Ôn tập cuối kỳ MLN131 Spring 2025

Đáp án đúng: "Trình độ phát triển kinh tế và thể chế chính trị - xã hội". Các quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng gắn bó chặt chẽ với nhau và biến đổi, phát triển phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế cùng thể chế chính trị - xã hội mà gia đình tồn tại trong đó. "Số lượng thành viên trong gia đình" — là kết quả của quy mô gia đình do điều kiện kinh tế - xã hội quy định, không phải nguyên nhân chi phối các quan hệ. "Điều kiện kinh tế của từng cá nhân trong gia đình" — chỉ tác động trong phạm vi một hộ, không giải thích được sự biến đổi của gia đình ở quy mô xã hội. "Các yếu tố đạo đức của một xã hội" — thuộc ý thức xã hội, bản thân nó cũng do tồn tại xã hội quyết định.

Đáp án đúng: "Gia đình mẫu hệ". Ở thời nguyên thủy, quan hệ tính giao còn rộng nên chỉ xác định được người mẹ, dòng dõi tính theo đằng mẹ, vì vậy hình thức gia đình gắn với chế độ mẫu quyền xuất hiện trước tiên trong lịch sử. "Gia đình một vợ một chồng" — ra đời muộn nhất, cùng với chế độ tư hữu và nhu cầu để lại tài sản cho con đẻ của người đàn ông. "Gia đình phụ hệ" — chỉ hình thành khi người đàn ông giành được địa vị thống trị về kinh tế, tức là sau chế độ mẫu hệ. "Đại gia đình phụ hệ" — là biến thể quy mô lớn của chế độ phụ hệ nên càng xuất hiện về sau.

Đáp án đúng: "Chức năng nghề nghiệp". Các chức năng của gia đình gồm tái sản xuất ra con người, nuôi dưỡng và giáo dục, kinh tế và tổ chức tiêu dùng, thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý và duy trì tình cảm; còn đào tạo nghề là việc của hệ thống giáo dục và thị trường lao động. "Chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng" — là chức năng cơ bản, gia đình vừa là đơn vị sản xuất vừa là đơn vị tiêu dùng. "Chức năng nuôi dưỡng, giáo dục" — là chức năng cơ bản, ảnh hưởng lâu dài và toàn diện đến mỗi thành viên. "Chức năng thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý, duy trì tình cảm" — là chức năng cơ bản, làm nên tổ ấm và sự bền vững của gia đình.

Đáp án đúng: "Giá trị văn hóa được xây dựng trên nền tảng hệ tư tưởng chính trị của giai cấp công nhân". Cơ sở văn hóa của gia đình mới là hệ giá trị, chuẩn mực văn hóa hình thành trên nền tảng hệ tư tưởng của giai cấp công nhân, dần giữ vai trò chi phối đời sống tinh thần và loại bỏ hủ tục, tàn dư phong kiến. "Thiết lập chính quyền nhà nước của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, nhà nước xã hội chủ nghĩa" — là cơ sở chính trị - xã hội. "Thiết lập chế độ công hữu về tư liệu sản xuất" — là cơ sở kinh tế - xã hội. "Xây dựng nền văn hóa tiên tiến mang đậm bản sắc dân tộc" — là đường lối về văn hóa nói chung, không phải cách diễn đạt cơ sở văn hóa của việc xây dựng gia đình.

Đáp án đúng: "Thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước". Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa không áp dụng tam quyền phân lập: quyền lực nhà nước là thống nhất vì đều thuộc về nhân dân, chỉ có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan khi thực hiện quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp. "Đồng nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước" — đồng nhất nghĩa là không phân biệt chức năng, tự mâu thuẫn với sự phân công nói kèm. "Cùng nhau, có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước" — cách nói này không diễn đạt được tính thống nhất của nguồn gốc quyền lực. "Chia đều, có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước" — chia đều quyền lực là cách hiểu phân chia quyền lực của nhà nước tư sản.

Đáp án đúng: "Thế kỷ VII - VI trước Công nguyên". Giáo trình xác định thuật ngữ dân chủ ra đời vào khoảng thế kỷ VII - VI trước Công nguyên, khi các nhà tư tưởng Hy Lạp cổ đại ghép demos là nhân dân với kratos là cai trị để chỉ quyền lực của nhân dân. "Thế kỷ VI - VII" — thiếu mốc trước Công nguyên nên rơi vào thời trung đại, lúc đó khái niệm đã tồn tại từ rất lâu. "Thế kỷ V - IV trước Công nguyên" — là thời kỳ nền dân chủ Athens phát triển rực rỡ và được bàn luận nhiều, nhưng muộn hơn thời điểm thuật ngữ xuất hiện. "Thế kỷ XXI" — là hiện tại, không thể là lúc ra đời của một thuật ngữ có từ thời cổ đại.

Đáp án đúng: "Xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, đưa nhân dân lao động lên địa vị làm chủ trên tất cả các mặt của đời sống xã hội trong một xã hội phát triển cao - xã hội xã hội chủ nghĩa". Chủ thể làm chủ là nhân dân lao động, đích tới là chủ nghĩa xã hội. "Xây dựng thành công chủ nghĩa cộng sản, đưa tất cả các giai cấp, tầng lớp lên địa vị làm chủ trên tất cả các mặt của đời sống xã hội trong một xã hội phát triển cao - xã hội cộng sản chủ nghĩa" — vượt nhiệm vụ của giai đoạn này và sai chủ thể. "Xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, đưa giai cấp công nhân lên địa vị thống trị trên tất cả các mặt của đời sống xã hội trong một xã hội phát triển cao - xã hội xã hội chủ nghĩa" — sai chủ thể và dùng chữ thống trị thay làm chủ. "Xây dựng thành công xã hội chủ nghĩa, đưa tất cả các giai cấp, tầng lớp lên địa vị làm chủ trên tất cả các mặt của đời sống xã hội trong một xã hội phát triển cao - xã hội xã hội chủ nghĩa" — sai chủ thể, giai cấp bóc lột không thể làm chủ.

Đáp án đúng: "Không có kiểu nhà nước nào là của tất cả giai cấp". Nhà nước ra đời từ mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa và luôn mang bản chất của giai cấp cầm quyền, nên theo chủ nghĩa Mác - Lênin không có nhà nước phi giai cấp hay nhà nước thuần túy của mọi người. "Nhà nước chiếm hữu nô lệ" — là công cụ thống trị của chủ nô, nô lệ thậm chí không được coi là dân. "Nhà nước tư sản" — bảo vệ chế độ tư hữu và lợi ích của giai cấp tư sản dù hình thức pháp lý tuyên bố bình đẳng cho mọi người. "Nhà nước xã hội chủ nghĩa" — mang bản chất giai cấp công nhân, là nhà nước của nhân dân lao động và còn thực hiện chuyên chính với các thế lực chống lại chế độ, nên cũng không phải nhà nước của tất cả các giai cấp.

Đáp án đúng: "Dân chủ tư sản". Cuối thế kỷ XIV - đầu thế kỷ XV, giai cấp tư sản với các tư tưởng tiến bộ về tự do, công bằng, dân chủ đã mở đường cho những cuộc cách mạng tư sản, từ đó nền dân chủ tư sản ra đời thay cho chế độ quân chủ chuyên chế phong kiến. "Dân chủ nông dân" — không phải nền dân chủ được định danh trong lịch sử, nông dân chưa bao giờ là giai cấp lập ra một hình thái nhà nước riêng. "Dân chủ vô sản" — tức dân chủ xã hội chủ nghĩa, chỉ được xác lập sau Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917, muộn hơn nhiều thế kỷ. "Dân chủ hòa bình" — không phải một kiểu nền dân chủ gắn với hình thái nhà nước, chỉ là cách nói về trạng thái xã hội.

Đáp án đúng: "Phòng chống tham nhũng, lãng phí và thực hành tiết kiệm". Giáo trình xác định đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí và thực hành tiết kiệm là nhiệm vụ cấp bách, lâu dài của quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta, vì tham nhũng trực tiếp làm hỏng quyền làm chủ của nhân dân và niềm tin với chế độ. "Miễn nhiệm những người không hoàn thành nhiệm vụ" — là một biện pháp cụ thể trong công tác cán bộ, không phải nhiệm vụ cấp bách, lâu dài của cả quá trình. "Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức" — là một nội dung của cải cách bộ máy, được nêu song song chứ không được xác định là nhiệm vụ cấp bách, lâu dài ấy. "Có chính sách đãi ngộ, động viên, khuyến khích cán bộ, công chức" — chỉ là điều kiện bảo đảm cho công tác cán bộ.

Đáp án đúng: "Hình thức dân chủ gián tiếp". Khi nhân dân bầu Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất và ủy quyền cho những người đại diện thay mình thực hiện quyền lực, quyền làm chủ được thực hiện qua một chủ thể trung gian, đó là dân chủ gián tiếp hay dân chủ đại diện. "Hình thức dân chủ trực tiếp" — là khi người dân tự mình hành động để thực hiện quyền làm chủ, không qua trung gian, như biểu quyết ở cơ sở hay trưng cầu ý dân. "Hình thức dân chủ đại nghị" — là thuật ngữ gắn với chế độ đại nghị của nhà nước tư sản, không phải cách gọi hình thức dân chủ ở Việt Nam. "Hình thức dân chủ công khai" — không phải một hình thức dân chủ được định danh, công khai chỉ là yêu cầu đối với hoạt động dân chủ.

Đáp án đúng: "Trong lĩnh vực kinh tế và chính trị". Dân chủ phải được thực hiện trên mọi lĩnh vực, nhưng kinh tế là cơ sở vật chất quyết định, còn chính trị là nơi quyền lực của nhân dân bộc lộ trực tiếp qua bầu cử, bãi miễn và tham gia quản lý nhà nước, nên dân chủ ở hai lĩnh vực này quan trọng hàng đầu và nổi bật nhất. "Trong lĩnh vực văn hóa tinh thần và tư tưởng" — thuộc bản chất tư tưởng - văn hóa - xã hội của nền dân chủ, quan trọng nhưng do cơ sở kinh tế và thể chế chính trị quy định. "Trong lĩnh vực chính trị và tư tưởng" — bỏ mất kinh tế, tức bỏ mất cơ sở của toàn bộ nền dân chủ. "Trong lĩnh vực kinh tế và tư tưởng" — bỏ mất chính trị, chính là lĩnh vực mà quyền làm chủ của nhân dân thể hiện rõ nhất.

Đáp án đúng: "Các dân tộc trong từng quốc gia, thậm chí các dân tộc ở nhiều quốc gia muốn liên hiệp lại với nhau". Khi lực lượng sản xuất, khoa học công nghệ và giao lưu kinh tế - văn hoá phát triển tới mức phá vỡ hàng rào ngăn cách giữa các dân tộc thì nhu cầu xích lại gần nhau trở thành xu hướng chi phối, và chính giai đoạn đế quốc chủ nghĩa đi bóc lột thuộc địa là lúc xu hướng này nổi lên, dù chủ nghĩa đế quốc làm nó méo mó thành những khối liên hiệp áp đặt. "Cộng đồng dân cư muốn tách ra để hình thành cộng đồng dân tộc độc lập" — đây là xu hướng khách quan thứ nhất, nhưng nó nổi bật ở giai đoạn đầu của chủ nghĩa tư bản khi các quốc gia dân tộc tư sản mới hình thành, không phải giai đoạn đế quốc. "Cộng đồng dân tộc yếu thế có xu hướng sáp nhập với các dân tộc có trình độ phát triển cao hơn" — sáp nhập vì yếu thế là bị thôn tính, trái hẳn nguyên tắc tự nguyện và bình đẳng của xu hướng liên hiệp. "Cộng đồng dân tộc phát triển hưng thịnh sẽ có ý định tách ra hình thành quốc gia - dân tộc độc lập" — động lực của xu hướng tách ra là sự thức tỉnh ý thức dân tộc và nhu cầu tự quyết, không phải mức độ hưng thịnh.

Đáp án đúng: "Đa dạng, đan xen, chung sống hòa bình và không có xung đột, chiến tranh tôn giáo". Việt Nam có nhiều tôn giáo cùng tồn tại, tín đồ các tôn giáo và người không theo tôn giáo sống đan xen trong cùng làng xã, dòng họ, thậm chí cùng một gia đình; lịch sử nước ta chưa từng xảy ra chiến tranh tôn giáo, đó là nét đặc thù được giáo trình nhấn mạnh. "Đa dạng, đan xen, cạnh tranh với nhau" — nêu đúng tính đa dạng, đan xen nhưng gán cho các tôn giáo quan hệ cạnh tranh, trái thực tế chung sống hoà bình. "Đa dạng, đan xen, đấu tranh với nhau để giành vị trí thống trị" — chưa khi nào có cuộc đấu tranh giành vị trí thống trị giữa các tôn giáo ở Việt Nam. "Thống nhất dưới sự thống trị của Đảng Cộng sản Việt Nam" — Đảng lãnh đạo xã hội chứ không thống trị tôn giáo, Nhà nước tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng.

Đáp án đúng: "Đoàn kết dân tộc". Giáo trình khẳng định đoàn kết là truyền thống quý báu được hun đúc trong suốt quá trình dựng nước và giữ nước, tạo nên sức mạnh tổng hợp và quyết định mọi thắng lợi của dân tộc Việt Nam qua các giai đoạn lịch sử. "Chống giặc ngoại xâm" — cũng là một truyền thống, nhưng thắng lợi trong chống ngoại xâm lại bắt nguồn từ sức mạnh đoàn kết, nên đó là biểu hiện chứ không phải cội nguồn. "Tinh thần học tập không ngừng" — là phẩm chất đáng quý của cá nhân và cộng đồng, không phải nhân tố quyết định thắng lợi của cả dân tộc. "Hiếu thảo với ông bà cha mẹ" — là giá trị đạo đức trong quan hệ gia đình, không ở tầm nhân tố quyết định sức mạnh cộng đồng quốc gia.

Đáp án đúng: "Giao thông và cơ sở hạ tầng, xóa đói, giảm nghèo". Chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước xác định ưu tiên đầu tư phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc và miền núi, trong đó việc đầu tiên là mở đường, làm hạ tầng để phá thế chia cắt, rồi gắn với xoá đói, giảm nghèo nhằm tạo nền vật chất cho bình đẳng thực chất. "Kết cấu hạ tầng kỹ thuật, xóa đói giảm nghèo, y tế, giáo dục" — đưa thêm y tế, giáo dục vào nhóm việc làm trước hết, vượt khỏi phạm vi ưu tiên đầu tiên đã được xác định. "Giao thông và kiến trúc thượng tầng, xóa đói giảm nghèo" — kiến trúc thượng tầng là phạm trù chính trị - tư tưởng, không phải hạng mục đầu tư hạ tầng. "Giao thông và kết cấu hạ tầng, y tế, giáo dục" — bỏ mất nội dung xoá đói, giảm nghèo, vốn là phần cốt lõi của ưu tiên này.

Đáp án đúng: "Duy tâm". Các tôn giáo đều thừa nhận một lực lượng siêu nhiên sáng tạo và chi phối thế giới, tức lấy tinh thần, ý niệm làm cái có trước và quyết định vật chất, nên về phương diện thế giới quan chúng mang tính duy tâm; đây cũng là chỗ khác biệt căn bản với thế giới quan của chủ nghĩa Mác. "Duy vật" — khẳng định vật chất có trước và quyết định ý thức, trái hẳn với lập trường của tôn giáo. "Duy vật biện chứng" — là thế giới quan khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, đối lập với thế giới quan tôn giáo. "Duy vật siêu hình" — dù hạn chế về phương pháp, vẫn thuộc lập trường duy vật nên không phải thế giới quan tôn giáo.

Đáp án đúng: "Vấn đề dân tộc và đoàn kết các dân tộc luôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp cách mạng.". Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng khẳng định vấn đề dân tộc và đoàn kết các dân tộc luôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp cách mạng, gắn với yêu cầu bảo đảm bình đẳng, tôn trọng, đoàn kết và giúp nhau cùng phát triển. "Vấn đề dân tộc có vai trò quan trọng đối với sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội ở nước ta hiện nay." hạ tầm của vấn đề xuống phạm vi phát triển kinh tế - xã hội, không đúng cách diễn đạt của văn kiện. "Vấn đề dân tộc và đoàn kết các dân tộc có vị trí quyết định đến sự sống còn của dân tộc ta hiện nay." dùng mức độ quyết định đến sự sống còn, là điều văn kiện không nêu. "Vấn đề đoàn kết dân tộc là điều kiện cần cho sự nghiệp cách mạng ở nước ta hiện nay." hạ xuống thành điều kiện cần và chỉ nói riêng đoàn kết dân tộc, bỏ mất tính chiến lược mà Đảng khẳng định.

Đáp án đúng: "Tín ngưỡng thờ cúng vua Hùng". Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở Việt Nam biểu hiện theo nhiều cấp độ, từ gia đình, dòng họ, làng xã đến quốc gia; ở cấp quốc gia, cả cộng đồng cùng thờ Hùng Vương như tổ tiên chung, tạo nên ý thức cội nguồn vượt lên ranh giới tộc người và tôn giáo. "Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên" — là tên gọi chung của cả hệ tín ngưỡng, thực hành chủ yếu ở cấp gia đình và dòng họ, nên chưa trả lời được yêu cầu về cấp quốc gia. "Tín ngưỡng thành hoàng" — gắn với làng xã, thờ người có công khai phá, bảo vệ làng. "Tín ngưỡng thờ mẫu" — là tín ngưỡng dân gian mang màu sắc vùng miền, không phải cấp độ quốc gia.

Đáp án đúng: "Sự thống nhất trong cùng cộng đồng quốc gia - dân tộc". Việt Nam là quốc gia đa dân tộc, đa tôn giáo; mọi tộc người và mọi tôn giáo đều nằm trong một cộng đồng quốc gia - dân tộc thống nhất, cùng chung lợi ích độc lập, chủ quyền và phát triển, nên đó chính là nền tảng hình thành và củng cố quan hệ dân tộc - tôn giáo. "Sự thống nhất quản lý của Đảng Cộng sản Việt Nam" — Đảng giữ vai trò lãnh đạo chứ không phải chủ thể quản lý hành chính, và vai trò lãnh đạo là nhân tố chính trị, không phải cơ sở hình thành quan hệ. "Sự thống nhất lợi ích kinh tế giữa các giai cấp" — lợi ích kinh tế giữa các giai cấp không đồng nhất nên không thể làm cơ sở. "Sự liên minh trong giáo hội và Quốc hội" — Việt Nam không có liên minh giữa giáo hội và cơ quan quyền lực nhà nước.