Ôn tập cuối kỳ HCM202 Summer 2026

Chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản theo Hồ Chí Minh đều có mục tiêu xây dựng một xã hội công bằng, không có giai cấp áp bức bóc lột. Tuy nhiên, có một điểm khác biệt quan trọng giữa hai khái niệm này. Chủ nghĩa xã hội tập trung vào việc xây dựng một xã hội công bằng, nơi mà mọi người có quyền lợi và trách nhiệm tương đương, trong khi chủ nghĩa cộng sản có mục tiêu xây dựng một xã hội hoàn toàn không có giai cấp, không có tư hữu, và mọi người đều có quyền lợi và trách nhiệm tương đương. Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa xã hội là một giai đoạn trung gian để đạt được mục tiêu của chủ nghĩa cộng sản. Vì vậy, điểm giống nhau giữa hai khái niệm này là sự tồn tại của giai cấp áp bức bóc lột, nhưng điểm khác nhau là mức độ sâu sắc của sự thay đổi xã hội.

Đáp án đúng: C. Luận điểm này nằm trong Báo cáo chính trị Hồ Chí Minh trình bày tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng (tháng 2/1951) — đại hội đưa Đảng ra hoạt động công khai với tên Đảng Lao động Việt Nam. Đây là cách Người khẳng định Đảng vừa mang bản chất giai cấp công nhân, vừa là Đảng của cả dân tộc. A Tuyên ngôn độc lập (1945) tuyên bố nền độc lập. B Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (1946) phát động kháng chiến. D Đường Cách mệnh (1927) ra đời trước khi có Đảng.

Phải kết hợp nhuần nhuyễn dân tộc với giai cấp, độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế là một trong những quan điểm quan trọng trong tư tưởng Hồ Chí Minh. Điều này thể hiện sự hiểu biết sâu sắc của ông về mối quan hệ giữa các vấn đề dân tộc, giai cấp và quốc tế. Tư tưởng này cho thấy rằng, để đạt được độc lập dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội, cần phải kết hợp hài hòa giữa lợi ích dân tộc và lợi ích giai cấp, cũng như giữa yêu nước và quốc tế.

Đáp án đúng: “Ba”. Văn hoá có ba chức năng chủ yếu: bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn và tình cảm cao đẹp; mở rộng hiểu biết, nâng cao dân trí; và bồi dưỡng những phẩm chất, phong cách, lối sống tốt đẹp, lành mạnh, hướng con người tới chân - thiện - mỹ. Ba chức năng ấy đi theo một mạch: từ định hướng tư tưởng, đến trang bị hiểu biết, rồi kết tinh thành nhân cách. Các con số hai, bốn, năm đều không khớp với cấu trúc này.

Đáp án đúng: “Xác định vị thế cầm quyền của Đảng”. Cặp mệnh đề vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân trả lời câu hỏi Đảng ĐỨNG Ở ĐÂU trong quan hệ với dân khi đã cầm quyền: có quyền lãnh đạo nhưng không đứng trên dân, vì dân mới là chủ. Đó là vị thế, không phải cách thức. “Phương thức cầm quyền” là Đảng lãnh đạo bằng cách nào — qua đường lối, qua tổ chức, qua kiểm tra. “Năng lực cầm quyền” là Đảng đủ sức hay không. “Tính chất cầm quyền” nói về đặc điểm của việc cầm quyền, cũng không phải điều mệnh đề này xác lập.

Đáp án đúng: “Tài sản tinh thần quý báu của Đảng và của cả dân tộc”. Năm 1991 Đảng lần đầu chính thức lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, và gọi tư tưởng Hồ Chí Minh đúng bằng cụm từ này. Ba phương án còn lại đều là cách diễn đạt nghe xuôi tai nhưng không phải nguyên văn: “to lớn”, “vô cùng to lớn và quý giá”, “không gì có thể sánh được” đều thay “quý báu” bằng mức độ khác, và phương án cuối còn bỏ mất vế “của Đảng”.

Đáp án đúng: “Bài nói chuyện tại Đại hội đại biểu Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam lần thứ II”. Câu nói nổi tiếng này được Người phát biểu tại kỳ đại hội lần thứ hai của Mặt trận, năm 1961 — thời điểm cần củng cố khối đoàn kết toàn dân cho cả hai nhiệm vụ xây dựng miền Bắc và đấu tranh thống nhất nước nhà. Phương án về đại hội THÀNH LẬP Mặt trận là một sự kiện khác, diễn ra trước đó nhiều năm. “Hội nghị mở rộng Ủy ban Mặt trận” không phải cấp đại hội. “Buổi nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn Quân Tiên Phong” là dịp Người căn dặn bộ đội, không bàn về đoàn kết Mặt trận.

Đáp án đúng: A. Nguyên tắc đoàn kết quốc tế trong tư tưởng Hồ Chí Minh là đoàn kết trên cơ sở thống nhất mục tiêu và lợi ích, có lý, có tình. "Có lý" là tuân thủ những nguyên tắc chung của chủ nghĩa Mác - Lênin, xuất phát từ lợi ích chung của cách mạng thế giới; "có tình" là sự thông cảm, tôn trọng lẫn nhau giữa những người cùng chung lý tưởng. B chỉ nêu mục tiêu mà bỏ cặp "có lý, có tình" đặc trưng. C thay "lợi ích" bằng "mục đích" làm mất cơ sở vật chất của sự đoàn kết. D gắn với chủ nghĩa dân tộc, trái hẳn tinh thần quốc tế.

Đáp án đúng: “Trung với nước, hiếu với dân”. Đây là phẩm chất bao trùm và quan trọng nhất trong hệ chuẩn mực đạo đức cách mạng, vì nó xác định quan hệ của mỗi người với hai đối tượng lớn nhất là Tổ quốc và nhân dân — mọi phẩm chất khác đều phải phục vụ cho điều này. Hồ Chí Minh còn phát triển nó vượt khuôn khổ cũ: trung không phải với vua mà với nước, hiếu không chỉ với cha mẹ mà với toàn dân. “Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” là chuẩn mực tự rèn của mỗi người, đứng sau. “Tận tụy quên mình” và “khiêm tốn, giản dị” là những đức tính cụ thể, không phải cái đức bao trùm.

Đáp án đúng: “Hồ Chí Minh”. Khẩu hiệu nổi tiếng của Mác và Ăngghen chỉ kêu gọi vô sản các nước đoàn kết lại; Hồ Chí Minh thêm vào vế “và các dân tộc bị áp bức”, đưa các dân tộc thuộc địa vào cùng một mặt trận với giai cấp vô sản thế giới. Việc bổ sung ấy thống nhất với toàn bộ tư tưởng của Người về mối liên hệ giữa cách mạng thuộc địa và cách mạng vô sản ở chính quốc — cùng đánh vào một kẻ thù là chủ nghĩa đế quốc. Vì vậy phương án Mác, Ăngghen hay Lênin đều không đúng với vế được thêm này.

Đáp án đúng: “Nhà nước hợp hiến, hợp pháp”. Đây là đặc trưng đầu tiên của nhà nước pháp quyền: chính quyền phải do dân bầu ra một cách hợp pháp và hoạt động trong khuôn khổ hiến pháp, pháp luật. Chính vì vậy mà ngay sau khi giành chính quyền, việc được làm sớm là tổ chức tổng tuyển cử và xây dựng hiến pháp. “Hiệp thương dân chủ” là nguyên tắc hoạt động của Mặt trận, không phải của Nhà nước. “Nhà nước lãnh đạo nhân dân” đảo ngược quan hệ, vì dân mới là chủ. “Sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước” là một nguyên tắc chính trị, không phải đặc trưng pháp quyền.

Đáp án đúng: “Dân chủ hình thức”. Hiệp thương dân chủ phải loại trừ đồng thời hai thứ: sự áp đặt — tức dùng quyền ép người khác theo; và dân chủ hình thức — tức vẫn họp, vẫn bàn nhưng kết quả đã định sẵn, bàn chỉ để hợp thức hoá. Vế thứ hai tinh vi hơn nên mới cần nêu đích danh. “Chuyên quyền độc đoán” và “không dân chủ” thực chất chỉ là cách gọi khác của sự áp đặt đã nêu, nên không bổ sung gì thêm. “Dân chủ tự nguyện” lại là điều cần có, không phải điều phải loại trừ.

Đáp án đúng: vế kết thúc bằng “đòi hỏi của sự sinh tồn”. Trong định nghĩa văn hoá theo nghĩa rộng, Hồ Chí Minh quy mọi sáng tạo của loài người về hai cái gốc: nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự SINH TỒN — tức là trước hết phải sống được đã. Chữ sinh tồn vì vậy là từ khoá không thay được. “Sống còn” tuy gần nghĩa nhưng nghiêng về tình thế hiểm nghèo nhất thời, còn sinh tồn là nhu cầu thường trực. “Trường tồn” thì chuyển hẳn sang ý tồn tại lâu dài, xa khỏi nghĩa gốc.

Đáp án đúng: “Hàng đầu của Đảng và của dân tộc”. Chữ HÀNG ĐẦU xác lập thứ tự ưu tiên: trong mọi nhiệm vụ, đoàn kết phải được đặt lên trước, vì không có khối đoàn kết thì mọi nhiệm vụ khác đều không có lực lượng để thực hiện. “Cơ bản” chỉ nói đây là nhiệm vụ gốc rễ, chưa nói tới thứ tự. “Quan trọng” còn nhẹ hơn nữa, vì nhiệm vụ nào cũng có thể gọi là quan trọng. “Thiết yếu” thì vừa mơ hồ vừa bỏ mất vế xác định chủ thể là Đảng và dân tộc.

Đáp án đúng: vế kết thúc bằng “thúc đẩy phát triển kinh tế”. Hồ Chí Minh bác bỏ quan niệm phải chờ kinh tế khá lên rồi mới lo văn hoá: văn hoá không đứng ngoài mà ở trong kinh tế và chính trị, và phát triển văn hoá quay lại thúc đẩy chính kinh tế — vì con người có hiểu biết, có đạo đức thì sản xuất mới tốt. Đặt đúng vế “kinh tế” ở cuối mới giữ được quan hệ hai chiều mà câu muốn nói. Thay bằng xã hội, chính trị hay thiết chế pháp luật thì mệnh đề mất đối xứng: mở đầu nói chờ kinh tế, kết lại phải quay về kinh tế.

Đáp án đúng: “Sự tu dưỡng đạo đức cá nhân”. Trong cách Hồ Chí Minh điểm lại các học thuyết, Khổng Tử được ghi nhận đúng ở chỗ này: coi trọng việc mỗi người tự sửa mình, lấy tu thân làm gốc. Người tiếp thu mặt ấy và chuyển hoá thành yêu cầu tu dưỡng đạo đức cách mạng suốt đời. “Tinh thần hiếu học” là một nét của Nho giáo nhưng không phải điều được nêu là ưu điểm lớn nhất. “Quản lý xã hội bằng đạo đức” thì gần với đức trị — Người có kế thừa nhưng luôn đặt cạnh pháp luật, nên không coi đó là ưu điểm nổi bật nhất của học thuyết này.

Đáp án đúng: “Chủ nghĩa Mác - Lênin, phong trào công nhân, phong trào yêu nước Việt Nam”. Hồ Chí Minh bổ sung yếu tố thứ ba — phong trào yêu nước — vào công thức vốn chỉ có hai yếu tố, và đó chính là nét riêng của sự ra đời Đảng ở một nước thuộc địa: phong trào yêu nước có trước, rộng hơn và chính nó đã dẫn những người Việt Nam đầu tiên đến với chủ nghĩa Mác - Lênin. Phương án bỏ phong trào yêu nước đánh mất đúng đóng góp ấy. Phương án bỏ phong trào công nhân thì cắt mất cơ sở giai cấp. Phương án bỏ chủ nghĩa Mác - Lênin thì mất luôn nền tảng lý luận.

Đáp án đúng: “Của nhân dân lao động và của dân tộc”. Hồ Chí Minh lý giải: Đảng là Đảng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, cho nên nó cũng phải là Đảng của cả dân tộc Việt Nam — vì lợi ích của giai cấp công nhân ở một nước thuộc địa thống nhất với lợi ích của toàn dân tộc. Cách nói ấy mở rộng cơ sở xã hội của Đảng mà không làm mất bản chất giai cấp. “Của xã hội” quá chung, xoá nhoà mọi ranh giới. “Của dân, do dân và vì dân” là công thức dành cho NHÀ NƯỚC, không phải cho Đảng.

Đáp án đúng: “Đại đoàn kết dân tộc là truyền thống quý báu của dân tộc ta”. Hồ Chí Minh đặt đại đoàn kết trên nền truyền thống có sẵn hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, rồi nâng nó lên thành đường lối cách mạng. “Đoàn kết dân tộc là cốt lõi của truyền thống dân tộc” nói quá: cốt lõi của truyền thống là chủ nghĩa yêu nước, đoàn kết là một biểu hiện của nó. “Đại đoàn toàn dân là cốt lõi của chủ nghĩa yêu nước” đảo ngược quan hệ ấy. Phương án cuối gọi đoàn kết là nhiệm vụ sách lược, nhất thời thì trái hẳn, vì đây là vấn đề chiến lược xuyên suốt.

Đáp án đúng: “Rất nhân văn”. Hồ Chí Minh luôn tận dụng mọi khả năng giải quyết xung đột bằng thương lượng, hoà hoãn để tránh đổ máu cho nhân dân — tư tưởng nhân đạo ấy xuyên suốt cả những năm 1945 - 1946 lẫn về sau. Bạo lực cách mạng chỉ được dùng khi không còn con đường nào khác, và cũng nhằm mục đích hoà bình. Hai phương án còn lại đều phủ nhận hoà bình: nói nó không hiệu quả hoặc không cần thiết đều trái hẳn với quan điểm của Người.