HCM202 Tư tưởng Hồ Chí Minh – Bộ ôn tập cuối kỳ số 9 (60 câu)

Đáp án đúng: “Giữ vững độc lập của dân tộc mình đồng thời tôn trọng độc lập của các dân tộc khác”. Mệnh đề này gói cả hai mặt trong tư tưởng của Người: kiên quyết với nền độc lập của nước mình, nhưng không nhân danh đó để xâm phạm nước khác — đó là cơ sở của tinh thần quốc tế trong sáng. “Kính trọng” chỉ là thái độ, nhẹ hơn hẳn “tôn trọng” vốn hàm ý không xâm phạm. Đổi “các dân tộc khác” thành “các quốc gia” làm mất đi đối tượng chính là các dân tộc bị áp bức. Phương án cuối thì ngược hẳn: Người luôn khẳng định cách mạng thuộc địa không lệ thuộc vào thắng lợi ở chính quốc.

Đáp án đúng: "Đại cách mạng Pháp". Tự do - Bình đẳng - Bác ái là khẩu hiệu của cuộc Đại cách mạng Pháp 1789; chính những giá trị này đã thu hút người thanh niên Nguyễn Tất Thành sang phương Tây để xem đằng sau mấy chữ ấy có gì. "Cách mạng Tân Hợi của Tôn Trung Sơn" (1911) nêu chủ nghĩa Tam dân là dân tộc độc lập, dân quyền tự do, dân sinh hạnh phúc — một bộ ba khác hẳn. "Cải cách Minh Trị - Nhật Bản" là cuộc canh tân từ trên xuống nhằm phú quốc cường binh, không đưa ra khẩu hiệu này. "Phong trào Duy Tân của Phan Châu Trinh" lấy khẩu hiệu khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh, và vốn ra đời sau Đại cách mạng Pháp hơn một thế kỷ.

Đáp án đúng: "Mục tiêu xã hội". Hồ Chí Minh đặt mục tiêu kinh tế trong chủ nghĩa xã hội gắn chặt với mục tiêu xã hội: phát triển sản xuất là để không ngừng nâng cao đời sống nhân dân, thực hiện công bằng, ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành — kinh tế mà không dẫn tới điều đó thì mất ý nghĩa. "Mục tiêu chính trị" là một mục tiêu riêng trong hệ thống mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, nói về chế độ do nhân dân lao động làm chủ, không phải cái gắn trực tiếp với kinh tế theo cặp này. "Mục tiêu văn hóa" và "Mục tiêu giáo dục" đều quan trọng, nhưng trong cách trình bày của Hồ Chí Minh thì văn hoá được nêu như một mục tiêu độc lập, còn giáo dục nằm trong văn hoá; cặp gắn bó trực tiếp với kinh tế vẫn là xã hội.

Đáp án đúng: "Giai cấp công nhân lãnh đạo". Cách mạng xã hội chủ nghĩa phải do giai cấp công nhân lãnh đạo thông qua đội tiên phong là Đảng Cộng sản, vì chỉ giai cấp này gắn với nền sản xuất tiên tiến và có hệ tư tưởng cách mạng triệt để. "Giai cấp nông dân và công nhân lãnh đạo" lẫn lộn giữa LÃNH ĐẠO và LIÊN MINH: công - nông là nền tảng của khối liên minh, nhưng vai trò lãnh đạo thuộc về một giai cấp duy nhất. "Giai cấp nông dân lãnh đạo" sai vì nông dân là lực lượng đông đảo nhất, là bạn đồng minh tin cậy nhất, song không có hệ tư tưởng độc lập để dẫn dắt cách mạng. "Tầng lớp trí thức lãnh đạo" cũng sai: trí thức là một bộ phận quan trọng của khối đại đoàn kết, nhưng không phải một giai cấp gắn với phương thức sản xuất riêng.

Đáp án đúng: “Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội”. Đây là công thức khái quát con đường cứu nước mà Người lựa chọn từ năm 1920: giành độc lập chưa đủ, phải đi tới chủ nghĩa xã hội thì độc lập mới vững và nhân dân mới thực sự được tự do, hạnh phúc. Hai phương án mở đầu bằng “giải phóng dân tộc” nói về một nhiệm vụ của chặng đầu, chưa phải cả con đường; riêng vế “gắn với chủ nghĩa dân tộc” còn sai hướng vì chủ nghĩa dân tộc không phải đích đến. “Độc lập dân tộc gắn liền với chế độ dân chủ” dừng lại ở hình thức chính thể, chưa chạm tới chế độ xã hội.

Đáp án đúng: "Căn cứ vào đặc điểm lịch sử cụ thể của nước ta từ đó có bước đi phù hợp, đi bước nào vững chắc bước ấy". Hồ Chí Minh nhấn mạnh cả hai vế: vừa phải xuất phát từ điều kiện cụ thể của Việt Nam, vừa phải tiến dần từng bước, bước nào chắc bước ấy, tránh chủ quan nóng vội. Phương án chỉ nêu "Căn cứ vào đặc điểm lịch sử cụ thể của nước ta từ đó có bước đi phù hợp" đúng nhưng thiếu — bỏ mất lời dặn về tính vững chắc, vốn là điều Người nhắc đi nhắc lại để chống bệnh đốt cháy giai đoạn. "Theo bước đi của các nước xã hội chủ nghĩa" trái hẳn với tinh thần độc lập, sáng tạo; sao chép mô hình nước ngoài là điều Người cảnh báo. "Bước đi chậm, mạnh, vững chắc" tự mâu thuẫn trong chính nó và không phải cách diễn đạt của Hồ Chí Minh; Người không lấy chậm làm tiêu chuẩn mà lấy chắc làm tiêu chuẩn.

Đáp án đúng: “Mâu thuẫn giữa dân tộc thuộc địa với thực dân, đế quốc”. Ở thuộc địa, mâu thuẫn nổi lên hàng đầu và không thể điều hoà là mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc bị trị với bọn thực dân, đế quốc xâm lược — vì nó đụng tới sự tồn vong của cả dân tộc chứ không riêng quyền lợi một giai cấp. Phương án nêu mâu thuẫn giữa công nhân với chủ nghĩa thực dân thu hẹp chủ thể xuống một giai cấp. Mâu thuẫn giữa nông dân với địa chủ bản xứ là có thật nhưng không phải mâu thuẫn chủ yếu. Vì vậy “tất cả các phương án trên” cũng sai, do gộp cả những vế không đúng.

Đáp án đúng: “Tất cả các phương án”. Cả ba mệnh đề đều nằm trong cách Hồ Chí Minh xử lý quan hệ dân tộc - giai cấp: hai vấn đề gắn bó chặt chẽ chứ không tách rời; độc lập dân tộc phải đi liền chủ nghĩa xã hội thì mới triệt để; và ở thuộc địa thì giải phóng dân tộc là bước mở đường cho giải phóng giai cấp. Chọn riêng một mệnh đề nào cũng chỉ đúng một phần, vì mỗi câu nói về một khía cạnh khác nhau của cùng một quan hệ — chặt chẽ, gắn bó về đích đến, và có thứ tự ưu tiên khi hành động.

Đáp án đúng: "Chế độ dân chủ nhân dân". Những dấu hiệu nêu trong câu hỏi — Đảng Cộng sản và giai cấp công nhân lãnh đạo, đánh đổ đế quốc và phong kiến, nền tảng công nông liên minh, nhân dân lao động làm chủ — là đặc trưng của chế độ dân chủ nhân dân, hình thái quá độ đặc thù ở Việt Nam sau 1945. "Chế độ dân chủ mới" là cách gọi dân dã gần nghĩa nhưng không phải thuật ngữ chuẩn trong tư tưởng Hồ Chí Minh cho chế độ có đủ những dấu hiệu trên. "Chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa" là nấc cao hơn, chỉ có khi đã xây dựng xong cơ sở của chủ nghĩa xã hội; ở giai đoạn đánh đổ đế quốc và phong kiến thì chưa tới. "Chế độ chuyên chính vô sản" nhấn vào chức năng trấn áp của nhà nước kiểu Xô viết; Hồ Chí Minh dùng khái niệm dân chủ nhân dân để diễn tả một chế độ rộng rãi hơn, tập hợp được cả những tầng lớp trung gian.

Đáp án đúng: “Nhân dân lao động làm chủ”. Hồ Chí Minh xác định chủ nghĩa xã hội là chế độ do nhân dân lao động làm chủ — một phạm vi rộng, gồm công nhân, nông dân, trí thức và những người lao động khác. Giới hạn quyền làm chủ vào riêng giai cấp công nhân hay riêng giai cấp nông dân đều trái với cách Người quan niệm: giai cấp công nhân giữ vai trò lãnh đạo thông qua đội tiền phong của mình, nhưng làm chủ thì phải là toàn thể nhân dân lao động.

Đáp án đúng: "Học tập từ nhân dân". Hồ Chí Minh dặn cán bộ nhà nước là công bộc của dân nên phải học dân, hỏi dân, bàn bạc với dân; dân biết nhiều điều mà cán bộ không biết, không học dân thì không làm nổi việc. "Tự tôn dân tộc trước nhân dân" lạc đề: tự tôn dân tộc là thái độ với bên ngoài, không phải cách ứng xử với dân mình. "Quan cách mạng trước nhân dân" chính là thói xấu Người phê phán gay gắt nhất — làm quan cách mạng, lên mặt với dân. "Cậy thế, cậy quyền" cũng nằm trong nhóm bệnh của cán bộ mà Người đòi phải tẩy sạch, không thể là điều cán bộ "phải biết".

Đáp án đúng: phương án mở đầu bằng “Giai cấp công nhân”. Lực lượng đoàn kết quốc tế được Hồ Chí Minh xác định theo thứ tự từ gần tới xa về lập trường: trước hết là giai cấp công nhân và phong trào cộng sản, công nhân quốc tế — lực lượng cùng lý tưởng; tiếp đó là các dân tộc thuộc địa bị áp bức — cùng cảnh ngộ; và cuối cùng là các lực lượng tiến bộ trên thế giới — cùng mục tiêu hoà bình, công lý. Ba phương án còn lại thay vế mở đầu thành giai cấp nông dân, giai cấp lao động hay tầng lớp trí thức: không lực lượng nào trong số đó giữ vai trò nòng cốt của phong trào cách mạng thế giới.

Đáp án đúng: “Nhà nước hợp pháp, hợp hiến”. Ngay sau Cách mạng tháng Tám, Hồ Chí Minh lập tức xúc tiến tổng tuyển cử và soạn hiến pháp, vì chỉ một chính quyền do dân bầu ra và hoạt động theo hiến pháp mới có đủ tư cách pháp lý trước nhân dân và trước thế giới. “Nhà nước quốc gia dân tộc” mới nói về hình thức tổ chức lãnh thổ. “Nhà nước tự lập, tự tôn” nói về tinh thần độc lập. “Nhà nước bảo hộ cho phép” thì ngược hẳn, vì đó chính là thứ chính quyền tay sai mà cách mạng vừa đánh đổ.

Đáp án đúng: "Do nhân dân quyết định". Trong bộ ba của dân - do dân - vì dân, vế DO DÂN nói về nguồn gốc quyền lực: nhà nước do dân lập ra, dân bầu ra, dân quyết định mọi vấn đề hệ trọng; cán bộ chỉ là người được dân uỷ quyền. "Do nhân dân kiểm soát" là một biểu hiện quan trọng nhưng hẹp hơn — kiểm soát là giám sát việc đã giao, còn quyết định mới là gốc của quyền lực. "Do nhân dân chi phối" là cách nói mơ hồ, không chỉ rõ quyền lực thuộc về ai. "Do nhân dân áp đặt" sai hẳn sắc thái: quan hệ giữa dân với nhà nước của mình không phải quan hệ áp đặt.

Đáp án đúng: “Đảng của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của toàn thể dân tộc Việt Nam”. Công thức ba vế này phản ánh đúng cách Hồ Chí Minh mở rộng cơ sở xã hội của Đảng: mang bản chất giai cấp công nhân, đại diện cho nhân dân lao động, đồng thời gánh vác lợi ích của cả dân tộc. Phương án chỉ nêu giai cấp công nhân bỏ mất hai vế sau. Phương án “công nhân và nông dân” thu hẹp vào liên minh, bỏ các tầng lớp khác. “Đảng của giai cấp công nhân Đông Dương” thì sai cả phạm vi, vì đang nói về Đảng Lao động Việt Nam.