Ôn tập cuối kỳ HCM202 Fall 2026

Khi so sánh về bản chất của Nhật và Pháp, Hồ Chí Minh nhận định rằng hai quốc gia này chẳng khác gì nhau. Ông cho rằng cả hai đều là những cường quốc thuộc địa hóa, đã thực hiện các chính sách bóc lột và áp bức đối với các dân tộc khác. Cả Nhật và Pháp đều đã thực hiện các cuộc chinh phục và chiếm đóng các quốc gia khác, gây ra sự đau khổ và mất mát cho các dân tộc đó. Vì vậy, Hồ Chí Minh cho rằng bản chất của Nhật và Pháp không khác biệt nhiều so với nhau.

Đáp án đúng: "Đại cách mạng Pháp". Tự do - Bình đẳng - Bác ái là khẩu hiệu của cuộc Đại cách mạng Pháp 1789; chính những giá trị này đã thu hút người thanh niên Nguyễn Tất Thành sang phương Tây để xem đằng sau mấy chữ ấy có gì. "Cách mạng Tân Hợi của Tôn Trung Sơn" (1911) nêu chủ nghĩa Tam dân là dân tộc độc lập, dân quyền tự do, dân sinh hạnh phúc — một bộ ba khác hẳn. "Cải cách Minh Trị - Nhật Bản" là cuộc canh tân từ trên xuống nhằm phú quốc cường binh, không đưa ra khẩu hiệu này. "Phong trào Duy Tân của Phan Châu Trinh" lấy khẩu hiệu khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh, và vốn ra đời sau Đại cách mạng Pháp hơn một thế kỷ.

Nguyên tắc 'Nói đi đôi với làm' là nguyên tắc quan trọng bậc nhất trong xây dựng một nền đạo đức mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Tư tưởng Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hành động và thực hiện những gì đã nói. Ông cho rằng, nói đi đôi với làm là một trong những nguyên tắc cơ bản để xây dựng một nền đạo đức mới, một nền văn hóa mới. Điều này có nghĩa là chúng ta phải thực hiện những gì đã cam kết, phải hành động một cách quyết liệt và kiên trì để đạt được mục tiêu. Chỉ khi nói đi đôi với làm, chúng ta mới có thể xây dựng được một nền đạo đức mới, một nền văn hóa mới, một xã hội mới.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về thực thi Hiến pháp và pháp luật tập trung vào việc đảm bảo công bằng và nghiêm minh. Ông cho rằng pháp luật phải đúng và đủ để bảo vệ quyền và lợi ích của công dân. Người thực thi luật pháp phải thật sự công tâm và nghiêm minh, không phân biệt đối xử với bất kỳ ai. Ngoài ra, bất kỳ ai vi phạm pháp luật cũng đều phải chịu trách nhiệm và bị trừng trị nghiêm khắc, đúng người, đúng tội. Tuy nhiên, tăng cường tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho người cao tuổi không phải là nội dung chính của tư tưởng Hồ Chí Minh về thực thi Hiến pháp và pháp luật.

Đáp án đúng: “Quan điểm toàn diện”. Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh phải xem xét đầy đủ các mặt và trong mối liên hệ qua lại giữa chúng, không tách rời một luận điểm khỏi hệ thống rồi suy diễn. Đây là một trong những nguyên tắc phương pháp luận cơ bản, đi cùng quan điểm lịch sử - cụ thể và quan điểm kế thừa, phát triển. “Quan điểm bộ phận” thì ngược hẳn, chỉ nhìn một mảnh. “Quan điểm chỉnh thể” và “quan điểm toàn cục” nghe gần nhưng không phải tên gọi của nguyên tắc này.

Đáp án đúng: "Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 2011". Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) được thông qua tại Đại hội XI là văn kiện nêu rõ và đầy đủ nội hàm khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh. Hai phương án gắn Đại hội X với năm 2011 và với năm 2010 đều sai ở cả hai vế: Đại hội X họp năm 2006, không phải 2010 hay 2011. "Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 2012" đúng số thứ tự Đại hội nhưng sai năm — Đại hội XI diễn ra tháng 1 năm 2011.

Đáp án đúng: "Đối với cách mạng Việt Nam". Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống quan điểm được hình thành từ thực tiễn Việt Nam và để giải quyết những vấn đề của chính cách mạng Việt Nam, cho nên phạm vi vận dụng của nó trải suốt cả tiến trình cách mạng nước ta — từ giải phóng dân tộc, xây dựng chủ nghĩa xã hội cho tới công cuộc đổi mới hôm nay. "Đối với cách mạng giải phóng dân tộc ở Việt Nam" chỉ đúng một chặng. Giải phóng dân tộc mới là nửa đầu của tư tưởng Hồ Chí Minh; nửa sau là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, nên bó phạm vi lại như vậy là cắt mất phần lớn di sản. "Đối với mọi quốc gia, dân tộc" thì ngược lại, nới quá rộng. Tư tưởng ấy có giá trị tham khảo quốc tế, nhưng phạm vi VẬN DỤNG trực tiếp vẫn là Việt Nam; áp nguyên xi sang nước khác là trái chính cách Hồ Chí Minh dặn phải xuất phát từ điều kiện cụ thể. "Đối với các nước tư sản" sai hoàn toàn về đối tượng: tư tưởng Hồ Chí Minh hướng vào con đường cách mạng vô sản ở một nước thuộc địa, không phải đường lối dành cho các nước tư bản phát triển.

Đáp án đúng: "Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII". Đại hội VII (tháng 6 năm 1991) là nơi lần đầu tiên Đảng ghi vào văn kiện mệnh đề lấy chủ nghĩa Mác - Lênin VÀ tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động — mốc chính thức đưa tư tưởng Hồ Chí Minh thành một bộ phận của nền tảng tư tưởng của Đảng. "Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI" là Đại hội mở đầu công cuộc đổi mới (1986), nêu bài học "lấy dân làm gốc" nhưng chưa đưa ra mệnh đề nền tảng tư tưởng nói trên. "Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX" (2001) có bước tiến riêng là định nghĩa tương đối hoàn chỉnh về tư tưởng Hồ Chí Minh, nhưng đó là làm rõ thêm một mệnh đề đã có từ trước, không phải lần đầu nêu ra. "Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI" (2011) thông qua Cương lĩnh bổ sung, phát triển; càng không thể là lần đầu.

Đáp án đúng: “Đường lối, chủ trương, chính sách”. Đây là phương thức bao trùm và đi trước: Đảng không làm thay Nhà nước mà định ra đường lối, rồi Nhà nước thể chế hoá thành pháp luật và tổ chức thực hiện. Hai phương án nói về tổ chức đảng, đảng viên trong bộ máy nhà nước và về công tác kiểm tra đều là những khâu có thật, nhưng chúng phục vụ việc đưa đường lối vào cuộc sống và giám sát kết quả — tức là phái sinh từ phương thức thứ nhất chứ không đứng ngang hàng. “Qua các tổ chức tôn giáo, giáo phái” thì hoàn toàn không phải phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước.

Đáp án đúng: "Củng cố, kiện toàn, phát huy sức mạnh và hiệu quả hoạt động của toàn bộ hệ thống chính trị." Đây là một trong những nội dung vận dụng cụ thể hôm nay: muốn giữ vững con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội thì bộ máy thực hiện con đường ấy phải mạnh và hoạt động có hiệu quả. "Độc lập dân tộc là cơ sở, tiền đề để tiến lên chủ nghĩa xã hội" và "Chủ nghĩa xã hội là điều kiện để bảo đảm nền độc lập dân tộc vững chắc" đều là mệnh đề lý luận mô tả quan hệ giữa hai mục tiêu, không phải việc cần làm. "Điều kiện để bảo đảm độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội" là tên một mục lý luận, không phải một nội dung vận dụng.

Đáp án đúng: "Phương pháp xây dựng con người.". Tu thân, chính tâm rồi mới trị quốc, bình thiên hạ là chỉ ra CÁCH làm: bắt đầu từ việc mỗi người tự tu dưỡng, tự rèn mình, rồi mới mở rộng ra việc nước. Đó là phương pháp, là con đường đi. "Nội dung xây dựng con người." trả lời câu hỏi xây dựng những phẩm chất nào — đức, tài, sức khoẻ, lối sống — chứ không phải xây dựng bằng cách nào. "Vai trò xây dựng con người." nói về vị trí của công việc ấy trong sự nghiệp cách mạng. "Ý nghĩa xây dựng con người." nói về giá trị mà công việc ấy mang lại, cũng không phải cách làm.

Đáp án đúng: "Mạnh Tử". Mệnh đề tu thân rồi mới tề gia, trị quốc, bình thiên hạ gắn với mạch tư tưởng Mạnh Tử về người cầm quyền phải chính mình trước; Hồ Chí Minh kế thừa đúng tinh thần ấy khi đòi cán bộ phải tu dưỡng đạo đức suốt đời. "Khổng Tử" là người Hồ Chí Minh kế thừa nhiều mặt khác — học đi đôi với hành, chính danh — nhưng mệnh đề tu dưỡng nêu trong câu hỏi không quy về ông. "Mặc Tử" chủ trương kiêm ái và tiết dụng, một dòng tư tưởng đối lập với Nho gia, không bàn chuỗi tu thân - tề gia - trị quốc. "Đức Phật" thuộc hệ tư tưởng Phật giáo; Hồ Chí Minh tiếp thu ở đó lòng từ bi, cứu khổ cứu nạn, chứ không phải chuỗi mệnh đề chính trị - đạo đức này.

Đáp án đúng: "1920". Tháng 7 năm 1920, Nguyễn Ái Quốc đọc Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin đăng trên báo L'Humanité — bước ngoặt đưa Người đến với chủ nghĩa Mác - Lênin, và cuối năm đó Người bỏ phiếu tán thành Quốc tế thứ ba tại Đại hội Tua. "1919" là năm gửi bản Yêu sách tới Hội nghị Vécxây, khi Người chưa tiếp cận luận cương. "1921" là năm tham gia sáng lập Hội Liên hiệp thuộc địa, tức là sau bước ngoặt. "1925" là năm xuất bản Bản án chế độ thực dân Pháp và lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, càng muộn hơn nữa.

Đáp án đúng: "Di chúc". Câu nói về việc xây dựng lại đất nước đàng hoàng hơn, to đẹp hơn nằm trong Di chúc, phần Hồ Chí Minh dặn dò công việc sau ngày kháng chiến thắng lợi. "Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến" (1946) là lời hiệu triệu đứng lên cầm vũ khí, với câu nổi tiếng thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước. "Lời kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước" (1966) chứa câu không có gì quý hơn độc lập, tự do — cũng là lời hiệu triệu kháng chiến, không phải lời dặn về kiến thiết. "Bài phát biểu tại lễ kỷ niệm 30 năm thành lập Đảng" nói về vai trò và truyền thống của Đảng, không bàn chuyện xây dựng lại đất nước sau chiến thắng.

Đáp án đúng: "“Đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp và bọn phong kiến. Làm cho nước Nam được hoàn toàn độc lập”". Chánh cương vắn tắt năm 1930 nêu mục tiêu chính trị gồm cả hai vế: đánh đổ hai kẻ thù là đế quốc và phong kiến, và kết quả phải đạt là nước Nam hoàn toàn độc lập. Phương án chỉ nêu "Đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp" bỏ mất kẻ thù phong kiến, trong khi Cương lĩnh xác định rõ cả hai. Phương án chỉ nêu "Làm cho nước Nam được hoàn toàn độc lập" nêu được đích đến nhưng bỏ mất nhiệm vụ phải làm để tới đích. Phương án nêu "Đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp và bọn phong kiến" đủ hai kẻ thù nhưng vẫn thiếu vế mục tiêu độc lập hoàn toàn, nên chưa trọn vẹn.

Đáp án đúng gồm hai ý: "Đòi quyền bình đẳng về mặt pháp lý của người dân Đông Dương" và "Đòi các quyền tự do, dân chủ của người dân Đông Dương". Bản Yêu sách tám điểm gửi Hội nghị Vécxây năm 1919 chỉ nêu những đòi hỏi tối thiểu: ân xá tù chính trị, tự do báo chí, tự do lập hội, tự do đi lại, cải cách nền pháp lý, thay chế độ sắc lệnh bằng chế độ luật — tức là gộp lại thành hai nhóm bình đẳng pháp lý và các quyền tự do dân chủ. "Đòi lật đổ chính quyền thực dân Pháp ở Đông Dương" không có trong văn bản. Đây là điểm thường bị nhầm: bản Yêu sách vẫn ở khuôn khổ cải cách, và chính sự im lặng của hội nghị trước những đòi hỏi khiêm tốn ấy mới dạy Người bài học rằng muốn giải phóng thì phải tự lực, không thể trông chờ lòng tốt của đế quốc. "Đòi Mỹ can thiệp trao trả hòa bình cho An Nam" cũng không đúng: văn bản gửi tới hội nghị của các nước thắng trận nói chung, không phải một lời cầu viện riêng nước Mỹ.

Đáp án đúng: "Kiểm soát". Nguyên văn lời Hồ Chí Minh là mong đồng bào giúp đỡ, đôn đốc, kiểm soát và phê bình. Chuỗi bốn động từ này thể hiện trọn vẹn quyền của người chủ đối với người đầy tớ: vừa giúp, vừa thúc, vừa kiểm soát, vừa phê bình. "Giám sát" là từ hiện đại gần nghĩa nhưng không phải chữ Người dùng, và sắc thái nhẹ hơn — giám sát là quan sát, kiểm soát là nắm quyền chi phối. "Ủng hộ" và "Tin yêu" đều mang sắc thái một chiều, chỉ nói tình cảm của dân với chính phủ, không nói tới quyền của dân, nên phá vỡ ý nghĩa đầy tớ - ông chủ của cả câu.

Đáp án đúng: "Liêm". Hồ Chí Minh dạy cán bộ phải thực hành chữ liêm trước để làm kiểu mẫu cho dân, bởi người cầm quyền mà không trong sạch thì nói gì dân cũng không nghe; liêm là trong sạch, không tham lam của công. "Cần" là siêng năng, chăm chỉ — đức đầu tiên trong bốn đức nhưng là điều ai cũng phải có, không phải thứ cán bộ cần nêu gương trước nhất. "Kiệm" là tiết kiệm, cũng là đòi hỏi chung với toàn dân. "Chính" là ngay thẳng, đứng đắn; Hồ Chí Minh xếp chính sau liêm vì có liêm mới giữ được chính.

Đáp án đúng gồm ba ý: "Tham nhũng"; "Lười biếng"; "Phù hoa, xa xỉ". Hồ Chí Minh nêu nhiệm vụ của văn hoá là phải sửa đổi được tham nhũng, lười biếng, phù hoa, xa xỉ — ba thói xấu cản trở trực tiếp công cuộc kiến thiết: tham nhũng ăn vào của chung, lười biếng làm hỏng sức sản xuất, phù hoa xa xỉ làm hao tổn của cải trong khi dân còn nghèo. "Tâm lý tiểu nông" là hạn chế của người sản xuất nhỏ — tầm nhìn hẹp, manh mún, tuỳ tiện — và là điều phải khắc phục trong quá trình đi lên sản xuất lớn, nhưng không nằm trong nhóm thói xấu mà Hồ Chí Minh nêu đích danh ở nhiệm vụ này của văn hoá.

Đáp án đúng: "Cộng sản". Nguyên văn Hồ Chí Minh viết rằng trước mặt quần chúng, không phải ta cứ viết lên trán chữ cộng sản mà ta được họ yêu mến — ý nói cái danh không làm nên uy tín, chỉ tư cách và đạo đức mới làm nên. "Cách mạng" nghe hợp văn cảnh nhưng không phải chữ trong nguyên văn, và cũng nhẹ hơn: chữ cộng sản mới là cái danh dễ bị đem ra khoe nhất. "Cán bộ" chỉ một chức phận công tác, không mang sức nặng của một danh hiệu chính trị. "Đầy tớ" đi ngược hẳn ý câu: đầy tớ là điều Người đòi cán bộ phải thật sự làm, không phải cái danh người ta viết lên trán để được yêu mến.