Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng, trong thực tế chúng ta phải dựa vào những gì là tất nhiên, đề phòng những gì là ngẫu nhiên. Chủ nghĩa duy vật biện chứng là một trong những nền tảng cơ bản của triết học Mác - Lênin, nó cho rằng thế giới luôn vận động và phát triển theo những quy luật nhất định. Những quy luật này là tất nhiên, chúng không thể thay đổi được. Vì vậy, trong thực tế, chúng ta phải dựa vào những quy luật này để xây dựng và phát triển xã hội. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, cũng có thể xảy ra những sự kiện ngẫu nhiên, không thể dự đoán trước được. Vì vậy, chúng ta phải đề phòng những sự kiện này, không để chúng ảnh hưởng đến quá trình xây dựng và phát triển xã hội.

Sinh viên chuẩn bị bài thuyết trình theo một quy trình tuần tự, bắt đầu từ việc phác thảo đề cương, sau đó hàng ngày dành thời gian sửa chữa, bổ sung và hoàn thiện. Quá trình này diễn ra trong một tháng và kết thúc khi sinh viên có được một bản thảo hoàn chỉnh. Quy luật lượng - chất được áp dụng trong trường hợp này vì nó mô tả sự thay đổi từ trạng thái không hoàn chỉnh (lượng) sang trạng thái hoàn chỉnh (chất). Trong quá trình chuẩn bị, sinh viên tăng dần lượng công việc và chất lượng của bản thảo, cuối cùng đạt được mục tiêu là một bản thảo hoàn chỉnh.

Theo quan điểm của phép biện chứng duy vật, quy luật vạch ra khuynh hướng cơ bản phổ biến của sự vận động và phát triển là quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập. Điều này có nghĩa là trong mọi quá trình phát triển, luôn có sự đối lập và đấu tranh giữa các yếu tố khác nhau, chẳng hạn như đối lập giữa lao động và tư sản, giữa quan điểm tiến bộ và phản động. Sự đấu tranh này tạo ra động lực cho sự phát triển và thay đổi, giúp cho xã hội tiến bộ và hoàn thiện hơn.

Khái niệm chỉ sự quy định, sự tác động qua lại, sự chuyển hoá lẫn nhau giữa các sự vật, hiện tượng hay giữa các mặt, các yếu tố trong một sự vật, hiện tượng được gọi là mối liên hệ. Mối liên hệ là một khái niệm quan trọng trong khoa học, giúp chúng ta hiểu được cách thức hoạt động của các sự vật, hiện tượng và mối quan hệ giữa chúng. Ví dụ, mối liên hệ giữa cây và đất, mối liên hệ giữa động vật và môi trường, v.v. Mối liên hệ có thể là mối liên hệ trực tiếp hoặc gián tiếp, và nó có thể được biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau.

V.I. Lênin cho rằng, tính phổ biến không thể tách rời tính tất nhiên. Tính phổ biến là tính chất của sự vật, hiện tượng, thể hiện sự liên quan, ảnh hưởng đến nhiều người, nhiều nơi. Tính tất nhiên là tính chất của sự vật, hiện tượng, thể hiện sự chắc chắn, không thể thay đổi. Lênin cho rằng, tính phổ biến và tính tất nhiên không thể tách rời nhau, vì sự vật, hiện tượng phổ biến đều có tính tất nhiên, và tính tất nhiên cũng phải được thể hiện thông qua tính phổ biến. Điều này có nghĩa là, sự vật, hiện tượng phổ biến không chỉ ảnh hưởng đến nhiều người, nhiều nơi, mà còn phải được chấp nhận, thừa nhận bởi nhiều người, nhiều nơi. Tính phổ biến và tính tất nhiên là hai mặt của một vấn đề, không thể tách rời nhau.

Trong chỉ đạo thực tiễn, việc đề ra chủ trương, phương hướng hành động là một quá trình phức tạp và đòi hỏi sự xem xét kỹ lưỡng. Để đảm bảo tính hiệu quả và phù hợp, cần căn cứ vào những yếu tố cơ bản, nội dung và bản chất của vấn đề. Điều này có nghĩa là chúng ta phải hiểu rõ nguyên nhân, mục tiêu và nội dung của vấn đề, từ đó đề ra các phương hướng hành động phù hợp. Cái tất nhiên, bản chất và nội dung là những yếu tố quan trọng giúp chúng ta xác định được hướng đi đúng đắn, tránh được những sai lầm và đảm bảo được hiệu quả của hoạt động chỉ đạo thực tiễn.

Tư tưởng nôn nóng, đốt cháy giai đoạn là một khái niệm quan trọng trong tư tưởng của Karl Marx. Nó ám chỉ việc một quá trình hoặc một giai đoạn không được hoàn thành, không được phát triển đầy đủ trước khi chuyển sang giai đoạn tiếp theo. Trong bối cảnh của quy luật phát triển, tư tưởng nôn nóng, đốt cháy giai đoạn thường liên quan đến việc không vận dụng đúng quy luật từ những thay đổi về lượng dẫn đến những thay đổi về chất và ngược lại. Điều này có nghĩa là một quá trình hoặc giai đoạn không được phát triển đầy đủ về mặt chất lượng trước khi chuyển sang giai đoạn tiếp theo, dẫn đến việc mất đi những thành tựu và kết quả đã đạt được.

V.I. Lenin khẳng định Chủ nghĩa Mác dựa vào hiện thực chứ không phải dựa vào khả năng để vạch ra đường lối chính trị của mình. Điều này có nghĩa là Chủ nghĩa Mác không chỉ dựa vào những gì có thể xảy ra mà còn dựa vào những gì đang xảy ra trong thực tế. Hiện thực là nền tảng của lý thuyết và thực tiễn của Chủ nghĩa Mác. Lenin cho rằng, để xây dựng một xã hội mới, cần phải dựa vào những gì đang xảy ra trong hiện thực, chứ không phải dựa vào những gì có thể xảy ra. Điều này đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về hiện thực và khả năng phân tích những diễn biến phức tạp của nó.

Hạt thóc khi gieo xuống đất có thể nảy mầm thành cây lúa. Điều này cho thấy hạt thóc có khả năng phát triển thành cây lúa. Tuy nhiên, hạt thóc chưa phải là cây lúa thực sự. Nó chỉ là một hạt có tiềm năng phát triển thành cây lúa. Vì vậy, hạt thóc vừa là khả năng vừa là hiện thực. Khả năng là tiềm năng phát triển thành cây lúa, còn hiện thực là hạt thóc đang tồn tại. Cả hai khái niệm này đều đúng và không mâu thuẫn với nhau.

V.I. Lênin cho rằng nhận thức của con người không phải là một quá trình ngẫu nhiên, mà nó luôn đi từ mức độ hiểu biết đơn giản đến mức độ hiểu biết sâu sắc hơn. Theo ông, nhận thức đi từ hiện tượng đến bản chất, từ mức độ hiểu biết ít sâu sắc đến mức độ hiểu biết sâu sắc hơn. Điều này có nghĩa là, khi con người nhận thức về một vấn đề, ban đầu họ chỉ hiểu được bề mặt của vấn đề, nhưng sau đó, thông qua quá trình học hỏi và phân tích, họ sẽ dần hiểu được bản chất sâu sắc hơn của vấn đề. Quá trình này liên tục diễn ra, giúp con người ngày càng có cái nhìn sâu sắc hơn về thế giới.

Bản chất chỉ là tên gọi trống rỗng mà con người tưởng tượng ra, nó không tồn tại trên thực tế là một quan niệm triết học được đưa ra bởi trường phái duy tâm chủ quan. Theo quan điểm này, bản chất không phải là một thực thể khách quan tồn tại độc lập, mà chỉ là một khái niệm được con người tạo ra để mô tả và hiểu thế giới xung quanh. Quan niệm này cho rằng con người không thể biết được bản chất thực sự của vật chất và sự vật, mà chỉ có thể biết được những đặc điểm và tính chất bề ngoài của chúng. Trường phái duy tâm chủ quan cho rằng con người chỉ có thể biết được những gì mà con người đã tạo ra, chứ không thể biết được những gì tồn tại độc lập với con người.

Trong quá trình vận động, phát triển của sự vật, hình thức và nội dung giữ vai trò quyết định. Hình thức thể hiện sự vận động, phát triển của sự vật, trong khi nội dung thể hiện bản chất của sự vật. Ví dụ, quá trình phát triển của một cây cối thể hiện hình thức vận động, trong khi nội dung của quá trình này là sự thay đổi về kích thước, màu sắc và hình dạng của cây cối. Tương tự, quá trình phát triển của một con người thể hiện hình thức vận động, trong khi nội dung của quá trình này là sự thay đổi về nhận thức, kỹ năng và phẩm chất của con người. Do đó, hình thức và nội dung là hai yếu tố quan trọng không thể thiếu trong quá trình vận động, phát triển của sự vật.