Câu hỏi: HCM202 - Chương 4: Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

Đáp án đúng: “Có hiệu lực pháp lý mạnh mẽ”. Hồ Chí Minh đòi hỏi nhà nước của dân, do dân, vì dân phải có hiệu lực pháp lý MẠNH MẼ — nghĩa là được lập ra hợp hiến, hợp pháp, quản lý xã hội bằng pháp luật và pháp luật ấy phải được thi hành nghiêm, ai vi phạm cũng bị xử lý. Chỉ khi hiệu lực đủ mạnh thì quyền làm chủ của dân mới không dừng ở giấy tờ. Ba phương án còn lại thay “mạnh mẽ” bằng “toàn diện”, “chân chính”, “hiệu quả”: đều là những tính từ nghe hợp lý nhưng không phải cách diễn đạt chuẩn, và cũng không nói lên được yêu cầu về sức mạnh thi hành.

Đáp án đúng: “Chủ thể của quyền lực”. Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, dân là chủ và dân làm chủ: quyền lực thuộc về nhân dân, nhân dân lập ra bộ máy, giám sát và bãi miễn được những người không xứng đáng. Chủ thể nghĩa là người nắm và thực thi quyền lực ấy. “Nguồn gốc của quyền lực” mới nói quyền lực bắt nguồn từ đâu, chưa nói ai nắm. “Sức mạnh của quyền lực” chuyển sang nói về mức độ. “Khách thể của quyền lực” thì ngược hẳn, biến nhân dân thành đối tượng bị cai trị.

Đáp án đúng: A. Hồ Chí Minh coi nêu gương là phương thức lãnh đạo và cũng là yêu cầu thường trực với mỗi đảng viên: "Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền." Đảng viên phải đi trước để làng nước theo sau, nói đi đôi với làm; sự gương mẫu ấy là cách thuyết phục quần chúng hiệu quả nhất và cũng là thước đo tư cách người cộng sản. Dũng cảm, đoàn kết và cống hiến (B, C, D) đều là những phẩm chất cần thiết, nhưng thái độ mà Người nhấn mạnh và nhắc lại nhiều nhất đối với đảng viên là nêu gương.

Đáp án đúng: “Bổ sung chủ nghĩa Mác - Lênin”. Hồ Chí Minh đặt việc tổng kết kinh nghiệm của Đảng ta ở tầm đóng góp trở lại cho kho tàng lý luận chung: học kinh nghiệm của các đảng bạn, đồng thời đúc kết thực tiễn của mình để làm phong phú thêm chủ nghĩa Mác - Lênin. Đó là quan hệ hai chiều, không chỉ nhận mà còn góp. Ba phương án còn lại — bổ sung lý luận về Đảng cầm quyền, bổ sung tư duy hay đường lối của Đảng — đều chỉ quay vào bên trong một đảng, chưa đạt tới tầm đóng góp cho lý luận chung mà Người hướng tới.

Đáp án đúng: “Là sự phát triển của chủ nghĩa Mác - Lênin ở các nước thuộc địa”. Quy luật ra đời của Đảng ta — chủ nghĩa Mác - Lênin kết hợp với phong trào công nhân VÀ phong trào yêu nước — khác với công thức hai yếu tố ở các nước tư bản phát triển. Chính việc bổ sung yếu tố thứ ba làm nên giá trị phổ quát cho các nước thuộc địa, nơi phong trào yêu nước có trước và rộng hơn phong trào công nhân. Ba phương án còn lại chỉ nói chung là phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin trong điều kiện Việt Nam, điều kiện thay đổi hay điều kiện mới — đều không chỉ ra được phạm vi thuộc địa, tức mất đúng điểm làm nên tính quy luật.

Đáp án đúng: “Quan cách mạng”. Hồ Chí Minh dùng chính cụm từ này để chỉ thói hư nguy hiểm nhất của cán bộ sau khi có chính quyền: vẫn là người của cách mạng nhưng đã mang tác phong quan lại, cậy quyền, xa dân. Chữ “cách mạng” đi kèm mới làm bật được sự mỉa mai và lời cảnh báo. “Quan” nói trống thì chỉ gợi chế độ cũ, mất đi ý cảnh tỉnh với cán bộ hiện tại. “Tướng” không liên quan. “Trâu, ngựa” lại nghiêng về thân phận bị sai khiến, trái với ý đang nói.

Đáp án đúng: “Kiểm soát Nhà nước”. Nếu dân là chủ thì hệ quả tất yếu là dân có quyền kiểm soát bộ máy do mình lập ra — bầu ra được thì cũng giám sát và bãi miễn được những người không xứng đáng. Hồ Chí Minh coi đây là cách hữu hiệu nhất để chống quan liêu, tham ô. “Được biết tất cả công việc của nhà nước” là quyền được thông tin, mới là một phần. “Được tham vấn” còn nhẹ hơn, chỉ là hỏi ý kiến. “Được bãi miễn chính phủ” là một biểu hiện cụ thể nằm trong quyền kiểm soát, không bao được toàn bộ.

Đáp án đúng: “Tăng cường tính nghiêm minh của pháp luật đi đôi với giáo dục đạo đức cách mạng”. Hai vế phải song hành: luật nghiêm để răn đe, đạo đức để người ta tự giác. Vế thứ hai là ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG — một hệ chuẩn mực hoàn chỉnh gồm trung với nước hiếu với dân, cần kiệm liêm chính chí công vô tư — chứ không phải “đạo đức cán bộ” vốn chỉ là phạm vi áp dụng, càng không phải “đạo đức quần chúng” hay “đạo đức công - nông” vì đối tượng cần giáo dục trước hết trong bộ máy nhà nước chính là đội ngũ cán bộ, công chức.

Đáp án đúng: B. Theo Hồ Chí Minh, quyền lực nhà nước tất yếu phải được kiểm soát, và trước tiên phải phát huy vai trò, trách nhiệm của Đảng Cộng sản - lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội. Đảng kiểm soát bằng công tác kiểm tra, bằng kỷ luật đảng và bằng đội ngũ cán bộ, đảng viên gương mẫu; Người nhấn mạnh người đi kiểm soát phải là người rất có uy tín và việc kiểm soát phải có hệ thống. Vai trò giám sát của nhân dân (A), của hội đồng nhân dân (C) và của Mặt trận (D) đều rất quan trọng, nhưng là những kênh tiếp theo chứ không phải điều "trước tiên".

Đáp án đúng: A. Hồ Chí Minh xác định chủ nghĩa cá nhân là kẻ thù nguy hiểm nhất, là "bệnh mẹ" sinh ra mọi thứ bệnh khác của cán bộ nhà nước: tham ô, lãng phí, quan liêu, bè phái, kiêu ngạo, đặc quyền đặc lợi. Vì gốc rễ là đặt lợi ích riêng lên trên lợi ích của Đảng, của nhân dân nên chống chủ nghĩa cá nhân mới là chống tận gốc. Tham ô, lãng phí (B) và kéo bè kéo cánh (C) chỉ là những biểu hiện cụ thể do "bệnh mẹ" ấy sinh ra; còn "lợi ích cá nhân" (D) không đồng nhất với chủ nghĩa cá nhân - Người vẫn tôn trọng lợi ích chính đáng của mỗi người.

Đáp án đúng: “Đường Cách mệnh”. Tác phẩm này tập hợp các bài giảng huấn luyện cán bộ ở Quảng Châu những năm 1925 - 1927, trình bày đường lối chiến lược, chỉ rõ cách mạng muốn thắng lợi trước hết phải có đảng cách mệnh, và trực tiếp đào tạo lớp cán bộ sẽ về nước gây dựng phong trào — nên được coi là sự chuẩn bị cả về chính trị, tư tưởng lẫn tổ chức cho việc thành lập Đảng. “Yêu sách của nhân dân An Nam” là văn bản đấu tranh đòi quyền dân chủ năm 1919. “Bản án chế độ thực dân Pháp” tố cáo tội ác thực dân. Cả hai đều không mang chức năng chuẩn bị về tổ chức.

Đáp án đúng: “Nhà nước hợp hiến, hợp pháp”. Đây là đặc trưng đầu tiên của nhà nước pháp quyền: chính quyền phải do dân bầu ra một cách hợp pháp và hoạt động trong khuôn khổ hiến pháp, pháp luật. Chính vì vậy mà ngay sau khi giành chính quyền, việc được làm sớm là tổ chức tổng tuyển cử và xây dựng hiến pháp. “Hiệp thương dân chủ” là nguyên tắc hoạt động của Mặt trận, không phải của Nhà nước. “Nhà nước lãnh đạo nhân dân” đảo ngược quan hệ, vì dân mới là chủ. “Sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước” là một nguyên tắc chính trị, không phải đặc trưng pháp quyền.

Đáp án đúng: “Thực sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”. Đây là lời căn dặn gắn liền với mệnh đề Đảng ta là một Đảng cầm quyền: khi đã nắm quyền lực, nguy cơ lớn nhất với cán bộ đảng viên là thoái hoá, nên yêu cầu đặt lên trước hết là giữ cho được đạo đức cách mạng. “Hết lòng phục vụ giai cấp công nhân” thu hẹp đối tượng phục vụ, trong khi Đảng phục vụ cả dân tộc. “Trau dồi chuyên môn” là cần nhưng thuộc mặt tài, không phải mặt đức được nhấn mạnh ở đây. “Xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc” là một nhiệm vụ của Đảng, không phải yêu cầu tu dưỡng với từng đảng viên.

Đáp án đúng: “Xác định vai trò lãnh đạo của Đảng”. Nói Đảng là nhân tố quyết định hàng đầu đưa cách mạng đến thắng lợi tức là trả lời câu hỏi Đảng giữ VAI TRÒ gì trong tiến trình cách mạng — không có đảng cách mạng chân chính thì phong trào dù mạnh cũng không có đường đi. “Vị thế cầm quyền” là chuyện Đảng đứng ở đâu sau khi đã có chính quyền. “Mục đích của Đảng” là làm gì cho ai. “Nhiệm vụ của Đảng” là những việc cụ thể phải làm. Cả ba đều là khía cạnh khác, không phải điều luận điểm này khẳng định.

Đáp án đúng: “Đường lối, chủ trương, chính sách”. Đây là phương thức bao trùm và đi trước: Đảng không làm thay Nhà nước mà định ra đường lối, rồi Nhà nước thể chế hoá thành pháp luật và tổ chức thực hiện. Hai phương án nói về tổ chức đảng, đảng viên trong bộ máy nhà nước và về công tác kiểm tra đều là những khâu có thật, nhưng chúng phục vụ việc đưa đường lối vào cuộc sống và giám sát kết quả — tức là phái sinh từ phương thức thứ nhất chứ không đứng ngang hàng. “Qua các tổ chức tôn giáo, giáo phái” thì hoàn toàn không phải phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước.

Đáp án đúng: “Tận tâm, tận lực phụng sự nhân dân nhằm đem lại các quyền và lợi ích cho nhân dân”. Hồ Chí Minh phân biệt rạch ròi làm đày tớ với làm tôi đòi: đày tớ của dân nghĩa là đem hết sức mình phục vụ, chịu trách nhiệm trước dân, chứ không phải hạ mình chiều theo hay chạy theo đuôi quần chúng. Phương án “hiểu và đánh giá đúng nhân dân” nói về nhận thức, chưa phải hành động phụng sự. Phương án có cụm “trở thành quan cách mạng” thì ngược hẳn, vì đó là thói Người phê phán. “Đảm bảo mọi nguyện vọng được lắng nghe và đáp ứng” chính là rơi vào theo đuôi quần chúng.

Đáp án đúng: “Gần dân, học hỏi nhân dân, lắng nghe ý kiến nhân dân”. Cả ba vế đều hướng về cùng một chủ thể là NHÂN DÂN — đó là yêu cầu nhất quán của Hồ Chí Minh với cán bộ: muốn làm được việc thì phải ở trong dân, học dân và nghe dân nói thật. Ba phương án còn lại giữ nguyên hai vế đầu nhưng đổi đối tượng ở vế cuối thành “ngoài đảng”, “mọi người”, “mọi tầng lớp”. Những cách nói ấy hoặc thu hẹp, hoặc làm loãng đối tượng, khiến câu mất đi tính nhất quán vốn có.

Đáp án đúng: “Hiểu và đánh giá đúng cán bộ”. Đây là khâu đầu tiên của công tác cán bộ: có hiểu đúng người thì mới dùng đúng việc, mới cất nhắc và huấn luyện đúng chỗ. Hồ Chí Minh còn nhắc muốn biết rõ cán bộ thì trước hết phải tự biết mình, vì người nhiều khuyết điểm thì nhìn người cũng lệch. “Hiểu và đánh giá đúng đảng viên” hẹp hơn, vì cán bộ không chỉ gồm đảng viên. “Hiểu và đánh giá đúng quần chúng” là việc khác, thuộc công tác dân vận. “Tránh phê bình và tự phê bình” thì ngược hẳn nguyên tắc xây dựng Đảng.

Đáp án đúng: “Cầm quyền”. Sau khi lãnh đạo nhân dân giành được chính quyền, Đảng trở thành Đảng cầm quyền — tức là Đảng lãnh đạo xã hội thông qua bộ máy nhà nước, và vì vậy đứng trước những nguy cơ mới như quan liêu, xa dân, lạm quyền. Đó là lý do Hồ Chí Minh đặc biệt căn dặn về giai đoạn này. “Quản lý” là chức năng của Nhà nước, không phải của Đảng. “Phân quyền” là nguyên tắc tổ chức bộ máy nhà nước. “Làm chủ” là quyền của nhân dân — Đảng cầm quyền nhưng dân mới là chủ.

Đáp án đúng: “Làm lợi cho dân”. Thước đo công việc của cán bộ nhà nước, theo Hồ Chí Minh, là có đem lại lợi ích thiết thực cho dân hay không: việc gì có lợi cho dân thì hết sức làm, việc gì có hại cho dân thì hết sức tránh. “Lao động vì dân” và “phấn đấu vì dân” mới nói về động cơ và sự cố gắng, chưa nói tới kết quả. “Làm quan cách mạng” thì chính là thói Người phê phán gay gắt nhất: lên mặt làm quan, xa dân, lấy quyền lực làm đặc lợi.