HCM202 Tư tưởng Hồ Chí Minh – Bộ ôn tập cuối kỳ số 6 (60 câu)

Đáp án đúng: “Bồi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp và phong cách lành mạnh cho con người”. Trong ba chức năng của văn hoá — bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn và tình cảm cao đẹp, nâng cao dân trí, bồi dưỡng phẩm chất và phong cách lành mạnh — chức năng thứ ba luôn hướng vào CON NGƯỜI, bởi phẩm chất và phong cách là thuộc tính của từng cá nhân, hình thành qua tu dưỡng của mỗi người. Thay bằng “xã hội”, “nhân dân” hay “quần chúng” là chuyển sang các tập hợp, mà tập hợp thì không tự có phẩm chất hay phong cách.

Theo quan điểm của Hồ Chí Minh, văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc tham gia vào các nhiệm vụ kinh tế, chính trị, xã hội. Ông cho rằng, văn hóa không chỉ là một phần của hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội mà còn phải có văn hóa trong hoạt động của mình. Điều này có nghĩa là, văn hóa phải được áp dụng và thể hiện trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Văn hóa không chỉ là một khía cạnh của đời sống mà còn là một phần không thể thiếu của quá trình phát triển kinh tế, chính trị, xã hội. Hồ Chí Minh tin rằng, văn hóa có thể giúp tạo ra một xã hội tốt đẹp hơn, nơi mà mọi người sống trong hòa bình, công bằng và hạnh phúc.

Đáp án đúng: vế kết thúc bằng “đòi hỏi của sự sinh tồn”. Trong định nghĩa văn hoá theo nghĩa rộng, Hồ Chí Minh quy mọi sáng tạo của loài người về hai cái gốc: nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự SINH TỒN — tức là trước hết phải sống được đã. Chữ sinh tồn vì vậy là từ khoá không thay được. “Sống còn” tuy gần nghĩa nhưng nghiêng về tình thế hiểm nghèo nhất thời, còn sinh tồn là nhu cầu thường trực. “Trường tồn” thì chuyển hẳn sang ý tồn tại lâu dài, xa khỏi nghĩa gốc.

Đáp án đúng: “Dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”. Vế này chỉ đúng hậu quả cụ thể và nặng nhất: mất đạo đức thì mất lòng tin của dân, mà mất lòng tin thì không còn khả năng lãnh đạo — tài năng lúc ấy thành vô dụng, thậm chí nguy hiểm. Ba phương án còn lại đều là những cách nói mạnh nhưng chung chung: “bỏ đi”, “không đáng dùng”, “không xứng đáng là người cách mạng” mới dừng ở việc đánh giá con người, không chỉ ra được vì sao thiếu đạo đức lại làm hỏng chính công việc lãnh đạo.

Chuẩn mực đạo đức cách mạng trong tư tưởng Hồ Chí Minh được thể hiện qua câu nói 'Trung với nước, hiếu với dân'. Điều này có nghĩa là người dân cần trung thành với Tổ quốc và hiếu thảo với nhân dân. Điều này thể hiện sự gắn kết giữa người dân và đất nước, giữa người dân và nhân dân. Người dân cần phải hiểu và thực hiện được vai trò của mình trong việc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Điều này bao gồm việc tuân thủ pháp luật, tham gia vào các hoạt động cộng đồng và đóng góp cho sự phát triển của đất nước. Chuẩn mực đạo đức cách mạng này được Hồ Chí Minh xem là một trong những giá trị cơ bản của xã hội chủ nghĩa và là nền tảng cho sự phát triển của đất nước.

Đáp án đúng: “Động lực lớn của đất nước”. Khi viết về các nước thuộc địa phương Đông, Hồ Chí Minh nhận xét rằng chủ nghĩa dân tộc ở đó là một động lực lớn của đất nước, và người cộng sản phải biết nắm lấy sức mạnh ấy thay vì bỏ qua nó. Cần phân biệt: đây là chủ nghĩa dân tộc chân chính, tức lòng yêu nước của cả dân tộc bị áp bức, chứ không phải chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi. “Mùa xuân của xã hội” là hình ảnh Người dùng cho tuổi trẻ. “Nền tảng tư tưởng của Đảng” thì phải là chủ nghĩa Mác - Lênin, không phải chủ nghĩa dân tộc.

Đáp án đúng: “Công cuộc xây dựng CNXH”. Hồ Chí Minh đặt nghề dạy học vào đúng vị trí của nó trong sự nghiệp chung: thầy cô đào tạo con người, mà muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì trước hết phải có con người xã hội chủ nghĩa — nên giáo dục chính là góp phần trực tiếp vào công cuộc ấy. “Công cuộc xây dựng xã hội mới” là nhiễu rất gần nhưng nói chung chung, không gọi tên chế độ đang hướng tới. Hai phương án về kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ thì gắn với nhiệm vụ chiến đấu, không phải vai trò lâu dài của người thầy trong chế độ mới.

Đáp án đúng: “Ba”. Văn hoá có ba chức năng chủ yếu: bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn và tình cảm cao đẹp; mở rộng hiểu biết, nâng cao dân trí; và bồi dưỡng những phẩm chất, phong cách, lối sống tốt đẹp, lành mạnh, hướng con người tới chân - thiện - mỹ. Ba chức năng ấy đi theo một mạch: từ định hướng tư tưởng, đến trang bị hiểu biết, rồi kết tinh thành nhân cách. Các con số hai, bốn, năm đều không khớp với cấu trúc này.

Hồ Chí Minh khẳng định 'Văn hoá phải soi đường cho quốc dân đi' là một tuyên bố quan trọng về vai trò của văn hoá trong sự phát triển của một quốc gia. Theo đó, văn hoá không chỉ là bản sắc dân tộc hay niềm tin của quần chúng mà còn là động lực quan trọng cho sự phát triển của đất nước. Văn hoá chính trị, trong đó có hệ thống giá trị, niềm tin và phong tục tập quán, đóng vai trò là hướng dẫn cho quốc dân trong việc xây dựng và phát triển đất nước. Nó giúp định hướng cho con người về mục tiêu, giá trị và cách thức hành động, từ đó tạo động lực cho sự phát triển và tiến bộ của quốc gia.

Đáp án đúng: A. Hồ Chí Minh yêu cầu xây dựng con người toàn diện vừa "hồng" vừa "chuyên": "hồng" là phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng; "chuyên" là năng lực chuyên môn, trình độ nghiệp vụ. Người nhấn mạnh có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó. B, C, D ghép các chữ "chuyên", "cần", "kiệm", "liêm" thành những cặp không phải công thức của Hồ Chí Minh; cần kiệm liêm chính thuộc bộ chuẩn mực đạo đức, không phải cặp đức - tài mà câu hỏi hướng tới.

Đáp án đúng: “Khôi phục kinh tế, phát triển dân chủ”. Câu hỏi đòi phương án CHÍNH XÁC NHẤT nên phải chọn vế đủ cả hai. Dân trí nâng cao tác động đồng thời lên hai phía: người dân biết chữ, có hiểu biết thì sản xuất tốt hơn, tiếp thu được kỹ thuật — đó là khôi phục kinh tế; đồng thời mới hiểu quyền và nghĩa vụ của mình để thực sự làm chủ — đó là phát triển dân chủ. Chọn riêng một vế là bỏ mất một nửa tác dụng. “Khôi phục văn hóa” thì lấy chính nguyên nhân làm kết quả.

Đáp án đúng: A. Hồ Chí Minh coi con người vừa là mục tiêu vừa là động lực của cách mạng, nhưng lưu ý không phải mọi con người đều trở thành động lực — chỉ những con người được giác ngộ và tổ chức lại mới thành động lực thật sự. Giác ngộ cho họ hiểu vì sao phải làm, tổ chức để sức mạnh rời rạc thành sức mạnh có hướng. B, C, D nêu đạo đức, năng lực, trình độ — đều là phẩm chất tốt nhưng nếu người có phẩm chất ấy chưa được giác ngộ mục tiêu và chưa được tập hợp thì vẫn chưa tạo ra động lực cách mạng.

Hồ Chí Minh yêu cầu phát huy hết tinh thần dân tộc, lột bỏ những yếu tố không phù hợp để cổ vũ cho đồng bào và giáo dục con cháu. Từ 'cốt cách dân tộc' được sử dụng để chỉ những phẩm chất, tính cách đặc trưng của dân tộc, như lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, lòng kiên nhẫn, v.v. Đây là những giá trị quan trọng mà Hồ Chí Minh muốn phát huy để xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.

Đáp án đúng: “Chủ nghĩa cá nhân”. Chí công vô tư nghĩa là đặt lợi ích chung lên trên hết, và mặt đối lập trực tiếp của nó chính là chủ nghĩa cá nhân — thứ mà Hồ Chí Minh coi là kẻ thù bên trong, nguồn gốc của mọi thói hư tật xấu trong cán bộ. Người viết hẳn một tác phẩm kêu gọi nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân. “Chủ nghĩa vị kỷ” gần nghĩa nhưng không phải thuật ngữ được dùng trong cặp đối lập này. “Chủ nghĩa tư nhân” và “chủ nghĩa tư bản” thuộc phạm trù kinh tế, không phải phạm trù đạo đức.

Đáp án đúng: vế kết thúc bằng “thúc đẩy phát triển kinh tế”. Hồ Chí Minh bác bỏ quan niệm phải chờ kinh tế khá lên rồi mới lo văn hoá: văn hoá không đứng ngoài mà ở trong kinh tế và chính trị, và phát triển văn hoá quay lại thúc đẩy chính kinh tế — vì con người có hiểu biết, có đạo đức thì sản xuất mới tốt. Đặt đúng vế “kinh tế” ở cuối mới giữ được quan hệ hai chiều mà câu muốn nói. Thay bằng xã hội, chính trị hay thiết chế pháp luật thì mệnh đề mất đối xứng: mở đầu nói chờ kinh tế, kết lại phải quay về kinh tế.