Ôn tập cuối kỳ HCM202 Fall 2026

Đáp án đúng: A. Nguyên tắc đoàn kết quốc tế trong tư tưởng Hồ Chí Minh là đoàn kết trên cơ sở thống nhất mục tiêu và lợi ích, có lý, có tình. "Có lý" là tuân thủ những nguyên tắc chung của chủ nghĩa Mác - Lênin, xuất phát từ lợi ích chung của cách mạng thế giới; "có tình" là sự thông cảm, tôn trọng lẫn nhau giữa những người cùng chung lý tưởng. B chỉ nêu mục tiêu mà bỏ cặp "có lý, có tình" đặc trưng. C thay "lợi ích" bằng "mục đích" làm mất cơ sở vật chất của sự đoàn kết. D gắn với chủ nghĩa dân tộc, trái hẳn tinh thần quốc tế.

Đáp án đúng: “Dân chủ hình thức”. Hiệp thương dân chủ phải loại trừ đồng thời hai thứ: sự áp đặt — tức dùng quyền ép người khác theo; và dân chủ hình thức — tức vẫn họp, vẫn bàn nhưng kết quả đã định sẵn, bàn chỉ để hợp thức hoá. Vế thứ hai tinh vi hơn nên mới cần nêu đích danh. “Chuyên quyền độc đoán” và “không dân chủ” thực chất chỉ là cách gọi khác của sự áp đặt đã nêu, nên không bổ sung gì thêm. “Dân chủ tự nguyện” lại là điều cần có, không phải điều phải loại trừ.

Đáp án đúng: vế kết thúc bằng “đòi hỏi của sự sinh tồn”. Trong định nghĩa văn hoá theo nghĩa rộng, Hồ Chí Minh quy mọi sáng tạo của loài người về hai cái gốc: nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự SINH TỒN — tức là trước hết phải sống được đã. Chữ sinh tồn vì vậy là từ khoá không thay được. “Sống còn” tuy gần nghĩa nhưng nghiêng về tình thế hiểm nghèo nhất thời, còn sinh tồn là nhu cầu thường trực. “Trường tồn” thì chuyển hẳn sang ý tồn tại lâu dài, xa khỏi nghĩa gốc.

Đáp án đúng: “Hàng đầu của Đảng và của dân tộc”. Chữ HÀNG ĐẦU xác lập thứ tự ưu tiên: trong mọi nhiệm vụ, đoàn kết phải được đặt lên trước, vì không có khối đoàn kết thì mọi nhiệm vụ khác đều không có lực lượng để thực hiện. “Cơ bản” chỉ nói đây là nhiệm vụ gốc rễ, chưa nói tới thứ tự. “Quan trọng” còn nhẹ hơn nữa, vì nhiệm vụ nào cũng có thể gọi là quan trọng. “Thiết yếu” thì vừa mơ hồ vừa bỏ mất vế xác định chủ thể là Đảng và dân tộc.

Đáp án đúng: “Của nhân dân lao động và của dân tộc”. Hồ Chí Minh lý giải: Đảng là Đảng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, cho nên nó cũng phải là Đảng của cả dân tộc Việt Nam — vì lợi ích của giai cấp công nhân ở một nước thuộc địa thống nhất với lợi ích của toàn dân tộc. Cách nói ấy mở rộng cơ sở xã hội của Đảng mà không làm mất bản chất giai cấp. “Của xã hội” quá chung, xoá nhoà mọi ranh giới. “Của dân, do dân và vì dân” là công thức dành cho NHÀ NƯỚC, không phải cho Đảng.

Đáp án đúng: “Đại đoàn kết dân tộc là truyền thống quý báu của dân tộc ta”. Hồ Chí Minh đặt đại đoàn kết trên nền truyền thống có sẵn hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, rồi nâng nó lên thành đường lối cách mạng. “Đoàn kết dân tộc là cốt lõi của truyền thống dân tộc” nói quá: cốt lõi của truyền thống là chủ nghĩa yêu nước, đoàn kết là một biểu hiện của nó. “Đại đoàn toàn dân là cốt lõi của chủ nghĩa yêu nước” đảo ngược quan hệ ấy. Phương án cuối gọi đoàn kết là nhiệm vụ sách lược, nhất thời thì trái hẳn, vì đây là vấn đề chiến lược xuyên suốt.

Đáp án đúng: phương án mở đầu bằng “Giai cấp công nhân”. Lực lượng đoàn kết quốc tế được Hồ Chí Minh xác định theo thứ tự từ gần tới xa về lập trường: trước hết là giai cấp công nhân và phong trào cộng sản, công nhân quốc tế — lực lượng cùng lý tưởng; tiếp đó là các dân tộc thuộc địa bị áp bức — cùng cảnh ngộ; và cuối cùng là các lực lượng tiến bộ trên thế giới — cùng mục tiêu hoà bình, công lý. Ba phương án còn lại thay vế mở đầu thành giai cấp nông dân, giai cấp lao động hay tầng lớp trí thức: không lực lượng nào trong số đó giữ vai trò nòng cốt của phong trào cách mạng thế giới.

Đáp án đúng: “Hồ Chí Minh”. Câu này được Người viết cho Hội Liên hiệp thuộc địa đầu những năm 1920, và nó cô đọng một bài học rút ra từ chính trải nghiệm thất bại của bản yêu sách năm 1919: các dân tộc thuộc địa không thể trông chờ ai ban cho độc lập, phải tự mình đứng lên. Luận điểm này là cơ sở cho quan điểm cách mạng thuộc địa chủ động, có thể thắng lợi trước cách mạng ở chính quốc. Mác, Ăngghen và Lênin không nêu mệnh đề này — các ông bàn chủ yếu về cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản ở các nước tư bản phát triển.

Đáp án đúng: “Con đường cách mạng bạo lực”. Hồ Chí Minh chỉ rõ chế độ thực dân tự thân nó đã là một hành động bạo lực, nên muốn lật đổ thì phải dùng bạo lực cách mạng chống lại bạo lực phản cách mạng — bạo lực ở đây là sức mạnh của quần chúng được tổ chức, kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang. Điều đó không mâu thuẫn với việc Người luôn tận dụng mọi khả năng hoà bình: thương lượng là sách lược, còn bạo lực cách mạng vẫn là con đường cơ bản. Các phương án bất bạo động, ôn hoà, đấu tranh dân chủ đều không đủ sức đánh đổ một bộ máy thống trị dựa trên vũ lực.

Đáp án đúng: “Trong sạch, không tham lam” tiền của, địa vị, danh tiếng. Chữ TRONG SẠCH chỉ phẩm chất bên trong của người liêm, còn KHÔNG THAM LAM chỉ rõ thái độ với ba thứ cám dỗ lớn nhất. Đổi “trong sạch” thành “trong sáng” là chuyển sang nói về tư tưởng, lệch khỏi nghĩa của chữ liêm. Đổi “không tham lam” thành “không ham muốn” hay “không đòi hỏi” thì làm nhẹ đi: không đòi hỏi vẫn có thể ham, còn liêm đòi hỏi phải dứt được lòng tham chứ không chỉ kìm nén nó.

Đáp án đúng: “Đoàn kết”. Câu nói nêu bốn điều kiện — có tài, có đức, có sức, có lòng phụng sự Tổ quốc và phục vụ nhân dân — rồi kết lại bằng thái độ của ta: đoàn kết với họ. Chữ ĐOÀN KẾT ở đây mang nghĩa thu nạp vào khối chung, đúng tinh thần Mặt trận: ai có lòng với nước thì đều là người của ta. “Hợp tác” và “bắt tay” chỉ là quan hệ công việc nhất thời, không hàm ý cùng một khối. “Chia sẻ” lại nói về tình cảm, lạc hẳn khỏi mạch đang bàn về tập hợp lực lượng.

Đáp án đúng: “Làm lợi cho dân”. Thước đo công việc của cán bộ nhà nước, theo Hồ Chí Minh, là có đem lại lợi ích thiết thực cho dân hay không: việc gì có lợi cho dân thì hết sức làm, việc gì có hại cho dân thì hết sức tránh. “Lao động vì dân” và “phấn đấu vì dân” mới nói về động cơ và sự cố gắng, chưa nói tới kết quả. “Làm quan cách mạng” thì chính là thói Người phê phán gay gắt nhất: lên mặt làm quan, xa dân, lấy quyền lực làm đặc lợi.

Đáp án đúng: “Do dân làm chủ, tổ chức nên”. Câu dẫn hỏi điều KHÔNG đúng với nhà nước VÌ DÂN. Việc dân làm chủ và tổ chức nên bộ máy thuộc về nhà nước DO DÂN — nói về nguồn gốc quyền lực và cách lập ra nhà nước. Còn nhà nước vì dân được xác định bằng mục đích hoạt động: lấy lợi ích của dân làm mục tiêu, nên ba phương án còn lại đều đúng — phục vụ nhân dân, chăm lo mọi mặt đời sống nhân dân và đem lại lợi ích cho dân. Đây là chỗ hay mất điểm nhất khi ba vế của dân, do dân, vì dân bị dùng lẫn lộn.

Đáp án đúng: “Mặt trận phải hoạt động theo nguyên tắc hiệp thương dân chủ”. Hiệp thương dân chủ nghĩa là mọi việc của Mặt trận đều đem ra bàn bạc công khai giữa các thành viên để đi tới nhất trí, loại trừ cả sự áp đặt lẫn dân chủ hình thức — điều kiện bắt buộc khi trong Mặt trận có nhiều giai cấp, tôn giáo, dân tộc với lợi ích không hoàn toàn giống nhau. Ba phương án còn lại thay “dân chủ” bằng “dân quyền”, “quần chúng”, “nhân dân”: đó là những cụm từ ghép không có thật, làm mất đi đúng cái cốt lõi là cách ra quyết định.

Đáp án đúng: “1941 đến 1969”. Năm 1941 Người về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng; từ đó tư tưởng không chỉ được bổ sung mà còn được kiểm nghiệm và hoàn thiện qua thực tiễn giành chính quyền, kháng chiến và bắt đầu xây dựng chế độ mới, cho tới năm 1969. “1930 đến 1969” gộp nhầm cả chặng 1930 - 1941 vốn là thời kỳ vượt qua thử thách, kiên trì giữ vững lập trường. “1921 đến 1930” là chặng hình thành cơ bản, còn “1911 đến 1920” là chặng đi tìm con đường — cả hai đều nằm trước giai đoạn hoàn thiện.

Đáp án đúng: “Chủ nghĩa cá nhân”. Hồ Chí Minh định nghĩa chủ nghĩa cá nhân đúng bằng những biểu hiện này: việc gì cũng nghĩ đến lợi ích riêng, không lo mình đã làm được gì cho dân mà chỉ so bì đãi ngộ, thấy công lao mình mà quên công lao người khác. Người gọi đó là bệnh mẹ, đẻ ra tham ô, lãng phí, quan liêu, kiêu ngạo. “Chủ nghĩa vị kỷ” gần nghĩa nhưng là thuật ngữ chung, không phải tên gọi Người dùng. “Chủ nghĩa tư bản” là một chế độ kinh tế - xã hội. “Phong cách tiểu tư sản” nói về lề lối làm việc, không phải lối sống ích kỷ.

Đáp án đúng: “Con người xã hội chủ nghĩa”. Hồ Chí Minh nhấn mạnh muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì trước hết cần có những con người xã hội chủ nghĩa — vì chế độ mới do con người làm ra, con người chưa đổi thì thiết chế có mới cũng vận hành theo nếp cũ. Đó là lý do Người đặt việc trồng người thành chiến lược lâu dài. Khoa học - kỹ thuật tiên tiến và kinh tế phát triển là những điều kiện cần, nhưng đến sau và do chính con người tạo ra. Tài nguyên thiên nhiên thì chỉ là tiềm năng sẵn có, không quyết định.

Đáp án đúng: “Tất cả các phương án”. Cả ba mệnh đề đều nằm trong cách Hồ Chí Minh xử lý quan hệ dân tộc - giai cấp: hai vấn đề gắn bó chặt chẽ chứ không tách rời; độc lập dân tộc phải đi liền chủ nghĩa xã hội thì mới triệt để; và ở thuộc địa thì giải phóng dân tộc là bước mở đường cho giải phóng giai cấp. Chọn riêng một mệnh đề nào cũng chỉ đúng một phần, vì mỗi câu nói về một khía cạnh khác nhau của cùng một quan hệ — chặt chẽ, gắn bó về đích đến, và có thứ tự ưu tiên khi hành động.

Đáp án đúng: “Nhân dân lao động làm chủ”. Hồ Chí Minh xác định chủ nghĩa xã hội là chế độ do nhân dân lao động làm chủ — một phạm vi rộng, gồm công nhân, nông dân, trí thức và những người lao động khác. Giới hạn quyền làm chủ vào riêng giai cấp công nhân hay riêng giai cấp nông dân đều trái với cách Người quan niệm: giai cấp công nhân giữ vai trò lãnh đạo thông qua đội tiền phong của mình, nhưng làm chủ thì phải là toàn thể nhân dân lao động.

Đáp án đúng: “Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội”. Đây là công thức khái quát con đường cứu nước mà Người lựa chọn từ năm 1920: giành độc lập chưa đủ, phải đi tới chủ nghĩa xã hội thì độc lập mới vững và nhân dân mới thực sự được tự do, hạnh phúc. Hai phương án mở đầu bằng “giải phóng dân tộc” nói về một nhiệm vụ của chặng đầu, chưa phải cả con đường; riêng vế “gắn với chủ nghĩa dân tộc” còn sai hướng vì chủ nghĩa dân tộc không phải đích đến. “Độc lập dân tộc gắn liền với chế độ dân chủ” dừng lại ở hình thức chính thể, chưa chạm tới chế độ xã hội.