HCM202 Tư tưởng Hồ Chí Minh – Bộ ôn tập cuối kỳ số 7 (59 câu)

Đáp án đúng: “Mùa xuân của xã hội”. Hình ảnh này nằm trong mạch so sánh quen thuộc của Hồ Chí Minh: một năm khởi đầu từ mùa xuân, một đời khởi đầu từ tuổi trẻ, nên tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội. Vế so sánh phải là XÃ HỘI thì phép ví mới hoàn chỉnh, vì nó đặt lớp trẻ vào vị trí khởi đầu và sức sống của cả cộng đồng. “Mùa xuân của tuổi trẻ” là nói vòng, tự so sánh với chính mình. “Mùa xuân của Đảng” và “của gia đình” thu hẹp phạm vi, làm mất tầm vóc của hình ảnh.

Đáp án đúng: “Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”. Bộ phẩm chất này đi liền thành một chỉnh thể: cần là siêng năng có kế hoạch, kiệm là không hoang phí, liêm là trong sạch không tham lam, chính là ngay thẳng, và chí công vô tư là đặt việc chung lên trên việc riêng. Chí công vô tư chính là kết quả tất yếu khi đã có bốn đức trước. Hai phương án thay vế cuối bằng “sáng suốt” hay “tự do”: đó là năng lực và quyền, không phải phẩm chất đạo đức, nên phá vỡ cả cấu trúc của bộ chuẩn mực.

Đáp án đúng: “Chỉnh thể”. Hồ Chí Minh nhìn con người như một chỉnh thể thống nhất: có tâm lực và thể lực, có đời sống vật chất và tinh thần, vừa là cá nhân vừa gắn với gia đình, cộng đồng, dân tộc — không tách rời mặt nào. Cách nhìn ấy dẫn tới chủ trương chăm lo con người toàn diện. “Tế bào” là hình ảnh thường dùng cho gia đình trong quan hệ với xã hội. “Xã hội” và “cộng đồng” là những tập hợp bên ngoài con người, không phải cách nhìn về bản thân con người.

Đáp án đúng: B. Hồ Chí Minh viết: "Nói chung thì các dân tộc phương Đông đều giàu tình cảm, và đối với họ một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền." Đây là cơ sở lý luận cho nguyên tắc nêu gương về đạo đức: người phương Đông tin vào cái mình nhìn thấy hơn cái mình nghe thấy. A quyển sách, C tác phẩm lý luận, D câu chuyện ngụ ngôn đều là hình thức truyền đạt bằng chữ nghĩa — cùng loại với "bài diễn văn tuyên truyền" mà câu nói đang so sánh, nên không tạo ra được sự tương phản mà Hồ Chí Minh muốn nhấn.

Tác phẩm Đời sống mới là một trong những tác phẩm quan trọng của Hồ Chí Minh, được ông công bố vào năm 1947. Đây là một tác phẩm thể hiện quan điểm của Hồ Chí Minh về cuộc sống và xã hội, trong bối cảnh Việt Nam đang đấu tranh giành độc lập. Trong tác phẩm này, Hồ Chí Minh đã đề cập đến các vấn đề như tự do, bình đẳng, và công bằng xã hội. Ông cũng đã chỉ ra những hạn chế và bất công trong xã hội Việt Nam thời bấy giờ. Tác phẩm Đời sống mới được xem là một trong những tác phẩm quan trọng của Hồ Chí Minh, thể hiện tầm nhìn và quan điểm của ông về một xã hội tốt đẹp hơn.

Đáp án đúng: “Một Đảng mà giấu giếm khuyết điểm của mình là một đảng hỏng”. Nguyên văn dùng chữ “hỏng” — ngắn, dứt khoát, chỉ ra hậu quả tức thì: một tổ chức không dám nhìn nhận sai lầm thì tự nó mất khả năng sửa chữa và tiến bộ. Luận điểm này gắn với yêu cầu tự phê bình và phê bình thường xuyên như rửa mặt hằng ngày. Ba phương án còn lại thay “hỏng” bằng “cần phải xoá bỏ”, “cần phải thay thế”, “cần phải thay đổi”: đó là các biện pháp xử lý, trong khi câu nói nguyên gốc đang khẳng định một tình trạng.

Đáp án đúng: “Văn hóa không thể đứng ngoài mà phải ở trong kinh tế và chính trị”. Hồ Chí Minh xác định văn hoá là một mặt của đời sống xã hội, gắn chặt với hai mặt còn lại: văn hoá phải phục vụ nhiệm vụ chính trị, thúc đẩy sản xuất, đồng thời bản thân hoạt động kinh tế và chính trị cũng phải có văn hoá. Ba phương án còn lại đều tách văn hoá ra khỏi kinh tế, chính trị hoặc cả hai — đó chính là quan niệm nghệ thuật vị nghệ thuật mà Người bác bỏ khi nói văn hoá cũng là một mặt trận và văn nghệ sĩ là chiến sĩ trên mặt trận ấy.

Đáp án đúng: “Dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”. Vế này chỉ đúng hậu quả cụ thể và nặng nhất: mất đạo đức thì mất lòng tin của dân, mà mất lòng tin thì không còn khả năng lãnh đạo — tài năng lúc ấy thành vô dụng, thậm chí nguy hiểm. Ba phương án còn lại đều là những cách nói mạnh nhưng chung chung: “bỏ đi”, “không đáng dùng”, “không xứng đáng là người cách mạng” mới dừng ở việc đánh giá con người, không chỉ ra được vì sao thiếu đạo đức lại làm hỏng chính công việc lãnh đạo.

Hồ Chí Minh cho rằng xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa trước hết phải tập trung vào việc diệt trừ chủ nghĩa cá nhân. Theo ông, chủ nghĩa cá nhân là một trong những nguyên nhân chính gây ra sự bất công và phân biệt trong xã hội. Để xây dựng một xã hội công bằng và dân chủ, cần phải loại bỏ những tư tưởng và hành vi mang tính cá nhân, tự phụ và ích kỷ. Hồ Chí Minh tin rằng khi con người mới xã hội chủ nghĩa được xây dựng, họ sẽ trở thành những công dân có trách nhiệm, trung thực và sẵn sàng phục vụ cho lợi ích của cộng đồng. Điều này sẽ giúp xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn, nơi mọi người đều được đối xử công bằng và có cơ hội phát triển.

Đáp án đúng: “Ba”. Văn hoá có ba chức năng chủ yếu: bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn và tình cảm cao đẹp; mở rộng hiểu biết, nâng cao dân trí; và bồi dưỡng những phẩm chất, phong cách, lối sống tốt đẹp, lành mạnh, hướng con người tới chân - thiện - mỹ. Ba chức năng ấy đi theo một mạch: từ định hướng tư tưởng, đến trang bị hiểu biết, rồi kết tinh thành nhân cách. Các con số hai, bốn, năm đều không khớp với cấu trúc này.

Đáp án đúng: vế kết thúc bằng “đòi hỏi của sự sinh tồn”. Trong định nghĩa văn hoá theo nghĩa rộng, Hồ Chí Minh quy mọi sáng tạo của loài người về hai cái gốc: nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự SINH TỒN — tức là trước hết phải sống được đã. Chữ sinh tồn vì vậy là từ khoá không thay được. “Sống còn” tuy gần nghĩa nhưng nghiêng về tình thế hiểm nghèo nhất thời, còn sinh tồn là nhu cầu thường trực. “Trường tồn” thì chuyển hẳn sang ý tồn tại lâu dài, xa khỏi nghĩa gốc.

Đáp án đúng: “Ông có một trái tim bao la như vũ trụ và tình yêu trẻ thơ vô bờ bến”. Câu này dựng nên hai hình ảnh song song, mỗi hình ảnh có một từ chỉ mức độ: TRÁI TIM BAO LA như vũ trụ, và tình yêu trẻ thơ VÔ BỜ BẾN. Bỏ chữ “bao la” thì phép so sánh với vũ trụ mất đi điểm tựa, chỉ còn là so sánh về kích thước. Đổi “trái tim” thành “tình cảm” cũng làm hỏng cấu trúc, vì vế sau đã nói về tình yêu rồi — câu sẽ thành lặp ý thay vì bổ sung cho nhau.

Theo Hồ Chí Minh, tham ô và lãng phí được ví như 'giặc nội xâm'. Đây là một trong những khái niệm quan trọng trong tư tưởng của Hồ Chí Minh. Theo ông, tham ô và lãng phí không chỉ gây thiệt hại về tài chính mà còn ảnh hưởng đến tinh thần và ý chí của nhân dân. Hồ Chí Minh cho rằng, tham ô và lãng phí là những biểu hiện của 'giặc nội xâm', một loại giặc khác với giặc ngoại xâm. Giặc nội xâm là những kẻ thù từ trong nước, những người lợi dụng quyền lực và vị trí để làm hại đất nước và nhân dân. Hồ Chí Minh yêu cầu nhân dân phải cảnh giác và đấu tranh chống lại tham ô và lãng phí, vì đây là những kẻ thù nguy hiểm nhất của đất nước.

Đáp án đúng: “Trung với nước, hiếu với dân”. Đây là phẩm chất bao trùm và quan trọng nhất trong hệ chuẩn mực đạo đức cách mạng, vì nó xác định quan hệ của mỗi người với hai đối tượng lớn nhất là Tổ quốc và nhân dân — mọi phẩm chất khác đều phải phục vụ cho điều này. Hồ Chí Minh còn phát triển nó vượt khuôn khổ cũ: trung không phải với vua mà với nước, hiếu không chỉ với cha mẹ mà với toàn dân. “Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” là chuẩn mực tự rèn của mỗi người, đứng sau. “Tận tụy quên mình” và “khiêm tốn, giản dị” là những đức tính cụ thể, không phải cái đức bao trùm.

Đáp án đúng: “Những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam”. Đây là vế xác định phạm vi trong định nghĩa chính thức: tư tưởng Hồ Chí Minh bàn những vấn đề CƠ BẢN, tức gốc rễ và xuyên suốt, của cách mạng Việt Nam chứ không phải mọi vấn đề cụ thể. “Cách mạng thế giới” và “nhân loại” mở rộng quá phạm vi định nghĩa. “Những vấn đề cơ bản của dân tộc” nghe gần nhưng bỏ mất chữ “cách mạng”, khiến phạm vi trôi sang các vấn đề chung của dân tộc, không còn là đối tượng của môn.