Câu hỏi: Chương 3: Giá trị thặng dư trong nền kinh tế thị trường

Sự phân chia tư bản thành tư bản bất biến và tư bản khả biến là một khái niệm quan trọng trong kinh tế học Marx. Tư bản bất biến là phần tư bản được sử dụng để sản xuất hàng hóa, bao gồm các thiết bị, máy móc và vật liệu. Trong khi đó, tư bản khả biến là phần tư bản được sử dụng để trả lương cho lao động viên và các chi phí khác. Sự phân chia này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về quá trình sản xuất hàng hóa và cách mà giá trị được tạo ra. Tư bản bất biến đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra giá trị thặng dư, vì nó không bị tiêu hao trong quá trình sản xuất. Thay vào đó, nó được sử dụng để sản xuất hàng hóa mới, tạo ra giá trị thặng dư cho chủ tư bản. Vì vậy, sự phân chia tư bản thành tư bản bất biến và tư bản khả biến giúp chúng ta hiểu rõ hơn về nguồn gốc của giá trị thặng dư.

Tiền trở thành tư bản khi sức lao động của con người được chuyển đổi thành hàng hóa. Điều này xảy ra trong quá trình sản xuất hàng hóa, khi người lao động phải bán sức lao động của mình cho người khác để có thể kiếm sống. Trong quá trình này, sức lao động của người lao động được chuyển đổi thành hàng hóa có thể được trao đổi hoặc bán trên thị trường. Điều này cho thấy rằng sức lao động đã trở thành một loại hàng hóa có thể được mua bán, và người lao động đã trở thành một phần của quá trình sản xuất hàng hóa. Khi sức lao động trở thành hàng hóa, tiền trở thành tư bản, vì nó có thể được sử dụng để mua và bán hàng hóa, bao gồm cả sức lao động.

Theo C. Mác, hàng hoá đặc biệt mà khi sử dụng nó thì giá trị của nó không những được bảo tồn mà còn tạo ra những giá trị mới lớn hơn giá trị bản thân nó là hàng hoá sức lao động. Sức lao động được hiểu là lao động của con người, là nguồn gốc của giá trị. Khi con người lao động, họ không chỉ tạo ra giá trị cho sản phẩm mà còn tạo ra giá trị cho bản thân mình. Điều này có nghĩa là giá trị của sức lao động không chỉ được bảo tồn mà còn tăng lên qua quá trình lao động. Ví dụ, khi một công nhân sản xuất một sản phẩm, họ không chỉ tạo ra giá trị cho sản phẩm mà còn tạo ra giá trị cho bản thân mình thông qua việc học hỏi, phát triển kỹ năng và kinh nghiệm. Do đó, hàng hoá sức lao động là một loại hàng hoá đặc biệt mà khi sử dụng nó thì giá trị của nó không những được bảo tồn mà còn tạo ra những giá trị mới lớn hơn giá trị bản thân nó.

Để phân chia tư bản thành tư bản xuất khẩu đặc biệt và tư bản sản xuất xã hội, chúng ta cần căn cứ vào phạm vi sản xuất. Tư bản xuất khẩu đặc biệt là loại tư bản tập trung vào việc sản xuất hàng hóa xuất khẩu, thường có quy mô nhỏ và hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực xuất khẩu. Trong khi đó, tư bản sản xuất xã hội là loại tư bản tập trung vào việc sản xuất hàng hóa cho thị trường trong nước, thường có quy mô lớn và hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực sản xuất nội địa. Vì vậy, căn cứ vào phạm vi sản xuất là tiêu chí quan trọng để phân chia tư bản thành hai loại này.

Tích lũy tư bản là quá trình một doanh nghiệp hoặc cá nhân thu thập và tích trữ tài sản, vốn để đầu tư vào hoạt động kinh doanh hoặc sản xuất. Quá trình này liên quan đến việc tạo ra và tăng cường giá trị của tài sản, vốn thông qua việc sản xuất hàng hóa và dịch vụ. Trong kinh tế học, tích lũy tư bản thường được liên hệ với quá trình tư bản hóa, nơi mà giá trị thặng dư được tạo ra thông qua lao động và được sử dụng để tăng cường vốn. Điều này cho phép doanh nghiệp hoặc cá nhân mở rộng hoạt động kinh doanh, đầu tư vào công nghệ mới hoặc mở rộng quy mô sản xuất.

Tỷ suất giá trị thặng dư là chỉ số thể hiện mức độ thặng dư trong quá trình sản xuất. Để tính tỷ suất giá trị thặng dư, chúng ta cần biết giá trị thặng dư và tư bản khả biến. Công thức đúng để tính tỷ suất giá trị thặng dư là: m'= giá trị thặng dư / tư bản khả biến * 100%. Ví dụ, nếu giá trị thặng dư là 100 và tư bản khả biến là 500, thì tỷ suất giá trị thặng dư là (100 / 500) * 100% = 20%. Điều này cho thấy rằng cứ 100 đơn vị giá trị thặng dư, thì có 20 đơn vị giá trị thặng dư tương ứng với 100 đơn vị tư bản khả biến.

Trong quá trình sản xuất tư bản chủ nghĩa, hao mòn là một phần quan trọng của quá trình sản xuất. Có hai loại hao mòn chính trong quá trình này, đó là hao mòn hữu hình và hao mòn vô hình. Hao mòn hữu hình bao gồm các vật chất như máy móc, thiết bị, nguyên liệu, v.v. bị hao mòn do sử dụng, hư hỏng, hoặc bị phá hủy. Hao mòn vô hình bao gồm các yếu tố như thời gian lao động, năng lượng, và các chi phí khác không thể nhìn thấy nhưng vẫn ảnh hưởng đến quá trình sản xuất. Cả hai loại hao mòn này đều đóng vai trò quan trọng trong việc xác định giá trị của sản phẩm và hiệu quả của quá trình sản xuất.

Tỷ suất giá trị thặng dư là một khái niệm quan trọng trong kinh tế học Marx. Nó được định nghĩa là tỷ lệ phần trăm giữa lượng giá trị thặng dư tạo ra trong quá trình sản xuất và lượng tư bản khả biến được sử dụng. Giá trị thặng dư là phần giá trị của sản phẩm vượt quá giá trị của tư bản khả biến được sử dụng để sản xuất nó. Tỷ suất giá trị thặng dư phản ánh mức độ hiệu quả của quá trình sản xuất và mức độ tạo ra giá trị thặng dư. Nó cũng ảnh hưởng đến mức độ giàu có của chủ sở hữu tư bản.

Tích lũy tư bản là quá trình tích tụ và tăng trưởng của tư bản trong nền kinh tế. Để hiểu rõ nguồn gốc của tích lũy tư bản, chúng ta cần xem xét khái niệm giá trị thặng dư. Giá trị thặng dư là phần giá trị được tạo ra bởi lao động sản xuất vượt quá giá trị của hàng hóa và dịch vụ được sử dụng để sản xuất hàng hóa đó. Khi doanh nghiệp sản xuất hàng hóa và dịch vụ, họ tạo ra giá trị thặng dư thông qua lao động sản xuất. Giá trị thặng dư này được sử dụng để tăng trưởng và tích lũy tư bản, tạo điều kiện cho sự mở rộng và phát triển của doanh nghiệp. Vì vậy, nguồn gốc của tích lũy tư bản chính là giá trị thặng dư.

Sức lao động trở thành hàng hoá phổ biến trong nền sản xuất hàng hoá tư bản chủ nghĩa. Trong nền sản xuất này, người lao động không còn là chủ sở hữu của sức lao động của mình mà phải bán sức lao động của mình cho chủ tư bản để có tiền sống. Chủ tư bản sử dụng sức lao động của người lao động để sản xuất hàng hoá và tạo ra lợi nhuận. Điều này dẫn đến việc sức lao động trở thành một hàng hoá có thể được mua bán và trao đổi trên thị trường lao động. Trong xã hội chiếm hữu nô lệ, người lao động là tài sản của chủ nô và không có quyền bán sức lao động của mình. Trong nền sản xuất lớn hiện đại, người lao động có thể giữ được quyền sở hữu sức lao động của mình và không phải bán sức lao động cho chủ tư bản.

Giá trị thặng dư là một khái niệm quan trọng trong kinh tế học Marx. Nó được định nghĩa là giá trị tạo ra bởi lao động của người lao động vượt quá giá trị của sản phẩm mà họ sản xuất. Nguồn gốc của giá trị thặng dư được giải thích bởi Marx là từ một loại hàng hóa đặc biệt, đó là hàng hóa sức lao động. Sức lao động là một loại hàng hóa đặc biệt vì nó không chỉ tạo ra giá trị cho sản phẩm mà còn tạo ra giá trị lớn hơn giá trị ban đầu. Điều này xảy ra vì người lao động không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn tạo ra giá trị của sản phẩm thông qua lao động của mình. Giá trị thặng dư được tạo ra bởi sự chênh lệch giữa giá trị của sản phẩm và giá trị của sức lao động. Điều này cho thấy rằng giá trị thặng dư không phải là một hiện tượng tự nhiên mà là một kết quả của hệ thống sản xuất và phân phối hàng hóa.

Sức lao động là tổng thể của sức mạnh thể chất và trí tuệ mà con người có được trong quá trình sống và hoạt động. Nó được thể hiện qua khả năng lao động, được sử dụng trong quá trình sản xuất để tạo ra giá trị sử dụng. Sức lao động bao gồm cả sức mạnh thể chất và trí tuệ, được vận dụng để thực hiện các công việc sản xuất. Nó không chỉ là khả năng lao động đơn thuần mà còn là tổng thể của các yếu tố như sức khỏe, trí thông minh, kinh nghiệm và kỹ năng. Vì vậy, khi nói về sức lao động, chúng ta đang nói đến toàn bộ thể lực và trí lực của con người trong quá trình sản xuất.

Tư bản cố định là bộ phận tư bản sản xuất tồn tại dưới dạng máy móc, thiết bị, nhà xưởng... về hiện vật tham gia toàn bộ vào quá trình sản xuất. Tuy nhiên, giá trị của nó bị khấu hao từng phần và được chuyển dần vào sản phẩm mới được sản xuất ra. Điều này có nghĩa là giá trị của tư bản cố định không được hoàn lại toàn bộ cho các nhà tư bản sau mỗi quá trình sản xuất, mà được phân bổ dần vào các sản phẩm mới. Tư bản cố định thường bao gồm các thiết bị, máy móc, nhà xưởng, công nghệ và các tài sản khác có giá trị cao và được sử dụng trong quá trình sản xuất. Việc khấu hao tư bản cố định giúp phản ánh giá trị thực tế của nó trong quá trình sản xuất và đảm bảo rằng giá trị của nó được phân bổ một cách công bằng vào các sản phẩm mới.

Phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tuyệt đối là một phương pháp sản xuất trong chủ nghĩa tư bản, trong đó giá trị thặng dư được tạo ra bằng cách tăng cường lao động và giảm chi phí sản xuất. Tuy nhiên, nhận xét 'Ngày lao động không thay đổi' không đúng. Trong phương pháp sản xuất giá trị thặng dư tuyệt đối, ngày lao động thường được kéo dài để tăng cường sản xuất và tạo ra giá trị thặng dư. Điều này có nghĩa là người lao động phải làm việc nhiều giờ hơn để tạo ra giá trị thặng dư. Vì vậy, nhận xét 'Ngày lao động không thay đổi' không đúng.

Sản xuất tư bản chủ nghĩa là hệ thống kinh tế dựa trên sở hữu tư nhân và sự tập trung vào lợi nhuận. Trong sản xuất tư bản chủ nghĩa, xu hướng chung là hạ thấp mức tiền công. Điều này có nghĩa là các nhà sản xuất tư bản chủ nghĩa thường cố gắng trả mức lương thấp nhất có thể cho lao động để tăng lợi nhuận. Họ sử dụng nhiều kỹ thuật như chia nhỏ công việc, sử dụng lao động trẻ em, và áp dụng công nghệ để giảm chi phí lao động. Ngoài ra, họ cũng thường xuyên tìm cách cắt giảm các lợi ích và quyền lợi của lao động để tiết kiệm chi phí. Mục tiêu cuối cùng của họ là tối đa hóa lợi nhuận, bất kể chi phí lao động. Vì vậy, hạ thấp mức tiền công là một phần quan trọng của sản xuất tư bản chủ nghĩa.

Khi nhà tư bản trả công theo đúng giá trị sức lao động, có thể khiến người lao động cảm thấy công bằng hơn. Tuy nhiên, vấn đề ở đây không chỉ là việc trả công mà còn là việc tạo ra giá trị thặng dư. Giá trị thặng dư là phần giá trị vượt quá giá trị sức lao động mà người lao động tạo ra trong quá trình sản xuất. Nói cách khác, giá trị thặng dư là phần lợi nhuận mà nhà tư bản thu được từ việc bán sản phẩm. Vì vậy, ngay cả khi nhà tư bản trả công theo đúng giá trị sức lao động, họ vẫn có thể bóc lột giá trị thặng dư từ người lao động. Điều này được gọi là 'bóc lột ẩn' hoặc 'bóc lột gián tiếp'. Vì vậy, trả công theo đúng giá trị sức lao động không phải là một giải pháp để loại bỏ hoàn toàn bóc lột giá trị thặng dư.

Chi phí sản xuất tư bản chủ nghĩa (k) bao gồm chi phí cố định (c) và chi phí biến đổi (v). Chi phí cố định là những chi phí không thay đổi theo mức độ sản xuất, chẳng hạn như chi phí thuê mặt bằng, chi phí trả lương cho nhân viên quản lý. Chi phí biến đổi là những chi phí thay đổi theo mức độ sản xuất, chẳng hạn như chi phí nguyên vật liệu, chi phí năng lượng. Vì vậy, chi phí sản xuất tư bản chủ nghĩa được tính bằng công thức: k = c + v.

Tích tụ và tập trung tư bản là hai khái niệm quan trọng trong kinh tế học Marx. Tích tụ tư bản là quá trình một cá nhân hoặc doanh nghiệp tích lũy và tăng quy mô tư bản cá biệt của mình. Tập trung tư bản là quá trình tư bản được tập trung vào tay một số ít người hoặc doanh nghiệp lớn, dẫn đến sự mất cân bằng về quy mô và quyền lực trong nền kinh tế. Cả hai khái niệm đều liên quan đến việc tăng quy mô tư bản, nhưng tập trung tư bản còn bao gồm cả việc tập trung quyền lực và tài nguyên. Vì vậy, câu trả lời đúng là "Đều là tăng quy mô tư bản cá biệt".

Sự vận động của tiền trong nền sản xuất hàng hóa giản đơn (H-T-H) và sự vận động của tiền trong nền sản xuất hàng hóa tư bản (T-H-T') đều có một số điểm chung. Trước hết, cả hai hình thức vận động này đều có hai thực thể vật chất là tiền và hàng. Tiền và hàng luôn đi đôi với nhau, không thể tách rời. Tiếp theo, cả hai hình thức vận động này đều bắt đầu bằng hành vi bán. Khi một người bán hàng hóa của mình, họ nhận được tiền. Sau đó, tiền được sử dụng để mua hàng hóa khác. Vì vậy, cả hai hình thức vận động này đều có hai hành vi đối lập nhau - mua và bán. Cuối cùng, cả hai hình thức vận động này đều kết thúc bằng hành vi mua. Khi tiền được sử dụng để mua hàng hóa, nó đã hoàn thành một vòng tròn vận động.

Tư bản cố định và tư bản lưu động được coi là hai dạng của tư bản sản xuất. Tư bản cố định là những tài sản được sử dụng trong quá trình sản xuất nhưng không thể chuyển đổi thành tiền tệ một cách dễ dàng, chẳng hạn như máy móc, thiết bị và công trình kiến trúc. Tư bản lưu động là những tài sản được sử dụng để sản xuất hàng hóa và dịch vụ, bao gồm lao động sống và các vật liệu cần thiết. Cả hai loại tư bản này đều đóng vai trò quan trọng trong quá trình sản xuất và tạo ra giá trị thặng dư.