Câu hỏi: HCM202 - Chương 4: Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

Đáp án đúng: “Hiểu và đánh giá đúng cán bộ”. Công tác cán bộ bắt đầu từ việc hiểu người: biết rõ sở trường, sở đoản thì mới khéo dùng, mới huấn luyện và cất nhắc đúng. Hồ Chí Minh nhấn mạnh đánh giá cán bộ phải khách quan, toàn diện và trong quá trình, không nhìn một việc mà kết luận cả con người. “Hiểu và đánh giá đúng đảng viên” thu hẹp đối tượng, bỏ sót cán bộ ngoài Đảng. “Hiểu và đánh giá đúng quần chúng” lại là yêu cầu của công tác vận động quần chúng, không phải khâu mở đầu của công tác cán bộ.

Đáp án đúng: "Kết hợp giáo dục pháp luật và đạo đức, hình thành pháp quyền nhân nghĩa". Hồ Chí Minh không tách pháp luật khỏi đạo đức: nhà nước phải quản lý bằng luật nhưng người thi hành luật phải có đạo đức, và chính sự kết hợp ấy tạo nên pháp quyền nhân nghĩa — pháp luật vì con người chứ không phải để trừng trị con người. Phương án ghép pháp luật với "nhân cách" thu hẹp đạo đức xã hội thành phẩm chất riêng lẻ của từng người, mất đi chiều chuẩn mực chung. Phương án ghép pháp luật với "nghề nghiệp" lạc hẳn sang đào tạo chuyên môn, không liên quan tới nội hàm nhân nghĩa. Phương án ghép pháp luật với "văn hóa" nghe rộng nhưng chính vì rộng mà mờ: cái Hồ Chí Minh đặt cạnh pháp luật luôn là đạo đức.

Đáp án đúng: "Bổ sung yếu tố phong trào yêu nước". Chủ nghĩa Mác - Lênin nêu quy luật ra đời của đảng cộng sản là sự kết hợp chủ nghĩa Mác với phong trào công nhân. Hồ Chí Minh bổ sung yếu tố thứ ba phù hợp với một nước thuộc địa: phong trào yêu nước — vì ở Việt Nam giai cấp công nhân còn nhỏ bé, còn lòng yêu nước thì là mạch nguồn ngàn đời. "Không khác biệt với chủ nghĩa Mác - Lenin" phủ nhận chính điểm sáng tạo đang được hỏi. "Không có yếu tố phong trào công nhân" hiểu sai chiều: Hồ Chí Minh THÊM chứ không BỎ; phong trào công nhân vẫn là một trong ba yếu tố. "Bổ sung thêm học thuyết cách mạng của chủ nghĩa Mác" là nói ngược, vì học thuyết Mác vốn đã là yếu tố thứ nhất trong công thức gốc.

Đáp án đúng: "Một nhà nước hợp hiến". Hiệu lực PHÁP LÝ của nhà nước bắt nguồn từ tính hợp hiến, hợp pháp: phải do nhân dân bầu ra qua tổng tuyển cử và hoạt động theo hiến pháp. Vì vậy ngay sau ngày độc lập, Hồ Chí Minh đặt việc tổng tuyển cử và xây dựng hiến pháp lên hàng việc cấp bách. "Một nhà nước của dân, do dân, vì dân" là bản chất chính trị của nhà nước kiểu mới, trả lời câu hỏi nhà nước ấy thuộc về ai — không phải điều kiện làm nên hiệu lực pháp lý. "Một nhà nước thống nhất, có chủ quyền quốc gia" nói về tư cách quốc gia trong quan hệ quốc tế, một bình diện khác. "Một nhà nước không có tiêu cực, không có đặc quyền đặc lợi" thuộc yêu cầu xây dựng nhà nước trong sạch vững mạnh, là phẩm chất phải giữ chứ không phải nền tảng pháp lý.

Đáp án đúng: "Lý luận về Đảng Cộng sản cầm quyền". Hồ Chí Minh là người sớm đặt vấn đề Đảng sau khi giành chính quyền thì phải làm gì, phải chống những nguy cơ nào — quan liêu, xa dân, đặc quyền đặc lợi — và khẳng định Đảng cầm quyền nhưng dân vẫn là chủ. Đây là đóng góp lý luận đặc sắc của Người. "Đường lối của Đảng Cộng sản" là công việc thường xuyên của bất kỳ đảng nào, không phải một luận điểm sáng tạo. "Đội ngũ lãnh đạo của Đảng Cộng sản" là vấn đề công tác cán bộ, nằm trong xây dựng Đảng nói chung. "Tư duy của Đảng Cộng sản" là cách nói chung chung, không phải một phạm trù lý luận cụ thể.

Đáp án đúng: "Học tập từ nhân dân". Hồ Chí Minh dặn cán bộ nhà nước là công bộc của dân nên phải học dân, hỏi dân, bàn bạc với dân; dân biết nhiều điều mà cán bộ không biết, không học dân thì không làm nổi việc. "Tự tôn dân tộc trước nhân dân" lạc đề: tự tôn dân tộc là thái độ với bên ngoài, không phải cách ứng xử với dân mình. "Quan cách mạng trước nhân dân" chính là thói xấu Người phê phán gay gắt nhất — làm quan cách mạng, lên mặt với dân. "Cậy thế, cậy quyền" cũng nằm trong nhóm bệnh của cán bộ mà Người đòi phải tẩy sạch, không thể là điều cán bộ "phải biết".

Đáp án đúng: "Do nhân dân quyết định". Trong bộ ba của dân - do dân - vì dân, vế DO DÂN nói về nguồn gốc quyền lực: nhà nước do dân lập ra, dân bầu ra, dân quyết định mọi vấn đề hệ trọng; cán bộ chỉ là người được dân uỷ quyền. "Do nhân dân kiểm soát" là một biểu hiện quan trọng nhưng hẹp hơn — kiểm soát là giám sát việc đã giao, còn quyết định mới là gốc của quyền lực. "Do nhân dân chi phối" là cách nói mơ hồ, không chỉ rõ quyền lực thuộc về ai. "Do nhân dân áp đặt" sai hẳn sắc thái: quan hệ giữa dân với nhà nước của mình không phải quan hệ áp đặt.

Đáp án đúng: "Đảng cầm quyền, Đảng lãnh đạo để cho dân làm chủ". Đây là mệnh đề then chốt trong tư tưởng Hồ Chí Minh về quan hệ Đảng - dân: Đảng cầm quyền không có nghĩa Đảng làm chủ, mà cầm quyền để bảo đảm cho dân thật sự làm chủ. Phương án nói Đảng lãnh đạo "để cho dân quản lý" đánh tráo khái niệm: quản lý là chức năng của nhà nước, dân là chủ thể LÀM CHỦ chứ không phải cơ quan quản lý. Phương án nói "để cho dân giám sát" chỉ nêu một quyền cụ thể của dân, nhỏ hơn nhiều so với tư cách làm chủ. Phương án nói "không cho dân làm chủ" đi ngược hoàn toàn tư tưởng Hồ Chí Minh.

Đáp án đúng: "Nghiêm cấm việc tiến hành bắt giữ và giết hại nhân dân, nghiêm cấm đánh đập, tra tấn hoặc dùng mọi thứ nhục hình khác". Luật cải cách ruộng đất năm 1953 đặt ra giới hạn pháp lý để bảo vệ con người ngay trong một cuộc vận động quần chúng rộng lớn: cấm bắt giữ và giết hại nhân dân, cấm nhục hình — tinh thần pháp quyền nhân nghĩa mà Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh. Phương án thay "nhân dân" bằng "trái phép" làm yếu hẳn điều cấm: nói cấm giết hại trái phép tức là ngầm thừa nhận có trường hợp giết hại hợp phép. "Phân chia ruộng đất cho dân cày, dân nghèo, không can thiệp vào sản xuất" nêu đúng mục đích chung của cải cách nhưng vế không can thiệp vào sản xuất không phải điều luật quy định. "Tử hình toàn bộ bọn Việt gian, phản động, cường hào gian ác và những kẻ chống lại hoặc phá hoại cải cách ruộng đất" trái ngược hẳn tinh thần của luật; chữ "toàn bộ" biến một đạo luật thành lệnh trừng phạt hàng loạt.

Đáp án đúng: "Cán bộ/tỉnh táo/cảnh giác". Lời căn dặn hướng vào NGƯỜI CÁN BỘ nói chung chứ không riêng đảng viên cộng sản, và trật tự hai phẩm chất là tỉnh táo trước rồi mới giữ được cảnh giác — tỉnh táo là trạng thái nhận thức, cảnh giác là điều không được để mất. Phương án mở đầu bằng "Cộng sản" thu hẹp đối tượng, trong khi câu nói nhắm tới mọi cán bộ trong bộ máy. Phương án đảo thành "cảnh giác/tỉnh táo" làm hỏng mạch câu: vế sau nói "mất ..." phải là mất cảnh giác, đây là cụm từ cố định. Phương án kết bằng "bình tĩnh" thay cho cảnh giác cũng phá vỡ cụm từ quen thuộc ấy và làm nhẹ ý răn đe.

Đáp án đúng: "Đảng có vai trò lãnh đạo quyết định trong cách mạng". Tổng khởi nghĩa Tháng Tám nổ ra và thắng lợi trong vòng nửa tháng trên cả nước là nhờ Đảng chuẩn bị suốt mười lăm năm về đường lối, lực lượng và thời cơ — bằng chứng cho vai trò lãnh đạo quyết định. "Cách mạng chỉ thành công nhờ sự đồng lòng của quần chúng nhân dân" đúng một nửa và chính vì thế mà sai: quần chúng là lực lượng, nhưng chữ "chỉ" đã phủ nhận vai trò tổ chức và dẫn đường; trước 1930 nhân dân cũng đồng lòng mà các phong trào vẫn thất bại. "Đảng không có vai trò quan trọng trong cách mạng" trái hẳn với thực tế lịch sử. "Đảng chỉ có vai trò tạm thời trong cách mạng" cũng sai: vai trò lãnh đạo của Đảng là xuyên suốt cả tiến trình chứ không dừng ở một thời điểm.

Đáp án đúng: "Không nắm vững chính sách trường kỳ kháng chiến". Câu hỏi tìm điều KHÔNG được đề cập. Trong bài nói tại lớp chỉnh huấn đầu tiên của Trung ương ngày 11-5-1952, Hồ Chí Minh nêu các khuyết điểm về tư tưởng và tác phong của cán bộ, đảng viên, không nêu việc không nắm vững chính sách trường kỳ kháng chiến. "Bệnh quan liêu và nạn tham ô hủ hóa" là nhóm khuyết điểm Người nhấn mạnh nhất trong bài nói ấy, gọi đó là giặc nội xâm. "Không phân biệt rõ ràng bạn và địch" là khuyết điểm về lập trường, cũng được Người chỉ ra. "Bệnh thành tích" thuộc nhóm bệnh tác phong mà Người thường xuyên phê phán.

Đáp án đúng: "Việt Nam Dân chủ Cộng hòa". Ngày 2 tháng 9 năm 1945, Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa — nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á. "Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam" là quốc hiệu từ năm 1976, sau khi đất nước thống nhất, cách thời điểm trong câu hỏi hơn ba mươi năm. "Việt Nam Cộng hòa" là chính thể ở miền Nam do Mỹ dựng lên từ năm 1955, không liên quan tới Cách mạng Tháng Tám. "Việt Nam Cộng sản" chưa bao giờ là quốc hiệu của Việt Nam.

Đáp án đúng gồm ba ý: "Đặc quyền, đặc lợi"; "Tham ô, lãng phí, quan liêu"; "Tư túng, chia rẽ, kiêu ngạo". Đây là ba nhóm tiêu cực Hồ Chí Minh nêu đích danh khi bàn về xây dựng nhà nước trong sạch vững mạnh: đặc quyền đặc lợi là bệnh của kẻ có chức quyền; tham ô, lãng phí, quan liêu là thứ Người gọi là giặc nội xâm; tư túng, chia rẽ, kiêu ngạo là bệnh làm hỏng đoàn kết nội bộ. "Không phê bình và tự phê bình" là thiếu sót trong việc thực hiện một NGUYÊN TẮC sinh hoạt Đảng, không nằm trong ba nhóm tiêu cực của bộ máy nhà nước mà câu hỏi hướng tới.

Đáp án đúng: "3/2/1946". Hiểu đúng ngày tháng theo cách viết ngày trước tháng: đây là ngày 3 tháng 2 năm 1946. Tổng tuyển cử diễn ra ngày 6 tháng 1 năm 1946, và kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khóa I lập ra bộ máy và các chức vụ chính thức của nhà nước diễn ra đầu năm đó. "2/9/1945" là ngày đọc Tuyên ngôn Độc lập, khi Chính phủ mới chỉ là Chính phủ lâm thời chưa qua bầu cử. "2/3/1946" dễ bị chọn nhầm vì chỉ đảo hai con số so với đáp án đúng. "2/3/1947" lệch hẳn một năm, khi toàn quốc đã bước vào kháng chiến.

Đáp án đúng: "Kiểm soát". Nguyên văn lời Hồ Chí Minh là mong đồng bào giúp đỡ, đôn đốc, kiểm soát và phê bình. Chuỗi bốn động từ này thể hiện trọn vẹn quyền của người chủ đối với người đầy tớ: vừa giúp, vừa thúc, vừa kiểm soát, vừa phê bình. "Giám sát" là từ hiện đại gần nghĩa nhưng không phải chữ Người dùng, và sắc thái nhẹ hơn — giám sát là quan sát, kiểm soát là nắm quyền chi phối. "Ủng hộ" và "Tin yêu" đều mang sắc thái một chiều, chỉ nói tình cảm của dân với chính phủ, không nói tới quyền của dân, nên phá vỡ ý nghĩa đầy tớ - ông chủ của cả câu.

Đáp án đúng: "Dựa vào tài năng, trí tuệ của các vị lãnh đạo". Các bậc tiền nhân dựng nước và trị nước theo khuôn vua sáng tôi hiền, đặt vận nước vào tài năng và trí tuệ của người cầm quyền, còn Hồ Chí Minh xác lập nhà nước mà dân là chủ và dân làm chủ, quyền lực thuộc về nhân dân chứ không thuộc một lớp người tài giỏi. "Con đường cứu nước" — là điểm khác biệt về đường lối giải phóng dân tộc, không thuộc phạm vi tư tưởng xây dựng nhà nước mà câu hỏi giới hạn. "Phương pháp cứu nước" — cũng nằm ở khâu đấu tranh giành chính quyền, không phải khâu tổ chức bộ máy nhà nước. "Tinh thần yêu nước" — đây là điểm giống nhau giữa Hồ Chí Minh và các bậc tiền nhân, nên không thể là điểm khác nhau.

Đáp án đúng: "Không còn lợi ích nào khác". Hồ Chí Minh nhiều lần nhấn mạnh Đảng ta ngoài lợi ích của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của toàn thể dân tộc thì không có lợi ích nào khác, đó là tiêu chuẩn phân biệt đảng cách mạng với đảng theo đuổi đặc quyền. "Còn vì lợi ích của mình" — trái hẳn bản chất của một đảng cầm quyền là người lãnh đạo và người đày tớ thật trung thành của nhân dân. "Còn vì lợi ích của nhà nước" — nhà nước trong tư tưởng Hồ Chí Minh là của dân, do dân, vì dân, nên lợi ích nhà nước không tách thành một lợi ích riêng đặt cạnh lợi ích nhân dân. "Còn vì lợi ích cá nhân" — chủ nghĩa cá nhân bị Hồ Chí Minh coi là thứ bệnh mẹ sinh ra trăm thứ bệnh nguy hiểm, phải chống triệt để.

Đáp án đúng: "Đảng cách mệnh". Nguyên văn tác phẩm Đường cách mệnh năm 1927 viết cách mạng trước hết phải có đảng cách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi. "Đảng Cộng sản" — năm 1927 Việt Nam chưa có đảng cộng sản, và Hồ Chí Minh dùng chữ đảng cách mệnh theo lối viết đương thời. "Đảng" — thiếu định ngữ cách mệnh nên mất đúng điểm cốt yếu là đảng ấy phải mang bản chất cách mạng. "Đảng Cộng sản Việt Nam" — tên gọi này chỉ xuất hiện từ Hội nghị thành lập Đảng đầu năm 1930, sau tác phẩm ba năm.

Đáp án đúng: "6/1/1946". Ngày 6/1/1946, lần đầu tiên trong lịch sử dân tộc, toàn dân đi bỏ phiếu theo chế độ phổ thông đầu phiếu để bầu Quốc hội khoá I của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. "1/6/1947" — thời điểm này cuộc kháng chiến toàn quốc đã bùng nổ, không có cuộc tổng tuyển cử nào được tổ chức. "1/6/1946" — đảo ngày với tháng, vào lúc đó Quốc hội khoá I đã họp phiên đầu tiên từ tháng 3/1946. "6/1/1945" — sớm hơn một năm, khi Cách mạng tháng Tám chưa diễn ra và chưa có nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà để tổ chức bầu cử.