Câu hỏi: HCM202 - Chương 5: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc và đoàn kết quốc tế

Đáp án đúng: “Chủ nghĩa quốc tế vô sản, có lý, có tình”. Trong quan hệ với phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, Hồ Chí Minh đặt nền trên chủ nghĩa Mác - Lênin và chủ nghĩa quốc tế vô sản, đồng thời yêu cầu ứng xử CÓ LÝ CÓ TÌNH: có lý là tôn trọng nguyên tắc chung, có tình là thông cảm với hoàn cảnh riêng của mỗi đảng, tránh áp đặt. Hai phương án thay bằng “chủ nghĩa yêu nước” là nhầm vế — yêu nước là nền tảng đối nội. Phương án “có tình, có nghĩa” tuy nghe xuôi nhưng làm mất vế nguyên tắc, mà nguyên tắc mới là cái phải giữ trước.

Đáp án đúng: “Hồ Chí Minh”. Khẩu hiệu nổi tiếng của Mác và Ăngghen chỉ kêu gọi vô sản các nước đoàn kết lại; Hồ Chí Minh thêm vào vế “và các dân tộc bị áp bức”, đưa các dân tộc thuộc địa vào cùng một mặt trận với giai cấp vô sản thế giới. Việc bổ sung ấy thống nhất với toàn bộ tư tưởng của Người về mối liên hệ giữa cách mạng thuộc địa và cách mạng vô sản ở chính quốc — cùng đánh vào một kẻ thù là chủ nghĩa đế quốc. Vì vậy phương án Mác, Ăngghen hay Lênin đều không đúng với vế được thêm này.

Đáp án đúng: “Vừa có chính sách đúng đắn, vừa có phương pháp phù hợp với từng đối tượng”. Câu hỏi đòi phương án ĐÚNG NHẤT nên phải chọn vế gộp. Chính sách đúng mà cách làm cứng nhắc thì không tập hợp được người; phương pháp khéo mà chính sách sai thì càng khéo càng hỏng. Hồ Chí Minh làm cả hai: chính sách rộng rãi với mọi người có lòng yêu nước, đồng thời cách vận động riêng cho từng giới. “Chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân” là việc đúng và cần, nhưng thuộc nội dung chính sách chứ không trả lời câu hỏi làm thế nào để tập hợp lực lượng.

Đáp án đúng: “Truyền thống yêu nước, nhân ái, tinh thần cố kết cộng đồng”. Ba yếu tố này là cái nền có sẵn trong văn hoá Việt Nam, được hun đúc qua lịch sử chống ngoại xâm và trị thuỷ, nên khối đại đoàn kết không phải thứ dựng lên từ con số không mà là sự khơi dậy và tổ chức lại một sức mạnh vốn có. “Truyền thống yêu thiên nhiên” và “yêu hoà bình” là những nét đẹp nhưng không tạo ra sự cố kết giữa người với người. “Truyền thống yêu con người” mới nêu được một vế nhân ái, thiếu hẳn lòng yêu nước và tinh thần cộng đồng.

Đáp án đúng: “Thật thà hợp tác”. Chữ THẬT THÀ mới đúng mạch câu nói: đã xoá bỏ thành kiến thì phải hợp tác bằng tấm lòng ngay thẳng, không giấu ý, không bằng mặt mà chẳng bằng lòng — đó cũng là nguyên tắc đoàn kết thật sự, chân thành mà Hồ Chí Minh đòi hỏi ở Mặt trận. “Nghiêm túc”, “sẵn sàng”, “tích cực” đều nói về thái độ làm việc hoặc mức độ nhiệt tình, không chạm tới sự chân thành — mà chân thành mới là thứ xoá được thành kiến.

Đáp án đúng: phương án mở đầu bằng “Giai cấp công nhân”. Lực lượng đoàn kết quốc tế được Hồ Chí Minh xác định theo thứ tự từ gần tới xa về lập trường: trước hết là giai cấp công nhân và phong trào cộng sản, công nhân quốc tế — lực lượng cùng lý tưởng; tiếp đó là các dân tộc thuộc địa bị áp bức — cùng cảnh ngộ; và cuối cùng là các lực lượng tiến bộ trên thế giới — cùng mục tiêu hoà bình, công lý. Ba phương án còn lại thay vế mở đầu thành giai cấp nông dân, giai cấp lao động hay tầng lớp trí thức: không lực lượng nào trong số đó giữ vai trò nòng cốt của phong trào cách mạng thế giới.

Đáp án đúng: “Đại đoàn kết toàn dân”. Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, đại đoàn kết dân tộc nghĩa là đoàn kết TOÀN DÂN — mọi người Việt Nam yêu nước, không phân biệt giai cấp, dân tộc, tôn giáo, giàu nghèo, già trẻ, ai có lòng với Tổ quốc đều được tập hợp. Ba phương án còn lại đều mô tả thành phần của khối ấy theo các mức rộng hẹp khác nhau: công - nông, công - nông - trí, hay công - nông và các tầng lớp khác. Những cách nói đó chỉ đúng khi bàn về NỀN TẢNG của khối đoàn kết, chứ không phải định nghĩa phạm vi của nó.

Đáp án đúng: “Hàng đầu của Đảng và của dân tộc”. Chữ HÀNG ĐẦU xác lập thứ tự ưu tiên: trong mọi nhiệm vụ, đoàn kết phải được đặt lên trước, vì không có khối đoàn kết thì mọi nhiệm vụ khác đều không có lực lượng để thực hiện. “Cơ bản” chỉ nói đây là nhiệm vụ gốc rễ, chưa nói tới thứ tự. “Quan trọng” còn nhẹ hơn nữa, vì nhiệm vụ nào cũng có thể gọi là quan trọng. “Thiết yếu” thì vừa mơ hồ vừa bỏ mất vế xác định chủ thể là Đảng và dân tộc.

Đáp án đúng: “Đại đoàn kết dân tộc là vấn đề chiến lược”. Chiến lược nghĩa là nhất quán, lâu dài, xuyên suốt mọi giai đoạn cách mạng — Hồ Chí Minh khẳng định đoàn kết là lực lượng then chốt quyết định thành bại, nên không thể tuỳ lúc mà dùng. “Sách lược” thì ngược hẳn: chỉ là cách xử trí nhất thời, thay đổi theo tình thế. “Thủ đoạn chính trị” hạ đoàn kết xuống thành mánh khoé lợi dụng người khác, trái hẳn với tinh thần chân thành mà Người đòi hỏi. “Phương pháp chính trị” coi đoàn kết chỉ là cách làm, bỏ mất tầm đường lối.

Đáp án đúng: “Đoàn kết”. Câu nói nêu bốn điều kiện — có tài, có đức, có sức, có lòng phụng sự Tổ quốc và phục vụ nhân dân — rồi kết lại bằng thái độ của ta: đoàn kết với họ. Chữ ĐOÀN KẾT ở đây mang nghĩa thu nạp vào khối chung, đúng tinh thần Mặt trận: ai có lòng với nước thì đều là người của ta. “Hợp tác” và “bắt tay” chỉ là quan hệ công việc nhất thời, không hàm ý cùng một khối. “Chia sẻ” lại nói về tình cảm, lạc hẳn khỏi mạch đang bàn về tập hợp lực lượng.

Đáp án đúng: “Hồ Chí Minh”. Câu này được Người viết cho Hội Liên hiệp thuộc địa đầu những năm 1920, và nó cô đọng một bài học rút ra từ chính trải nghiệm thất bại của bản yêu sách năm 1919: các dân tộc thuộc địa không thể trông chờ ai ban cho độc lập, phải tự mình đứng lên. Luận điểm này là cơ sở cho quan điểm cách mạng thuộc địa chủ động, có thể thắng lợi trước cách mạng ở chính quốc. Mác, Ăngghen và Lênin không nêu mệnh đề này — các ông bàn chủ yếu về cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản ở các nước tư bản phát triển.

Đáp án đúng: “Thành bại của cách mạng”. Hồ Chí Minh coi đoàn kết là vấn đề sống còn vì nó quyết định trực tiếp việc cách mạng thắng hay bại — đoàn kết thì thành công, chia rẽ thì thất bại, không có con đường thứ ba. “Lực lượng của cách mạng” mới là cái mà đoàn kết tạo ra, chưa phải kết cục. “Đích đến của cách mạng” là mục tiêu, do đường lối xác định chứ không do mức độ đoàn kết. “Triển vọng của cách mạng” chỉ nói khả năng về sau, nhẹ hơn hẳn mức sống còn mà câu dẫn đã nêu.

Đáp án đúng: “Liên minh công-nông, lao động trí óc”. Nền tảng của khối đại đoàn kết gồm ba lực lượng: công nhân, nông dân và người lao động trí óc. Hồ Chí Minh nhiều lần nhấn mạnh phải có thêm trí thức, vì cách mạng cần tri thức và vì trí thức Việt Nam phần lớn xuất thân từ nhân dân lao động. “Liên minh công-nông” bỏ mất lực lượng thứ ba. “Công-nông và các tầng lớp lao động khác” cũng như “công-nông và các lực lượng yêu nước khác” thì nói trống, không gọi tên được trí thức — mà đây lại chính là điểm cần nhớ.

Đáp án đúng: “Mặt trận dân tộc thống nhất”. Khối đại đoàn kết nếu chỉ dừng ở tinh thần thì vẫn là sức mạnh tiềm tàng; muốn thành lực lượng vật chất thì phải có tổ chức, và tổ chức ấy chính là Mặt trận dân tộc thống nhất — nơi mọi giai cấp, tầng lớp, dân tộc, tôn giáo cùng đứng chung. “Đảng Cộng sản Việt Nam” là lực lượng lãnh đạo Mặt trận, không phải hình thức tổ chức của khối đoàn kết toàn dân. “Đoàn thể chính trị quần chúng” và “Đoàn thanh niên Cộng sản” chỉ là những thành viên nằm trong Mặt trận.

Đáp án đúng: “Chủ nghĩa quốc tế vô sản”. Hồ Chí Minh đặt chủ nghĩa yêu nước chân chính bên cạnh chủ nghĩa quốc tế vô sản như hai vế không tách rời: yêu nước mình nhưng không kỳ thị nước khác, ủng hộ cuộc đấu tranh của các dân tộc khác như của chính mình. Thiếu vế quốc tế thì yêu nước dễ trượt sang hẹp hòi, biệt phái. “Chủ nghĩa xã hội” là chế độ xã hội. “Chủ nghĩa quốc tế” nói trống thì thiếu nội hàm giai cấp. “Chủ nghĩa Mác - Lênin” là nền tảng tư tưởng chung, không phải vế đối ứng với lòng yêu nước.

Đáp án đúng: “Quan liêu, mệnh lệnh và gò ép”. Câu hỏi hỏi điều Đảng KHÔNG ĐƯỢC làm. Mặt trận quy tụ nhiều giai cấp, tôn giáo, dân tộc trên cơ sở tự nguyện, nên áp đặt bằng mệnh lệnh là cách nhanh nhất làm khối đoàn kết tan rã. Phương án đầu liệt kê đúng những cách Đảng PHẢI làm — vận động, giáo dục, thuyết phục, nêu gương, cảm hoá — nên không phải điều bị cấm. Hai phương án còn lại, lấy quyền uy để thuyết phục và không lắng nghe người ngoài Đảng, cũng là thói xấu, nhưng chúng chỉ là biểu hiện cụ thể nằm trong chính bệnh quan liêu, mệnh lệnh.

Đáp án đúng: “Truyền thống yêu nước, nhân ái, tinh thần cố kết cộng đồng”. Đây là điều kiện nền tảng để xây được khối đại đoàn kết: lòng yêu nước tạo mẫu số chung cho mọi tầng lớp, lòng nhân ái giúp bao dung những khác biệt, còn tinh thần cố kết cộng đồng khiến người Việt quen nương tựa nhau trước hoạn nạn. Ba phương án còn lại đều nêu những phẩm chất riêng lẻ — yêu thiên nhiên, yêu con người, yêu hoà bình — không phẩm chất nào trong số đó đủ sức gắn cả dân tộc lại thành một khối.

Đáp án đúng: "Bầu bạn". Nguyên văn trong Đường Kách mệnh dùng chữ "bầu bạn": công nông là gốc cách mạng, còn học trò, nhà buôn nhỏ, điền chủ nhỏ là bầu bạn của cách mạng. Chữ này vừa thân mật vừa phân biệt rõ với chữ "gốc". "Bạn bè" nghĩa gần nhưng là từ hiện đại, không phải chữ trong văn bản. "Đồng minh" là thuật ngữ chính trị chỉ quan hệ liên kết có tính toán lợi ích, không hợp với văn phong mộc mạc của tác phẩm. "Liên minh" lại càng sai vì liên minh trong cách mạng Việt Nam là để chỉ khối công - nông - trí, tức là phần nòng cốt, trong khi các tầng lớp được nêu ở đây nằm ngoài nòng cốt ấy.

Đáp án đúng: "1.vạn 2.trăm". Câu ca Hồ Chí Minh thường nhắc là: dễ mười lần không dân cũng chịu, khó trăm lần dân liệu cũng xong — và Người cũng dùng biến thể "dễ vạn lần". Trong bốn phương án ở đây chỉ có cặp vạn - trăm giữ đúng logic: vế dễ phải mang số lớn hơn vế khó thì mới bật lên ý nghĩa không có dân thì việc dễ đến mấy cũng hỏng. Cặp "mười - trăm" đảo ngược quan hệ: khó trăm lần mà dễ chỉ mười lần thì câu mất hẳn sức tương phản. Cặp "nghìn - triệu" cũng đặt vế khó lớn hơn vế dễ, hỏng cùng một lý do. Cặp "triệu - nghìn" tuy giữ đúng chiều lớn - nhỏ nhưng không phải chữ trong câu ca.

Đáp án đúng: "Toàn Đảng". Hồ Chí Minh dạy muốn đoàn kết toàn dân thì trước hết Đảng phải đoàn kết — đoàn kết trong Đảng là hạt nhân, Người dặn phải giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình. "Toàn dân" là ĐÍCH đến của đại đoàn kết, không phải nơi bắt đầu; Đảng chia rẽ thì không thể quy tụ được dân. "Toàn quân" chỉ là một bộ phận, dù quan trọng. "Toàn giai cấp" thu hẹp phạm vi vào một giai cấp, trái với tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc.