Ôn tập cuối kỳ MLN111 Fall 2026

Đáp án đúng: "Con đường suy ngẫm để dẫn dắt con người tới lẽ phải". Ở Ấn Độ cổ đại, triết học được gọi bằng thuật ngữ mang nghĩa chiêm nghiệm, suy ngẫm để đi tới chân lý và lẽ phải — nhấn mạnh con đường của trí tuệ. "Con đường tu tập" là cách nói của thực hành tôn giáo, chú trọng rèn luyện thân tâm chứ không phải suy ngẫm nhận thức. "Con đường giải thoát" là mục đích tối hậu của nhiều học thuyết tôn giáo Ấn Độ, tức là cái đích chứ không phải định nghĩa của triết học. "Con đường giác ngộ" là thuật ngữ đặc trưng của Phật giáo, chỉ trạng thái bừng tỉnh, cũng là đích chứ không phải phương thức suy ngẫm.

Đáp án đúng: "Địa vị kinh tế". Giai cấp được xác định bởi địa vị khác nhau trong một hệ thống sản xuất xã hội nhất định; chính sự khác nhau và đối lập về địa vị kinh tế ấy tạo ra khả năng khách quan để tập đoàn này chiếm đoạt lao động của tập đoàn khác. "Quyền lực" thuộc lĩnh vực chính trị; nó là hệ quả và công cụ củng cố địa vị kinh tế, không phải nguồn gốc. "Phân phối" là khâu cuối của quan hệ sản xuất, bị quy định bởi địa vị kinh tế. "Tài sản" là biểu hiện bề ngoài; hai người có tài sản chênh lệch chưa chắc thuộc hai giai cấp, điều quyết định là vị trí trong quan hệ sản xuất.

Đáp án đúng: "Chính trị". Đấu tranh kinh tế chỉ đòi được những cải thiện cục bộ; chỉ khi chuyển lên đấu tranh chính trị, nhằm giành lấy chính quyền, thì cuộc đấu tranh giai cấp mới đạt tới đỉnh cao và có thể giải quyết triệt để mâu thuẫn. "Kinh tế" là hình thức đấu tranh đầu tiên và thường xuyên nhất, nhưng chỉ dừng ở đòi hỏi về tiền lương, giờ làm, điều kiện sống. "Vũ trang" là một PHƯƠNG THỨC có thể dùng trong đấu tranh chính trị, không phải một lĩnh vực riêng. "Giải phóng" là mục tiêu, không phải lĩnh vực đấu tranh.

Đáp án đúng: "Còn đấu tranh giai cấp". Nước ta đang trong thời kỳ quá độ, còn nhiều thành phần kinh tế, còn khác biệt về lợi ích, nên đấu tranh giai cấp vẫn tồn tại nhưng diễn ra dưới hình thức mới, chủ yếu là đấu tranh để thực hiện thắng lợi sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. "Không còn đấu tranh giai cấp" phủ nhận một thực tế khách quan của thời kỳ quá độ. "Có sự mâu thuẫn đối kháng giai cấp" nói quá: trong xã hội ta, mâu thuẫn giữa các giai tầng không mang tính đối kháng vì không còn giai cấp bóc lột thống trị. "Đấu tranh giai cấp gay gắt" cũng cường điệu mức độ, không phản ánh đúng đặc điểm hiện nay.

Đáp án đúng: "Khác nhau về sở hữu tư liệu sản xuất xã hội". Trong ba đặc trưng của giai cấp, khác nhau về quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất là đặc trưng chi phối, bởi chính nó quyết định vai trò của từng tập đoàn trong tổ chức lao động và cách thức phân chia sản phẩm. "Khác nhau về vai trò trong tổ chức lao động xã hội" là hệ quả của quan hệ sở hữu: ai nắm tư liệu sản xuất thì người đó tổ chức và điều khiển. "Khác nhau về phân phối sản phẩm sản xuất ra" cũng là hệ quả, nằm ở khâu cuối cùng. "Tập đoàn này có thể chiếm đoạt lao động của tập đoàn khác" là KẾT QUẢ tổng hợp của ba đặc trưng, được Lênin nêu như dấu hiệu cuối trong định nghĩa, không phải đặc trưng chi phối.

Đáp án đúng: "Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán". Lênin nêu định nghĩa vật chất trong tác phẩm này, viết năm 1908 để phê phán chủ nghĩa duy tâm vật lý học nảy sinh sau cuộc khủng hoảng trong khoa học tự nhiên. "Bút ký triết học" là tập ghi chép nghiên cứu phép biện chứng, chủ yếu khi Lênin đọc Hegel, không phải nơi nêu định nghĩa vật chất. "Chủ nghĩa đế quốc - giai đoạn tột cùng của chủ nghĩa tư bản" là công trình kinh tế chính trị học. "Làm gì?" là tác phẩm về xây dựng đảng kiểu mới, thuộc lĩnh vực chính trị.

Đáp án đúng: "Tương đối". Đứng im chỉ là tương đối vì nó chỉ xảy ra trong MỘT SỐ quan hệ nhất định, với một hệ quy chiếu nhất định, trong khi vận động diễn ra trong mọi quan hệ nên là tuyệt đối. "Tuyệt đối" là tính chất của vận động chứ không phải của đứng im; nói đứng im tuyệt đối là rơi vào quan điểm siêu hình. "Thực tế" không phải một tính chất triết học của đứng im. "Thường xuyên" mô tả tần suất, không trả lời được câu hỏi vì sao đứng im chỉ xảy ra trong một số quan hệ.

Đáp án đúng: "Cả hai ông đều cho rằng, vật chất là nguyên tử". Lơxíp và học trò Đêmôcrít là những người xây dựng thuyết nguyên tử thời Hy Lạp cổ đại, cho rằng mọi vật đều cấu tạo từ những hạt nhỏ nhất không thể phân chia. "Vật chất là nước" là quan niệm của Talét. "Vật chất là lửa" là quan niệm của Hêraclít. "Vật chất là không khí" là quan niệm của Anaximen. Cả ba đều thuộc trường phái Milê và các nhà triết học tự nhiên khác, không phải hai ông đang hỏi.

Đáp án đúng: "Tồn tại khách quan". Định nghĩa vật chất của Lênin lấy dấu hiệu duy nhất để phân biệt vật chất với ý thức là thuộc tính tồn tại khách quan — tồn tại bên ngoài và độc lập với cảm giác, ý thức của con người. "Tồn tại trong vận động" đúng là một thuộc tính phổ biến nhưng vận động là PHƯƠNG THỨC tồn tại, không phải dấu hiệu để phân biệt vật chất với ý thức, bởi ý thức cũng vận động. "Không gian và thời gian" là hình thức tồn tại của vật chất, cũng ở bình diện phương thức chứ không phải bản chất. "Vận động và đứng im" là cặp phạm trù mô tả trạng thái tồn tại, không phải thuộc tính cơ bản nhất.

Đáp án đúng: "Các quan hệ xã hội". Luận đề của C. Mác chỉ rõ bản chất con người là tổng hoà những QUAN HỆ XÃ HỘI — quan hệ kinh tế, chính trị, đạo đức, gia đình, dân tộc — chứ không phải một thuộc tính sinh học bẩm sinh. "Các phẩm chất xã hội" là biểu hiện của con người, kết quả của việc sống trong các quan hệ ấy, không phải bản thân cái tạo nên bản chất. "Quan hệ lợi ích" chỉ là một loại trong vô số quan hệ xã hội, lấy bộ phận thay toàn thể. "Quan hệ hiện thực" lẫn chữ "hiện thực" vốn thuộc vế trước của luận đề sang vế sau, làm hỏng cấu trúc câu.

Đáp án đúng: "Quan điểm thứ nhất và cơ bản". Lênin khẳng định quan điểm về đời sống, về thực tiễn phải là quan điểm thứ nhất và cơ bản của lý luận nhận thức — nghĩa là vừa đứng đầu về thứ tự, vừa là nền tảng của toàn bộ lý luận nhận thức. "Quan điểm đầu tiên" chỉ giữ được vế thứ tự, bỏ mất vế nền tảng. "Điểm thứ nhất" cũng chỉ nói thứ tự và còn làm mất chữ quan điểm. "Điều quan trọng" quá chung, không nói lên vị trí số một lẫn tính nền tảng.

Đáp án đúng: "Cơ bản là phải căn cứ vào cái tất nhiên nhưng đồng thời phải tính tới cái ngẫu nhiên". Tất nhiên bắt nguồn từ bản chất bên trong, nhất định xảy ra, nên phải là chỗ dựa chính; ngẫu nhiên tuy không quyết định nhưng có thể làm quá trình diễn ra nhanh hay chậm, nên không được bỏ qua. Phương án nói "Phủ nhận, gạt bỏ cái ngẫu nhiên" rơi vào siêu hình, bỏ mất những tác động có thật của ngẫu nhiên. Phương án lấy ngẫu nhiên làm căn cứ cơ bản và chỉ tính tới tất nhiên là đảo ngược vai trò, biến hoạt động thành may rủi. Phương án nói "Căn cứ vào cái tất nhiên và ngẫu nhiên" đặt hai cái ngang hàng, xoá mất thứ bậc giữa cái quyết định và cái bổ sung.

Đáp án đúng: "Hoạt động sản xuất vật chất". Sản xuất vật chất là hình thức thực tiễn cơ bản nhất vì nó có trước, nuôi sống xã hội và quyết định sự tồn tại của chính con người; các hình thức thực tiễn khác đều nảy sinh trên nền và chịu sự quy định của nó. "Hoạt động chính trị - xã hội" là hình thức thực tiễn quan trọng, trực tiếp cải biến quan hệ xã hội, nhưng chỉ xuất hiện khi xã hội đã phân chia giai cấp, tức là sau sản xuất. "Hoạt động quan sát và thực nghiệm khoa học" là hình thức đặc biệt, ra đời muộn và nhằm phục vụ sản xuất. "Hoạt động văn hóa, tinh thần" thuộc đời sống tinh thần; nó không phải một trong ba hình thức cơ bản của thực tiễn.

Đáp án đúng: "Hy Lạp - La Mã". Ở Hy Lạp - La Mã cổ đại, triết học bao trùm mọi tri thức về tự nhiên, nên được gọi là triết học tự nhiên; các khoa học cụ thể khi ấy chưa tách ra mà nằm trong lòng triết học. "Phương Tây" quá rộng: nó gồm cả triết học Tây Âu Trung cổ gắn với thần học và triết học cận đại đã tách khỏi khoa học tự nhiên. "Phương Đông" đi theo mạch khác hẳn, nặng về nhân sinh quan, đạo đức và chính trị - xã hội. "Ấn Độ" là nơi triết học gắn liền với tôn giáo và giải thoát tâm linh, không mang dáng dấp triết học tự nhiên.

Đáp án đúng: "Duy tâm". Câu hỏi tìm thứ KHÔNG được dựa vào. Duy tâm là một lập trường thế giới quan đối lập với chủ nghĩa duy vật biện chứng, lấy ý thức làm cái quyết định, nên không thể làm cơ sở để vận dụng triết học Mác - Lênin vào thực tế. "Lịch sử cụ thể" là một trong những quan điểm phương pháp luận cơ bản rút ra từ phép biện chứng duy vật. "Phát triển" cũng là quan điểm phương pháp luận rút ra từ nguyên lý về sự phát triển. "Kế thừa" là yêu cầu rút ra từ quy luật phủ định của phủ định, đòi giữ lại cái tích cực của cái cũ.

Đáp án đúng: "Lịch sử, cụ thể". Nguyên tắc lịch sử - cụ thể đòi xem xét sự vật trong đúng những điều kiện, hoàn cảnh và những quan hệ cụ thể mà nó tồn tại. Đánh giá một con người thì phải đặt họ vào chính các quan hệ gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, xã hội của họ, không thể phán xét chung chung. "Biện chứng" là tên gọi của cả phương pháp tư duy, quá rộng để trả lời câu hỏi về một cách nhìn nhận cụ thể. "Mâu thuẫn" là một phạm trù chỉ nguồn gốc vận động, không phải một cách nhìn nhận. "Phiến diện" là lối nhìn sai lầm, chỉ thấy một mặt — ngược hẳn với việc đặt con người vào nhiều mối quan hệ.

Đáp án đúng: "“Biện chứng của tự nhiên”". Đây là công trình Ph. Ăngghen viết trong những năm 1873 - 1883, khái quát thành tựu khoa học tự nhiên đương thời để chứng minh tính biện chứng khách quan của giới tự nhiên. "Biện chứng của thiên nhiên" chỉ khác một chữ nhưng không phải tên dịch chuẩn của tác phẩm trong tiếng Việt. "Biện chứng của tự do" và "Tự nhiên của biện chứng" đều là những tổ hợp từ không tương ứng với bất kỳ tác phẩm nào của Ăngghen.

Đáp án đúng gồm hai ý: "Vì trong xã hội này con người mới tách khỏi giới động vật" và "Vì trong xã hội này trình độ phát triển về mọi mặt còn rất lạc hậu". Trong xã hội cộng sản nguyên thuỷ, con người vừa thoát khỏi giới động vật, sống thành từng thị tộc nhỏ biệt lập, trình độ sản xuất và nhận thức còn rất thấp, nên chưa thể hình thành ý niệm về một cộng đồng nhân loại chung. "Vì trong xã hội này các cộng đồng người tạo lập được các mối liên hệ rộng rãi" nói ngược sự thật: chính vì các thị tộc còn biệt lập, chưa có liên hệ rộng rãi, nên nhân loại chưa thành một vấn đề. "Vì trong xã hội này tồn tại chế độ đẳng cấp cực đoan, chế độ phân biệt chủng tộc" cũng sai: đẳng cấp và phân biệt chủng tộc chỉ xuất hiện ở các xã hội có giai cấp về sau.

Đáp án đúng: "Sản xuất vật chất". Muốn làm chính trị, khoa học, nghệ thuật thì trước hết con người phải ăn, mặc, ở — vì thế sản xuất vật chất là cơ sở trực tiếp cho sự tồn tại và phát triển của xã hội. "Thế giới vật chất" và "Thế giới khách quan" là những phạm trù của bản thể luận, chỉ toàn bộ hiện thực nói chung; chúng là điều kiện tồn tại của con người chứ không phải HOẠT ĐỘNG tạo ra cơ sở cho xã hội. "Nền tảng xã hội" là cách nói mơ hồ, không chỉ ra được hoạt động nào là gốc.

Đáp án đúng: "Quyết định sáng tạo". Quần chúng nhân dân vừa là người sáng tạo ra lịch sử, vừa giữ vai trò quyết định: họ sản xuất ra của cải nuôi sống xã hội, là lực lượng cơ bản của mọi cuộc cách mạng, và sáng tạo ra các giá trị văn hoá tinh thần. "Sáng tạo" chỉ nêu một vế, chưa nói lên tính quyết định. "Sức mạnh" mô tả tiềm lực, không nói tới vai trò trong tiến trình lịch sử. "Quyết định sức mạnh" lắp ghép sai: quần chúng không "quyết định sức mạnh" mà chính họ là lực lượng quyết định và sáng tạo.