Ôn tập cuối kỳ MLN131 Spring 2025

Đáp án đúng gồm hai ý: "Hình thức dân chủ trực tiếp" và "Hình thức dân chủ gián tiếp". Ở Việt Nam, quyền làm chủ của nhân dân được thực hiện vừa bằng dân chủ trực tiếp như biểu quyết ở cơ sở, trưng cầu ý dân, góp ý xây dựng chính sách, vừa bằng dân chủ gián tiếp qua Quốc hội, Hội đồng nhân dân và các cơ quan do dân bầu ra. "Hình thức dân chủ đại nghị" — là khái niệm gắn với chế độ đại nghị trong nhà nước tư sản, không phải cặp hình thức mà giáo trình nêu cho Việt Nam. "Hình thức dân chủ công khai" — không phải một hình thức dân chủ được định danh, công khai chỉ là yêu cầu đối với hoạt động của bộ máy và với thông tin.

Đáp án đúng: "Chủ nghĩa tư bản/ Chủ nghĩa xã hội". V.I.Lênin nhấn mạnh phải có một thời kỳ quá độ khá lâu dài từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội, vì việc cải tạo quan hệ sản xuất cũ và xây dựng cơ sở vật chất mới không thể làm nhanh. "Chủ nghĩa xã hội/ Chủ nghĩa cộng sản" nói về bước chuyển giữa hai giai đoạn trong cùng một hình thái, không phải thời kỳ quá độ đang được bàn. "Giai cấp công nhân/ người nắm chính quyền" ghép một giai cấp với một vai trò quyền lực, không phải hai chế độ xã hội kế tiếp nhau. "Người bị bóc lột/ lên làm chủ" mô tả thay đổi vị thế của con người, không phải hai trình độ phát triển của xã hội.

Đáp án đúng: "Do nền kinh tế nhiều thành phần". Cơ cấu xã hội - giai cấp bị quy định bởi cơ cấu kinh tế; nền kinh tế nhiều thành phần với nhiều hình thức sở hữu và nhiều hình thức tổ chức sản xuất làm cơ cấu giai cấp đa dạng thêm, trong khi mọi thành phần đều vận hành theo định hướng xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng nên vẫn giữ được tính thống nhất. "Do trình độ phát triển không đồng đều" chỉ là biểu hiện kèm theo của quá trình ấy, chưa phải nguyên nhân kinh tế gốc sinh ra đồng thời tính đa dạng và tính thống nhất. "Do sự mong muốn của giai cấp công nhân" là cách giải thích duy ý chí, trái với tính khách quan của cơ cấu xã hội - giai cấp. "Do lịch sử đấu tranh giai cấp để lại" quy nguyên nhân về quá khứ, trong khi xu hướng hiện nay do quan hệ kinh tế đang vận động quyết định.

Đáp án đúng: "Cơ cấu xã hội – hạ tầng". Cơ cấu xã hội được phân loại theo các cộng đồng người hình thành một cách tự nhiên hoặc theo tiêu chí xã hội nhất định, nên không có loại hình nào mang tên hạ tầng; hạ tầng là phạm trù về cơ sở vật chất, kỹ thuật, không phải một cộng đồng người. "Cơ cấu xã hội - giai cấp" là loại hình giữ vị trí quan trọng hàng đầu, chi phối các loại hình còn lại. "Cơ cấu xã hội – nghề nghiệp" là loại hình phân chia theo lĩnh vực và tính chất lao động, được nêu trong giáo trình. "Cơ cấu xã hội – tôn giáo" phân chia theo cộng đồng tín ngưỡng, cũng là một loại hình cơ cấu xã hội thực tế.

Đáp án đúng: "Kinh tế". Liên minh công - nông - trí thức xét dưới góc độ kinh tế giữ vai trò quyết định, vì nó tạo ra cơ sở vật chất - kỹ thuật của chế độ mới và lợi ích kinh tế là chất keo gắn các chủ thể lại với nhau; không giải quyết được lợi ích kinh tế thì liên minh chỉ còn hình thức. "Chính trị" là nội dung bảo đảm phương hướng và sự lãnh đạo của Đảng, rất quan trọng nhưng phải dựa trên nền tảng kinh tế đã được xây dựng. "Văn hoá" tạo nền tảng tinh thần và nâng chất lượng nguồn nhân lực, là nội dung cơ bản lâu dài chứ không phải nội dung quyết định. "Tư tưởng" thuộc lĩnh vực ý thức xã hội, do tồn tại xã hội và quan hệ kinh tế quy định, nên không thể giữ vai trò quyết định.

Đáp án đúng: "Xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện". Nội dung văn hóa - xã hội của liên minh hướng vào mục tiêu xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc và phát triển con người toàn diện, bởi con người vừa là chủ thể vừa là mục tiêu của tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội. "Xây dựng nền văn hóa và nhà nước của dân, do dân, vì dân" ghép thêm nhiệm vụ xây dựng nhà nước, vốn thuộc nội dung chính trị. "Xây dựng nền văn hóa và xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh" là công tác xây dựng Đảng, cũng thuộc nội dung chính trị - tổ chức. "Xây dựng nền văn hóa và tăng cường bản chất giai cấp công nhân" là yêu cầu về lập trường chính trị - tư tưởng của Đảng, không phải nội dung văn hóa - xã hội của liên minh.

Đáp án đúng: "Là sự hợp tác giữa họ, đồng thời mở rộng liên kết với các lực lượng khác để xây dựng nền kinh tế mới xã hội chủ nghĩa hiện đại". Nội dung kinh tế là nội dung cơ bản, quyết định nhất của liên minh; thực chất của nó là công nhân, nông dân, trí thức hợp tác với nhau và liên kết thêm các lực lượng khác, nhất là đội ngũ doanh nhân, để tạo cơ sở vật chất - kỹ thuật cho nền kinh tế mới. "Là sự hợp tác giữa họ, đồng thời mở rộng liên kết với các lực lượng khác để xây dựng nền kinh tế thị trường tự do hiện đại" nêu sai mục tiêu, vì nước ta xây dựng kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. "Là sự hợp tác và đấu tranh giữa họ, đồng thời mở rộng liên kết và đấu tranh với các lực lượng khác để xây dựng nền kinh tế mới" sai vì quan hệ giữa công nhân, nông dân và trí thức không có mâu thuẫn đối kháng để phải đấu tranh với nhau. "Là sự hợp tác giữa họ, đồng thời mở rộng liên kết với các lực lượng khác để xây dựng nền chính trị dân chủ" lẫn sang nội dung chính trị, không trả lời câu hỏi về nội dung kinh tế.

Đáp án đúng: "Gắn tăng trưởng kinh tế với phát triển văn hóa, phát triển con người và thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội". Nội dung văn hóa - xã hội của liên minh đòi hỏi tăng trưởng kinh tế phải đi liền với xây dựng con người, nền văn hóa và bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội, vì đó là điều kiện để mọi giai cấp, tầng lớp cùng hưởng thành quả phát triển. "Gắn tăng trưởng kinh tế với độc lập, tự do, phát huy nguồn lực lãnh đạo của kinh tế tư nhân" sai vì kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng chứ không giữ vai trò lãnh đạo, và đây vẫn là vấn đề thuộc nội dung kinh tế. "Thực hiện tăng trưởng kinh tế bằng mọi giá, tiến nhanh đến nền kinh tế thị trường hiện đại" trái với yêu cầu gắn tăng trưởng với công bằng xã hội và phát triển bền vững. "Tiếp thu toàn bộ các yếu tố văn hóa nhân loại trong tiến trình hội nhập và tăng trưởng kinh tế" sai ở chữ toàn bộ, vì tiếp thu phải có chọn lọc và gắn với giữ gìn bản sắc dân tộc.

Đáp án đúng: "Đã bị đánh bại nhưng vẫn còn sức mạnh về kinh tế". Sau khi mất địa vị thống trị chính trị, giai cấp tư sản vẫn còn tiềm lực về vốn, kinh nghiệm quản lý và quan hệ quốc tế, nên đấu tranh giai cấp trong thời kỳ quá độ còn lâu dài và phức tạp. "Đã bị loại bỏ hoàn toàn" sai vì xoá bỏ một giai cấp là quá trình gắn với xoá bỏ chế độ tư hữu, không thể xong ngay khi giành chính quyền. "Đã bị chuyển hóa thành giai cấp công nhân" không có căn cứ, vì vị trí giai cấp do quan hệ sở hữu quyết định chứ không chuyển đổi bằng tuyên bố. "Đã tự thân mình chuyển biến thành giai cấp liên minh với giai cấp cách mạng" sai vì khối liên minh nền tảng gồm công nhân, nông dân và trí thức.

Đáp án đúng: "Lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng". Hình thái kinh tế - xã hội là một chỉnh thể gồm lực lượng sản xuất ở trình độ nhất định, quan hệ sản xuất tương ứng hợp thành cơ sở hạ tầng, và kiến trúc thượng tầng dựng trên cơ sở hạ tầng ấy. "Cơ sở kinh tế và thể chế nhà nước" chỉ nhắc tới kinh tế và một bộ phận của kiến trúc thượng tầng, bỏ mất lực lượng sản xuất. "Cơ sở hạ tầng và lực lượng sản xuất" trùng lặp, vì lực lượng sản xuất gắn với quan hệ sản xuất đã nằm trong cơ sở hạ tầng, đồng thời bỏ mất kiến trúc thượng tầng. "Lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất" chỉ nêu phương thức sản xuất, còn thiếu kiến trúc thượng tầng nên chưa đủ cấu trúc.

Đáp án đúng: "Phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân đã chuyển từ mục đích kinh tế sang mục đích chính trị". Năm 1831 công nhân dệt Lyon nêu yêu cầu việc làm và tiền lương, đến năm 1834 khẩu hiệu đã là đòi thể chế cộng hòa, cho thấy mục tiêu đấu tranh chuyển từ kinh tế sang chính trị và giai cấp công nhân bắt đầu xuất hiện như một lực lượng chính trị độc lập. "Phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân đã có lý luận soi đường" sai về thời điểm, vì lý luận khoa học soi đường chỉ hình thành từ giữa thập niên 1840 với học thuyết của C.Mác và Ph.Ăngghen. "Phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân đã có những thắng lợi to lớn" sai vì cả hai cuộc khởi nghĩa của công nhân dệt Lyon đều bị đàn áp và thất bại. "Phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân chuyển từ tự phát sang tự giác" sai vì bước chuyển sang tự giác gắn với việc tiếp thu lý luận khoa học và có chính đảng lãnh đạo, chưa diễn ra ở thời điểm ấy.

Đáp án đúng: "Là một trong ba bộ phận hợp thành chủ nghĩa Mác - Lênin". Theo nghĩa hẹp, chủ nghĩa xã hội khoa học là bộ phận nghiên cứu những quy luật và tính quy luật chính trị - xã hội của quá trình hình thành hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa. "Là những thành tựu của con người đạt được trong quá trình đấu tranh giai cấp" mô tả kết quả thực tiễn, không phải một bộ phận lý luận. "Là sự chuyển biến tất yếu của xã hội loài người từ chủ nghĩa tư bản lên một xã hội tốt đẹp hơn" là nội dung mà học thuyết luận giải, thuộc cách hiểu theo nghĩa rộng. "Là một hình thái kinh tế - xã hội" lẫn một học thuyết với một trình độ phát triển hiện thực của xã hội.

Đáp án đúng: "Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác - Lênin và Chủ nghĩa xã hội khoa học". Ba bộ phận này tương ứng ba nguồn gốc lý luận và ba mặt luận giải về sự chuyển biến tất yếu từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sản. "Triết học Mác - Lênin, Kinh tế chính trị Mác - Lênin và Chủ nghĩa xã hội không tưởng phê phán" nhầm một tiền đề tư tưởng lý luận thành bộ phận cấu thành. "Kinh tế chính trị Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và Chủ nghĩa xã hội không tưởng phê phán" vừa thiếu triết học, vừa xếp Tư tưởng Hồ Chí Minh vào trong học thuyết Mác - Lênin dù đó là một môn học riêng. "Triết học Mác - Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh và Kinh tế chính trị học cổ điển Anh" lẫn tiền đề lý luận của chủ nghĩa Mác với bộ phận hợp thành của nó.

Đáp án đúng: "V.I.Lênin". Nhận định này là của V.I.Lênin khi ông bảo vệ quan niệm duy vật lịch sử trước phái dân chủ tự do Nga, khẳng định bộ Tư bản đã biến giả thuyết về quy luật vận động của xã hội thành nguyên lý được chứng minh bằng phân tích một hình thái kinh tế - xã hội cụ thể. "C.Mác" là tác giả của chính bộ Tư bản nên không ở vị thế người đánh giá tác phẩm của mình theo cách này. "Ph.Ăngghen" có nhiều nhận xét về bộ Tư bản, nhưng câu được dẫn gắn với lập luận bảo vệ chủ nghĩa Mác ở Nga cuối thế kỷ XIX. "S.Phurie" là nhà không tưởng Pháp qua đời năm 1837, ba mươi năm trước khi bộ Tư bản ra đời.

Đáp án đúng: "Tư sản/ Lực lượng sản xuất". Nguyên văn nhận định nói về giai cấp tư sản và về những lực lượng sản xuất mà giai cấp này tạo ra, bởi phép so sánh ở cuối câu cũng là so sánh với lực lượng sản xuất của các thế hệ trước gộp lại. "Tư sản/ Quan hệ sản xuất" sai ở chỗ trống thứ hai, vì quan hệ sản xuất không được đo bằng nhiều hay ít và không thể đem so với lực lượng sản xuất. "Vô sản/ Tư sản" sai cả hai chỗ, vì giai cấp vô sản không phải giai cấp thống trị trong chủ nghĩa tư bản. "Vô sản/ Giai cấp nông dân" cũng sai cả hai chỗ, lại đặt một giai cấp vào vị trí vật được sản xuất ra.

Đáp án đúng: "Giúp chúng ta có căn cứ nhận thức khoa học để luôn cảnh giác, phân tích đúng và đấu tranh chống lại những nhận thức sai lệch về chủ nghĩa xã hội". Đây là ý nghĩa về mặt lý luận, gắn với việc trang bị lập trường và căn cứ nhận thức khoa học, không phải bài học rút ra từ thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội. "Thấy rõ khoảng cách giữa lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học và thực tiễn vận dụng nó" là ý nghĩa thực tiễn, vì mọi dự báo khoa học đều có khoảng cách với hiện thực. "Sự sụp đổ của Liên Xô và Đông Âu là do đã nhận thức và hành động trên nhiều vấn đề trái với chủ nghĩa xã hội khoa học, trái với chủ nghĩa Mác - Lênin chứ không phải là do đi theo chủ nghĩa xã hội khoa học làm cho các nước này khủng hoảng" là bài học lịch sử cụ thể. "Cần có bản lĩnh vững vàng, sáng suốt và sáng tạo trong việc vận dụng chủ nghĩa xã hội khoa học vào bối cảnh lịch sử cụ thể của từng quốc gia, tránh giáo điều, bảo thủ, duy ý chí" là yêu cầu đặt ra cho người vận dụng.

Đáp án đúng: "Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản". Đoạn ghi công giai cấp tư sản trong việc tạo ra lực lượng sản xuất chưa từng có nằm ở chương bàn về tư sản và vô sản của văn kiện công bố năm 1848. "Gia đình thần thánh" là tác phẩm luận chiến của C.Mác và Ph.Ăngghen chống phái Hêghen trẻ, bàn về triết học tư biện chứ không đánh giá lực lượng sản xuất. "Tư bản" là công trình kinh tế chính trị xuất bản từ năm 1867, phân tích giá trị thặng dư và quy luật tích lũy tư bản. "Góp phần phê phán triết học pháp quyền của Hêghen" là bài viết những năm 1843-1844 của C.Mác về nhà nước, pháp quyền và tôn giáo, ra đời trước khi hai ông hoàn chỉnh quan niệm duy vật lịch sử.

Đáp án đúng: "Tuyệt đối hóa vai trò của người đàn ông, người chồng, người cha". Gia đình phong kiến vận hành theo quyền gia trưởng phụ hệ: người đàn ông nắm tài sản và quyền quyết định, các thành viên khác phải phục tùng theo tôn ti trật tự. "Tuyệt đối hóa vai trò của người phụ nữ, người vợ, người mẹ" — là đặc điểm của chế độ mẫu quyền thời nguyên thủy, không phải của xã hội phong kiến. "Mối quan hệ bình đẳng, sẻ chia" — là mục tiêu của gia đình trong chế độ mới, dựa trên nguyên tắc vợ chồng bình đẳng. "Các mối quan hệ chịu sự chi phối của điều kiện kinh tế gia đình" — đúng một cách chung chung cho mọi thời kỳ, không nêu được nét riêng của quan hệ gia đình phong kiến.

Đáp án đúng: "Xu hướng tiêu dùng sản phẩm do người khác làm ra". Kinh tế gia đình chuyển từ tự cấp tự túc sang sản xuất hàng hóa, nên hộ gia đình không còn khép kín tiêu dùng cái mình làm ra mà mua hàng hóa, dịch vụ do xã hội cung ứng. "Xu hướng sử dụng hàng hóa, dịch vụ của phúc lợi Nhà nước" — phúc lợi chỉ chiếm phần nhỏ, không phải nguồn tiêu dùng chủ yếu của hộ gia đình. "Xu hướng tiêu dùng sản phẩm nước ngoài" — nguồn gốc trong hay ngoài nước không phải tiêu chí của bước chuyển này, hàng trong nước cũng do người khác làm ra. "Tiêu dùng sản phẩm được cấp phát" — là đặc trưng của cơ chế bao cấp đã bị bãi bỏ, trái với kinh tế thị trường hiện nay.

Đáp án đúng: "Cơ sở lao động, sản xuất". Cơ sở xây dựng gia đình trong thời kỳ quá độ gồm cơ sở kinh tế - xã hội, cơ sở chính trị - xã hội, cơ sở văn hoá và chế độ hôn nhân tiến bộ; không có cơ sở nào được định danh là lao động, sản xuất. "Cơ sở kinh tế - xã hội" là việc xoá bỏ chế độ tư hữu, từng bước xác lập công hữu, nên thuộc các cơ sở đó. "Cơ sở chính trị - xã hội" là việc thiết lập chính quyền của nhân dân lao động cùng hệ thống pháp luật, chính sách về gia đình, nên cũng thuộc các cơ sở ấy. "Cơ sở văn hóa" là sự hình thành hệ giá trị, chuẩn mực mới chi phối nếp sống gia đình, cũng là một cơ sở được nêu.