Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật lịch sử, để giải thích đúng và triệt để các hiện tượng trong đời sống xã hội, cần phải xuất phát từ nền tảng kinh tế - xã hội. Điều này có nghĩa là chúng ta phải xem xét và phân tích các yếu tố kinh tế, xã hội, chính trị và văn hóa để hiểu được nguyên nhân sâu xa của các hiện tượng xã hội. Nền sản xuất vật chất của xã hội là cơ sở để hình thành và phát triển các quan hệ xã hội, các giai cấp và các chính quyền. Vì vậy, để giải thích đúng và triệt để các hiện tượng trong đời sống xã hội, chúng ta cần phải xuất phát từ nền sản xuất vật chất của xã hội.

Phương thức sản xuất ra của cải vật chất là cơ sở để hình thành và phát triển các mặt khác của xã hội, bao gồm đời sống tinh thần, văn hóa và chính trị. Tuy nhiên, trình độ phát triển của phương thức sản xuất ra của cải vật chất là nhân tố giữ vai trò quyết định trong việc định hình và phát triển các mặt này. Điều này là vì phương thức sản xuất ra của cải vật chất quyết định đến khả năng sản xuất và phân phối tài nguyên, từ đó ảnh hưởng đến đời sống vật chất của con người và xã hội. Trình độ phát triển của phương thức sản xuất ra của cải vật chất cũng quyết định đến khả năng phát triển của các mặt khác của xã hội, bao gồm đời sống tinh thần, văn hóa và chính trị. Vì vậy, trình độ phát triển của phương thức sản xuất ra của cải vật chất là nhân tố giữ vai trò quyết định trong việc định hình và phát triển các mặt khác của xã hội.

Câu hỏi này yêu cầu chúng ta tìm hiểu cơ sở của sự tồn tại và phát triển. Theo quan điểm kinh tế, sự tồn tại và phát triển của xã hội, loài người phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau. Tuy nhiên, cơ sở chính của sự tồn tại và phát triển là sản xuất vật chất. Sản xuất vật chất là quá trình tạo ra các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ để đáp ứng nhu cầu của con người. Quá trình sản xuất này không chỉ tạo ra các sản phẩm vật chất mà còn tạo ra giá trị xã hội, thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Sản xuất vật chất là cơ sở của sự tồn tại và phát triển vì nó cung cấp cho con người các điều kiện sống, làm việc và phát triển. Ngoài ra, sản xuất vật chất cũng là cơ sở của sự phát triển kinh tế, xã hội và văn hóa.

Hình thức sản xuất vật chất là nền tảng quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội. Sản xuất vật chất bao gồm quá trình tạo ra các sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ cần thiết để đáp ứng nhu cầu cơ bản của con người. Quá trình sản xuất vật chất không chỉ tạo ra các sản phẩm vật chất mà còn tạo ra các giá trị xã hội, kinh tế và văn hóa. Nó quyết định sự phân công lao động, hình thành các mối quan hệ xã hội và ảnh hưởng đến sự phát triển của các ngành công nghiệp khác nhau. Sản xuất vật chất cũng là động lực chính để thúc đẩy sự đổi mới, sáng tạo và phát triển công nghệ. Vì vậy, hình thức sản xuất vật chất có vai trò quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội.

Theo quan điểm của triết học Mác - Lênin, cấu trúc của một hình thái kinh tế - xã hội được chia thành ba yếu tố cơ bản. Trước hết, đó là lực lượng sản xuất, bao gồm các yếu tố như lao động, tư liệu sản xuất và nguồn nhiên liệu. Thứ hai, là quan hệ sản xuất, liên quan đến cách thức phân phối và sử dụng sản phẩm, cũng như các mối quan hệ xã hội trong quá trình sản xuất. Cuối cùng, là kiến trúc thượng tầng, bao gồm các hệ thống chính trị, pháp luật, tôn giáo và văn hóa. Tất cả các yếu tố này hợp thành cấu trúc của một hình thái kinh tế - xã hội và tác động lẫn nhau để hình thành các đặc điểm và xu hướng phát triển của xã hội.

Theo chủ nghĩa duy vật biện chứng, LLSX (Lịch sử tự nhiên) và QHSX (Lịch sử xã hội) không phải là hai lĩnh vực tách rời hoàn toàn. Thay vào đó, chúng có mối quan hệ biện chứng với nhau. Điều này có nghĩa là sự phát triển của lịch sử tự nhiên sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của lịch sử xã hội và ngược lại. Ví dụ, sự thay đổi trong môi trường tự nhiên có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của xã hội và ngược lại, sự phát triển của xã hội có thể ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên. Vì vậy, chúng ta không thể xem xét LLSX và QHSX như hai lĩnh vực độc lập hoàn toàn, mà chúng cần được xem xét trong mối quan hệ biện chứng với nhau.

Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật lịch sử, trình độ phát triển của nền sản xuất ra của cải vật chất của xã hội được quyết định bởi trình độ phát triển của lực lượng sản xuất. Lực lượng sản xuất bao gồm các yếu tố như công nghệ, phương tiện sản xuất, nguồn lao động và các yếu tố tự nhiên. Khi lực lượng sản xuất phát triển, nó sẽ tạo ra được nhiều sản phẩm hơn, nâng cao hiệu suất lao động và tăng cường khả năng sản xuất của xã hội. Điều này sẽ dẫn đến sự thay đổi trong quan hệ sản xuất, tức là cách thức phân phối và sử dụng sản phẩm. Quan hệ sản xuất sẽ được điều chỉnh để phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, tạo ra được sự cân bằng và phát triển bền vững cho xã hội.

Chủ nghĩa duy vật lịch sử là một trong những lý thuyết quan trọng trong lịch sử tư tưởng xã hội chủ nghĩa. Theo quan điểm này, các quan hệ xã hội khác nhau như chính trị, pháp luật, đạo đức, nghệ thuật và tôn giáo đều phát sinh từ cơ sở vật chất. Cơ sở vật chất bao gồm các yếu tố như lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất và các điều kiện tự nhiên. Lực lượng sản xuất là quá trình sản xuất hàng hóa và dịch vụ, trong khi quan hệ sản xuất là cách thức tổ chức và phân phối hàng hóa và dịch vụ. Các điều kiện tự nhiên bao gồm khí hậu, địa hình và các yếu tố khác ảnh hưởng đến sự sống và sản xuất của con người. Theo chủ nghĩa duy vật lịch sử, các quan hệ xã hội phát sinh từ cơ sở vật chất và được hình thành bởi các lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất.

Khái niệm quan hệ sản xuất được hiểu là tổng hợp các quan hệ kinh tế giữa con người với con người trong quá trình sản xuất vật chất. Quan hệ sản xuất bao gồm các mối quan hệ về sở hữu, phân công lao động, tổ chức sản xuất, phân phối sản phẩm và tái sản xuất xã hội. Nó là cơ sở để phân tích và hiểu rõ về sự phát triển kinh tế xã hội của một quốc gia. Quan hệ sản xuất có thể thay đổi theo thời gian và có thể khác nhau ở mỗi quốc gia, nhưng nó luôn đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định mức độ phát triển kinh tế và xã hội của một quốc gia.

Quy luật cơ bản nhất, chi phối và quyết định toàn bộ quá trình vận động và phát triển của lịch sử xã hội loài người là quy luật về quan hệ sản xuất phụ thuộc vào trình độ phát triển của lực lượng sản xuất. Điều này có nghĩa là sự phát triển của quan hệ sản xuất sẽ bị hạn chế bởi trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, và ngược lại, sự phát triển của lực lượng sản xuất sẽ thúc đẩy sự phát triển của quan hệ sản xuất. Quan hệ sản xuất bao gồm các mối quan hệ giữa các chủ thể sản xuất, như quan hệ giữa người lao động và người sở hữu các phương tiện sản xuất, trong khi lực lượng sản xuất bao gồm các công cụ, kỹ thuật và kiến thức cần thiết để sản xuất hàng hóa và dịch vụ. Sự tương tác giữa quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất sẽ quyết định sự phát triển của xã hội loài người, từ đó hình thành nên lịch sử xã hội.

Trong quá trình sản xuất, yếu tố vật chất 'trung gian', 'truyền dẫn' giữa người lao động và đối tượng lao động được gọi là công cụ lao động. Công cụ lao động là những công cụ, thiết bị, máy móc được sử dụng để thực hiện các hoạt động sản xuất. Chúng giúp người lao động thực hiện công việc một cách hiệu quả hơn, giảm thiểu thời gian và công sức. Công cụ lao động có thể là các công cụ thủ công như dao, kéo, hoặc các máy móc hiện đại như máy tính, máy móc sản xuất. Mục đích của công cụ lao động là hỗ trợ người lao động trong quá trình sản xuất, giúp họ đạt được kết quả tốt hơn. Vì vậy, công cụ lao động được coi là yếu tố vật chất 'trung gian', 'truyền dẫn' giữa người lao động và đối tượng lao động trong tiến hành sản xuất.

Hệ thống các quan điểm duy vật biện chứng về xã hội, làm rõ nguồn gốc, động lực và những quy luật chung của sự vận động, phát triển của xã hội loài người được gọi là Chủ nghĩa duy vật lịch sử. Chủ nghĩa duy vật lịch sử là một phần quan trọng của lý luận Mác - Lênin, giúp chúng ta hiểu được quá trình phát triển của xã hội loài người, từ xã hội nguyên thủy đến xã hội hiện đại. Nó làm rõ rằng xã hội loài người không phát triển ngẫu nhiên, mà là do sự tác động của các yếu tố kinh tế, chính trị và xã hội. Chủ nghĩa duy vật lịch sử cũng giúp chúng ta hiểu được quy luật chung của sự vận động và phát triển của xã hội, bao gồm quy luật phát triển từ thấp đến cao, quy luật phát triển từ đơn giản đến phức tạp, v.v.