công nhân đã ra đời hàng chục năm trước khi Đảng giành được chính quyền.

Đáp án đúng: "Kinh tế". Công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức và bảo vệ tài nguyên, môi trường là việc phát triển lực lượng sản xuất, xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật, nên thuộc nội dung kinh tế trong sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam. "Chính trị - xã hội" ứng với nhiệm vụ giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, xây dựng nhà nước và bảo vệ chế độ. "Văn hóa" ứng với nhiệm vụ xây dựng con người mới, đạo đức và lối sống mới. "Tư tưởng" ứng với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh chống quan điểm sai trái, đều không phải nhiệm vụ phát triển sản xuất.

Đáp án đúng: "Giai cấp công nhân Việt Nam thể hiện đặc tính cách mạng về ý thức giai cấp và cả về ý thức dân tộc". Ra đời ở một nước thuộc địa nửa phong kiến, công nhân Việt Nam vừa bị áp bức giai cấp vừa bị áp bức dân tộc, nên phong trào của họ gắn mục tiêu giải phóng giai cấp với giải phóng dân tộc, đó là nét khác so với công nhân các nước tư bản. "Giai cấp công nhân Việt Nam chưa hăng hái trong các phong trào đấu tranh như công nhân các nước tư bản chủ nghĩa" trái với thực tế, vì ngay trong thập niên 1920 công nhân Việt Nam đã có hàng loạt cuộc bãi công, đình công. "Giai cấp công nhân Việt Nam khi ra đời chưa có sự lãnh đạo kịp thời của Đảng Cộng sản như các nước tư bản chủ nghĩa" lấy việc chưa có Đảng làm nét riêng là không đúng, bởi công nhân mọi nước đều trải qua thời kỳ đấu tranh tự phát trước khi có Đảng Cộng sản. "Mâu thuẫn giữa giai cấp công nhân Việt Nam và giai cấp tư sản trong giai đoạn này chưa gay gắt như các nước tư bản chủ nghĩa" sai vì ở Việt Nam mâu thuẫn giai cấp còn chồng thêm mâu thuẫn với thực dân nên gay gắt hơn chứ không dịu đi.

Đáp án đúng: "Xóa bỏ sự thống trị áp bức của chủ nghĩa tư bản, xây dựng thành công chế độ xã hội mới - xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa, tiến tới một xã hội không còn giai cấp". Giai cấp công nhân là sản phẩm của chủ nghĩa tư bản nên đối tượng mà nó phải xóa bỏ chính là sự thống trị, áp bức của chủ nghĩa tư bản, còn mục tiêu là xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa rồi cộng sản chủ nghĩa, tiến tới xã hội không còn giai cấp. "Xóa bỏ sự thống trị áp bức của chế độ phong kiến, xây dựng thành công chế độ xã hội mới - xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa, tiến tới một xã hội không còn giai cấp" nhầm đối tượng, vì xóa bỏ chế độ phong kiến là nhiệm vụ của cách mạng tư sản. "Xóa bỏ sự thống trị áp bức của chế độ công xã nguyên thủy, xây dựng thành công chế độ xã hội mới - xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa, tiến tới một xã hội không còn giai cấp" càng sai, bởi công xã nguyên thủy chưa có áp bức giai cấp và đã tan rã rất lâu trước khi có giai cấp công nhân. "Xóa bỏ sự thống trị áp bức của chủ nghĩa tư bản, xây dựng thành công chế độ xã hội mới - phong kiến" đi ngược chiều lịch sử, biến mục tiêu thành việc dựng lại chế độ phong kiến mà chính chủ nghĩa tư bản đã thay thế.

Đáp án đúng: "Lãnh đạo công cuộc đổi mới, giải quyết thành công các nhiệm vụ trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội". Ở các nước xã hội chủ nghĩa, Đảng Cộng sản đã trở thành đảng cầm quyền nên trọng tâm sứ mệnh chuyển sang lãnh đạo xây dựng chế độ mới, tức lãnh đạo công cuộc đổi mới và giải quyết thành công các nhiệm vụ của thời kỳ quá độ. "Đấu tranh giành chính quyền về tay giai cấp công nhân và nhân dân lao động" là mục tiêu của giai đoạn chưa có chính quyền, không còn là nhiệm vụ ở nơi Đảng đã cầm quyền. "Đấu tranh đòi các quyền tự do, dân chủ" là nội dung đấu tranh dân chủ trong lòng chủ nghĩa tư bản, không phải nhiệm vụ của nước đã xác lập chế độ mới. "Chống bất công, bất bình đẳng xã hội" là mục tiêu trực tiếp của công nhân các nước tư bản chủ nghĩa, không phản ánh nhiệm vụ xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Đáp án đúng: "Là những người không có sở hữu tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội, phải bán sức lao động cho nhà tư bản và bị bóc lột giá trị thặng dư". Về phương diện chính trị - xã hội, điều quy định địa vị của giai cấp công nhân trong chủ nghĩa tư bản là chỗ họ không sở hữu tư liệu sản xuất chủ yếu, phải bán sức lao động và bị chiếm không giá trị thặng dư, từ đó hình thành đối kháng lợi ích với giai cấp tư sản. "Là những người nắm giữ tư liệu sản xuất của xã hội tư bản chủ nghĩa, tự tổ chức sản xuất kinh doanh lớn mà không hợp tác với giai cấp nào" mô tả chính giai cấp tư sản chứ không phải công nhân, vì người nắm tư liệu sản xuất và tự tổ chức kinh doanh lớn là nhà tư bản. "Là những người sở hữu tư liệu sản xuất, hợp tác với nhà tư bản để kiếm sống" tự mâu thuẫn, bởi người đã sở hữu tư liệu sản xuất thì không phải bán sức lao động để kiếm sống. "Là những người có sở hữu một số tư liệu sản xuất nhỏ, có thể tự sản xuất, nhưng nhỏ lẻ, dễ phá sản nên phải bán sức lao động cho nhà tư bản là chính" là đặc điểm của người sản xuất nhỏ, của tầng lớp tiểu chủ và nửa vô sản, không phải định nghĩa về giai cấp công nhân.

Đáp án đúng: "Công nhân". Giai cấp công nhân ra đời và phát triển cùng nền sản xuất đại công nghiệp, trực tiếp vận hành những công cụ sản xuất hiện đại nhất, nên là lực lượng đại biểu cho lực lượng sản xuất tiên tiến và cho phương thức sản xuất có tính xã hội hóa ngày càng cao. "Tư sản" là giai cấp nắm tư liệu sản xuất và tổ chức bóc lột giá trị thặng dư, đại biểu cho quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa đang trở nên lỗi thời chứ không phải cho lực lượng sản xuất tiên tiến. "Nông dân" gắn với nền sản xuất nhỏ, phân tán, kỹ thuật thủ công nên không thể là đại biểu của phương thức sản xuất hiện đại. "Thống trị" không phải tên một giai cấp trong cơ cấu xã hội, chỉ là đặc điểm về địa vị quyền lực nên không trả lời được câu hỏi về giai cấp.

Đáp án đúng gồm hai ý: "Thời kì cải tạo cách mạng sâu sắc, triệt để xã hội tư bản chủ nghĩa trên mọi lĩnh vực" và "Thời kì xây dựng từng bước cơ sở vật chất - kỹ thuật và đời sống tinh thần của chủ nghĩa xã hội". Đặc điểm cơ bản của thời kỳ quá độ chính là sự thống nhất của hai mặt ấy: cải tạo cách mạng xã hội cũ đồng thời xây dựng dần những yếu tố của xã hội mới. "Thời kì đấu tranh giai cấp khi tương quan lực lượng cân bằng" sai vì sau khi giành chính quyền, giai cấp công nhân đã ở vị thế cầm quyền nên tương quan không còn cân bằng. "Thời kì thực hiện nền chuyên chính lao động" là cách gọi không có trong lý luận; phạm trù đúng của thời kỳ này là chuyên chính vô sản.

Đáp án đúng gồm ba ý: "Dân chủ chủ nô", "Dân chủ tư sản" và "Dân chủ xã hội chủ nghĩa". Với tư cách một hình thái nhà nước, một chế độ chính trị, lịch sử nhân loại cho đến nay chỉ có ba nền dân chủ đã và đang tồn tại: nền dân chủ chủ nô trong xã hội chiếm hữu nô lệ, nền dân chủ tư sản ra đời cùng cách mạng tư sản, và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa xác lập từ Cách mạng Tháng Mười Nga; chế độ phong kiến là quân chủ chuyên chế nên không có nền dân chủ. "Dân chủ cộng sản chủ nghĩa" — không phải nền dân chủ đã hoặc đang tồn tại, vì ở xã hội cộng sản chủ nghĩa nhà nước tiêu vong, dân chủ với tư cách hình thái nhà nước cũng mất đi và chỉ còn tồn tại như một giá trị xã hội.

Đáp án đúng gồm hai ý: "Cộng đồng dân cư muốn tách ra để hình thành cộng đồng dân tộc độc lập" và "Các dân tộc trong từng quốc gia, thậm chí các dân tộc ở nhiều quốc gia muốn liên hiệp lại với nhau". V.I.Lênin khái quát hai xu hướng khách quan: xu hướng thứ nhất do ý thức dân tộc thức tỉnh nên các cộng đồng bị áp bức đấu tranh thành lập quốc gia độc lập; xu hướng thứ hai do lực lượng sản xuất, khoa học công nghệ và giao lưu phát triển, các dân tộc tự nguyện xích lại gần nhau. "Cộng đồng dân tộc yếu thế có xu hướng sáp nhập với các dân tộc có trình độ phát triển cao hơn" — không phải xu hướng khách quan, vì liên hiệp là tự nguyện trên cơ sở bình đẳng chứ không phải dân tộc yếu bị sáp nhập. "Cộng đồng dân tộc phát triển hưng thịnh sẽ có ý định tách ra hình thành quốc gia - dân tộc độc lập" — đảo ngược nguyên nhân, động lực tách ra là ý thức dân tộc ở các dân tộc bị áp bức, không phải sự hưng thịnh.

Đáp án đúng gồm ba ý: "Cộng đồng về ngôn ngữ", "Cộng đồng về văn hóa" và "Ý thức tự giác tộc người". Theo nghĩa hẹp, dân tộc là tộc người, được xác định bằng ba tiêu chí: cùng ngôn ngữ mẹ đẻ, cùng các giá trị văn hoá đặc thù và ý thức tự giác tộc người, trong đó ý thức tự giác tộc người là tiêu chí quan trọng nhất để phân định. "Cộng đồng về lãnh thổ" — là đặc trưng của dân tộc theo nghĩa rộng, tức quốc gia - dân tộc có lãnh thổ và nhà nước; các tộc người ở Việt Nam cư trú xen kẽ, phân tán nhiều vùng, có tộc người sống ở nhiều quốc gia, nên lãnh thổ riêng không thể là tiêu chí nhận diện tộc người.