Câu hỏi: HCM202 - Chương 5: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc và đoàn kết quốc tế

Đáp án đúng: “Một đường lối chính trị đúng đắn”. Dân tộc dù đông cũng chỉ là số cộng nếu không có cái dẫn đường; Hồ Chí Minh chỉ ra phải có ĐƯỜNG LỐI chính trị đúng để mọi người biết đi về đâu và làm gì — đường lối là thứ gắn kết mục tiêu chiến đấu chung đã nêu ngay trong câu dẫn. “Một Đảng chính trị đúng đắn” nói về chủ thể đề ra và lãnh đạo thực hiện đường lối, không phải cái mà toàn dân hoạt động “theo”. “Một tổ chức chính trị đúng đắn” cũng vậy, mới là hình thức tập hợp chứ chưa phải nội dung dẫn đường.

Đáp án đúng: A. Hồ Chí Minh lưu ý Đảng rằng đại đoàn kết không được dừng ở chủ trương, đường lối, chính sách trên giấy mà phải biến thành sức mạnh vật chất, thành hành động của hàng triệu quần chúng. Đây là yêu cầu đưa đại đoàn kết từ nhận thức sang thực tiễn tổ chức. B dừng ở "tư tưởng" — vẫn còn trong nhận thức, chưa thành lực lượng. C bỏ mất vế chính sách và biến thành vòng luẩn quẩn (đường lối biến thành chính sách). D đổi cả cụm đầu thành khẩu hiệu, tuyên truyền, không đúng nguyên văn luận điểm.

Đáp án đúng: “Truyền thống nhân ái, bao dung của dân tộc”. Câu hỏi đòi phương án đúng nhất và vế cần tìm là CỘI NGUỒN của lòng khoan dung ở Hồ Chí Minh — nó bắt rễ từ nếp ứng xử lâu đời của người Việt: đánh kẻ chạy đi không đánh người chạy lại, mở đường hiếu sinh cho kẻ bại trận. Chính vì có gốc văn hoá ấy nên khoan dung mới là bản chất chứ không phải thủ đoạn nhất thời. “Chủ nghĩa yêu nước” và “chủ nghĩa dân tộc chân chính” là những giá trị khác, không trực tiếp sinh ra lòng bao dung. “Mục tiêu cách mạng” thì nói về cái đích, không phải cội nguồn.

Đáp án đúng: A. Nguyên tắc đoàn kết quốc tế trong tư tưởng Hồ Chí Minh là đoàn kết trên cơ sở thống nhất mục tiêu và lợi ích, có lý, có tình. "Có lý" là tuân thủ những nguyên tắc chung của chủ nghĩa Mác - Lênin, xuất phát từ lợi ích chung của cách mạng thế giới; "có tình" là sự thông cảm, tôn trọng lẫn nhau giữa những người cùng chung lý tưởng. B chỉ nêu mục tiêu mà bỏ cặp "có lý, có tình" đặc trưng. C thay "lợi ích" bằng "mục đích" làm mất cơ sở vật chất của sự đoàn kết. D gắn với chủ nghĩa dân tộc, trái hẳn tinh thần quốc tế.

Đáp án đúng: “Liên minh công-nông, lao động trí óc”. Nền tảng của khối đại đoàn kết gồm đủ ba lực lượng: công nhân, nông dân và người lao động trí óc. Hồ Chí Minh nhấn mạnh phải có trí thức vì cách mạng cần tri thức và trí thức nước ta phần lớn xuất thân từ nhân dân lao động. “Liên minh công-nông” bỏ mất lực lượng thứ ba. Hai phương án nói “các tầng lớp lao động khác” hoặc “các lực lượng yêu nước khác” thì không gọi tên được trí thức — mà chính việc gọi tên ấy mới là điểm cần nhớ, đồng thời chúng dễ bị lẫn với phạm vi của cả khối đoàn kết.

Hai đáp án đúng: “Nhằm kết hợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại, tạo sức mạnh tổng hợp cho cách mạng” và “Góp phần cùng nhân dân thế giới thực hiện các mục tiêu cách mạng”. Đoàn kết quốc tế có hai chiều: nhận về — tranh thủ sự ủng hộ bên ngoài để nhân sức mạnh dân tộc lên; và góp vào — Việt Nam cũng đóng góp cho cuộc đấu tranh chung vì hoà bình, độc lập dân tộc và tiến bộ xã hội. Phương án nói đây là mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng Việt Nam là nhầm vị trí: cách nói ấy dành cho đại đoàn kết TOÀN DÂN TỘC. Phương án về kế thừa truyền thống nhân nghĩa nói đến cội nguồn văn hoá, không phải lý do của đoàn kết quốc tế.

Đáp án đúng: “Đường Kách mệnh”. Luận điểm coi cách mạng nước ta là một bộ phận của cách mạng thế giới, và ai làm cách mạng trên thế giới cũng là đồng chí của dân An Nam, nằm trong tập bài giảng huấn luyện cán bộ ở Quảng Châu — nơi Người trang bị cho lớp cán bộ đầu tiên cả đường lối lẫn tinh thần quốc tế. “Bản án chế độ thực dân Pháp” là tác phẩm tố cáo tội ác thực dân. “Đông Dương” là loạt bài viết về tình hình thuộc địa. “Tuyên ngôn Độc lập” tuyên bố nền độc lập của nước Việt Nam mới, không bàn về quan hệ với cách mạng thế giới.

Đáp án đúng: “Khối đại đoàn kết dân tộc bền vững”. Hồ Chí Minh chỉ ra tinh thần yêu nước là cái vốn quý nhưng ở dạng tiềm năng; muốn thành sức mạnh đánh bại đế quốc thực dân thì phải tập hợp, tổ chức nó lại thành một khối vững chắc và lâu bền. Chữ BỀN VỮNG là then chốt, vì đoàn kết nhất thời thì tan ngay khi gặp khó. “Chương trình tập hợp lực lượng” mới là công cụ. “Chính sách dân tộc phù hợp” chỉ là một mặt công tác. “Đoàn kết quốc tế” là sức mạnh bên ngoài, phải có khối đoàn kết bên trong làm gốc trước đã.

Đáp án đúng: “Mục tiêu, nhiệm vụ”. Hồ Chí Minh đặt đại đoàn kết ở cả hai tư cách cùng lúc: nó là MỤC TIÊU phải đạt tới, vì đoàn kết được toàn dân chính là một thành quả của cách mạng; đồng thời là NHIỆM VỤ phải làm thường xuyên, vì khối đoàn kết không tự có mà phải xây dựng và giữ gìn. Thiếu một trong hai vế là hiểu hụt. “Chìa khoá”, “chìa khoá, con đường” chỉ coi đoàn kết là phương tiện. “Biện pháp, phương hướng” cũng vậy, đều hạ nó xuống hàng công cụ.

Đáp án đúng: “Toàn thể nhân dân”. Chủ thể của khối đại đoàn kết là toàn thể nhân dân — mọi con dân nước Việt, không phân biệt giai cấp, dân tộc, tôn giáo, hễ có lòng yêu nước thì đều nằm trong khối ấy. Cần phân biệt với NỀN TẢNG của khối, vốn là liên minh công - nông - lao động trí óc: nền tảng là bộ phận nòng cốt, còn chủ thể là toàn bộ. Chọn riêng công nhân hay nông dân là lấy một bộ phận thay cho toàn thể. “Không xác định lực lượng chủ thể” thì trái hẳn, vì Người xác định rất rõ.

Đáp án đúng: B. Đảng Cộng sản Việt Nam vừa là một thành viên của Mặt trận dân tộc thống nhất, vừa là lực lượng lãnh đạo Mặt trận. Là thành viên nên Đảng bình đẳng, phải bàn bạc, hiệp thương dân chủ với các tổ chức khác; là lực lượng lãnh đạo nên Đảng phải có đường lối đúng, phải thuyết phục, nêu gương chứ không được áp đặt. Hồ Chí Minh nhấn mạnh Đảng lãnh đạo Mặt trận bằng uy tín và sự gương mẫu, "không được quan liêu, mệnh lệnh và gò ép". Các tổ chức chính trị - xã hội (A), Nhà nước (C) và quần chúng nhân dân (D) đều là thành viên nhưng không giữ vai trò lãnh đạo.

Đáp án đúng: phương án nêu rằng đại đoàn kết không chỉ là khẩu hiệu chiến lược mà còn là mục đích của cách mạng, cần được quán triệt trong mọi lĩnh vực. Lý do Hồ Chí Minh đặt đoàn kết thành nhiệm vụ hàng đầu nằm ở chính bản chất của nó: vừa là phương tiện để tập hợp lực lượng, vừa là mục tiêu phải đạt tới, nên phải thấm vào mọi chủ trương, mọi hoạt động chứ không phải việc làm riêng của một bộ phận. Ba phương án còn lại đều nói về vai trò của ĐẢNG — lãnh đạo, vận động, giáo dục quần chúng. Đó là những điều đúng nhưng trả lời câu hỏi khác: Đảng làm gì, chứ không phải vì sao đoàn kết là nhiệm vụ hàng đầu.

Đáp án đúng: “Được tăng cường và ngược lại”. Quan hệ ở đây là thuận chiều: Mặt trận càng quy tụ được nhiều tầng lớp thì liên minh công - nông - trí càng có thêm chỗ dựa và thêm uy tín, nên càng mạnh; ngược lại, liên minh nòng cốt vững thì Mặt trận mới mở rộng được mà không tan rã. Phương án “suy yếu” và “thu hẹp” hiểu ngược, như thể mở rộng thì làm loãng nòng cốt — đó chính là nỗi lo mà Hồ Chí Minh đã bác bỏ. “Gắn kết và ngược lại” thì không trả lời được câu hỏi về mức độ mạnh yếu.

Đáp án đúng: “Máu thịt”. Hồ Chí Minh dùng hình ảnh máu thịt để nói Đảng vừa là thành viên của Mặt trận, vừa là lực lượng lãnh đạo Mặt trận — gắn bó tới mức không tách rời, Đảng ở trong Mặt trận chứ không đứng ngoài chỉ đạo xuống. “Song song” và “độc lập” đều đặt hai bên tách rời nhau, trái hẳn. “Biện chứng” tuy không sai về mặt lý luận chung nhưng chỉ nói quan hệ tác động qua lại, không diễn tả được mức độ gắn bó đặc biệt mà hình ảnh của Người nhắm tới.

Đáp án đúng: “Mặt trận dân tộc thống nhất”. Đây là tên gọi chung chỉ hình thức tổ chức của khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong tư tưởng Hồ Chí Minh — nơi khối đoàn kết từ chỗ là tiềm năng tinh thần trở thành lực lượng vật chất có tổ chức. Tuỳ từng thời kỳ, mặt trận ấy mang những tên cụ thể khác nhau như Mặt trận dân chủ hay Mặt trận Việt Minh; đó là các hình thức lịch sử cụ thể, không phải khái niệm chung mà câu hỏi đang nhắm tới. “Mặt trận nhân dân” thì không phải tên gọi được dùng ở nước ta.

Đáp án đúng: “Đại đoàn kết dân tộc là vấn đề chiến lược”. Hồ Chí Minh xác định đoàn kết là vấn đề có tính chiến lược, nghĩa là nhất quán và xuyên suốt mọi thời kỳ cách mạng, chứ không phải thủ thuật dùng lúc cần rồi bỏ. “Sách lược” là cách xử trí nhất thời, trái hẳn nghĩa chiến lược. “Cấp bách” chỉ nói về thời điểm, hàm ý giải quyết xong là thôi. “Quan trọng” thì quá chung, không phân biệt được với vô số nhiệm vụ khác cũng quan trọng.

Đáp án đúng: “Bài nói chuyện tại Đại hội đại biểu Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam lần thứ II”. Câu nói nổi tiếng này được Người phát biểu tại kỳ đại hội lần thứ hai của Mặt trận, năm 1961 — thời điểm cần củng cố khối đoàn kết toàn dân cho cả hai nhiệm vụ xây dựng miền Bắc và đấu tranh thống nhất nước nhà. Phương án về đại hội THÀNH LẬP Mặt trận là một sự kiện khác, diễn ra trước đó nhiều năm. “Hội nghị mở rộng Ủy ban Mặt trận” không phải cấp đại hội. “Buổi nói chuyện với cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn Quân Tiên Phong” là dịp Người căn dặn bộ đội, không bàn về đoàn kết Mặt trận.

Đáp án đúng: “Mặt trận phải hoạt động theo nguyên tắc hiệp thương dân chủ”. Hiệp thương dân chủ nghĩa là mọi việc của Mặt trận đều đem ra bàn bạc công khai giữa các thành viên để đi tới nhất trí, loại trừ cả sự áp đặt lẫn dân chủ hình thức — điều kiện bắt buộc khi trong Mặt trận có nhiều giai cấp, tôn giáo, dân tộc với lợi ích không hoàn toàn giống nhau. Ba phương án còn lại thay “dân chủ” bằng “dân quyền”, “quần chúng”, “nhân dân”: đó là những cụm từ ghép không có thật, làm mất đi đúng cái cốt lõi là cách ra quyết định.

Đáp án đúng: “Đại đoàn kết dân tộc là truyền thống quý báu của dân tộc ta”. Hồ Chí Minh đặt đại đoàn kết trên nền truyền thống có sẵn hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, rồi nâng nó lên thành đường lối cách mạng. “Đoàn kết dân tộc là cốt lõi của truyền thống dân tộc” nói quá: cốt lõi của truyền thống là chủ nghĩa yêu nước, đoàn kết là một biểu hiện của nó. “Đại đoàn toàn dân là cốt lõi của chủ nghĩa yêu nước” đảo ngược quan hệ ấy. Phương án cuối gọi đoàn kết là nhiệm vụ sách lược, nhất thời thì trái hẳn, vì đây là vấn đề chiến lược xuyên suốt.

Đáp án đúng: “Dân chủ hình thức”. Hiệp thương dân chủ phải loại trừ đồng thời hai thứ: sự áp đặt — tức dùng quyền ép người khác theo; và dân chủ hình thức — tức vẫn họp, vẫn bàn nhưng kết quả đã định sẵn, bàn chỉ để hợp thức hoá. Vế thứ hai tinh vi hơn nên mới cần nêu đích danh. “Chuyên quyền độc đoán” và “không dân chủ” thực chất chỉ là cách gọi khác của sự áp đặt đã nêu, nên không bổ sung gì thêm. “Dân chủ tự nguyện” lại là điều cần có, không phải điều phải loại trừ.