Câu hỏi: SSG104 Kỹ năng giao tiếp và cộng tác – Bộ ôn tập thi lại số 2

Đáp án đúng: "comparing with others". Thuyết so sánh xã hội của Festinger cho rằng con người có nhu cầu tự đánh giá (need for self-evaluation) về năng lực và quan điểm của mình; khi thiếu thước đo khách quan, ta tự hiểu mình bằng cách so sánh với người khác, ví dụ biết mình hát hay đến đâu nhờ so với bạn cùng lớp. "having positive attitude in life" là thái độ sống tích cực, có ích cho sức khoẻ tinh thần nhưng không phải cơ chế giúp ta biết mình đang ở mức nào. "seeking happiness" là mục tiêu tìm kiếm hạnh phúc, nói về động lực sống chứ không phải cách con người thu thập thông tin để tự đánh giá. "feeling complete" là cảm giác trọn vẹn, đủ đầy, là một trạng thái cảm xúc chứ không phải phương thức nhận biết bản thân, và cũng không liên quan đến các thí nghiệm về nhu cầu tự đánh giá.

Đáp án đúng: "Power-over". Starhawk phân biệt ba dạng quyền lực: power-over (quyền lực áp đặt), power-from-within (quyền lực nội tại) và power-with (quyền lực cùng nhau); power-over là dạng cho phép một người hay một nhóm đưa ra quyết định ảnh hưởng tới người khác và thực thi sự kiểm soát, gắn với thứ bậc và sự chi phối. "Power-from-within" là sức mạnh xuất phát từ bên trong mỗi người, như sự tự tin, năng lực và giá trị cá nhân, không dùng để kiểm soát người khác. "Power-with" là quyền lực chia sẻ, hình thành từ sự tôn trọng và ảnh hưởng lẫn nhau giữa những người ngang hàng, dựa trên hợp tác chứ không áp đặt. "Power-from-outside" không phải một dạng quyền lực trong mô hình này; nó chỉ là cụm từ đặt đối xứng với quyền lực nội tại để gây nhiễu.

Đáp án đúng: "A student does all the group homework". Social loafing (ỷ lại xã hội) là hiện tượng thành viên bớt nỗ lực khi làm việc nhóm so với khi làm một mình, vì nghĩ phần đóng góp của mình khó bị nhận ra hoặc đã có người khác gánh. Tình huống một sinh viên làm hết bài tập nhóm là biểu hiện điển hình: nếu một người phải làm tất cả thì những người còn lại đang ỷ lại, hưởng điểm chung mà không đóng góp. "A single student works alone on a paper" không phải social loafing vì làm một mình thì không có nhóm để dựa dẫm, kết quả thuộc hoàn toàn về người đó. "Three students work on homework together" chỉ mô tả bối cảnh hợp tác, không cho thấy ai giảm nỗ lực. "The whole group equally work hard on group assignment" là trạng thái lý tưởng, ngược hẳn với social loafing vì mọi người đóng góp ngang nhau.

Đáp án đúng: "Books on career development". Lộ trình nghề nghiệp (career roadmap) của DePaul University gồm các chặng hành động nối tiếp nhau, từ hiểu bản thân, tìm hiểu lựa chọn, tích luỹ kinh nghiệm tới chuẩn bị bước vào nghề; sách về phát triển sự nghiệp chỉ là tài liệu tham khảo, không phải một chặng trên lộ trình nên là ngoại lệ cần chọn. "Know yourself" là chặng tìm hiểu sở thích, giá trị, điểm mạnh và tính cách của mình. "Explore and choose options" là chặng tìm hiểu ngành nghề, vị trí phù hợp rồi chọn hướng đi. "Gain knowledge and experience" là chặng tích luỹ kiến thức và kinh nghiệm qua thực tập, dự án, hoạt động ngoại khoá. Các chặng vừa nêu đều thuộc lộ trình nên không được chọn.

Đáp án đúng gồm hai ý: "It is possible to separate one nonverbal action from the context of all the other verbal and nonverbal communication acts." và "Nonverbal cues are always clear, so that we do not need contextual clues to understand them.". Câu hỏi tìm phát biểu SAI. Nonverbal communication (giao tiếp phi ngôn ngữ) luôn gắn với ngữ cảnh: một cái nhíu mày hay khoanh tay chỉ có nghĩa khi đặt cạnh lời nói và các cử chỉ khác, nên không thể tách riêng một hành vi ra; tín hiệu phi ngôn ngữ cũng thường mơ hồ, cần manh mối ngữ cảnh mới hiểu đúng. Các phát biểu còn lại đều đúng nên không được chọn. "Nonverbal communication is irreversible." đúng vì đã thể hiện ra thì không rút lại được. Mảnh "the process of conveying a message without the use of words" là định nghĩa chuẩn. Mảnh "Most people tend to believe the nonverbal message over the verbal message" đúng vì phản ứng phi ngôn ngữ đến trước khi ta kịp kiểm soát bằng lời, nên người nghe tin nó hơn khi hai kênh mâu thuẫn.

Đáp án đúng: "The United States". Theo khung các chiều văn hóa của Hofstede, văn hóa cá nhân chủ nghĩa (individualistic) đề cao quyền lợi, thành tích và sự độc lập của cá nhân, mỗi người chủ yếu tự lo cho bản thân và gia đình hạt nhân; Hoa Kỳ là ví dụ tiêu biểu nhất của kiểu văn hóa này. "Japan" thiên về văn hóa tập thể, coi trọng sự hòa hợp trong nhóm, lòng trung thành với tổ chức và tránh làm mất thể diện người khác. "Cuba" mang đặc trưng văn hóa Mỹ Latinh, đề cao gia đình mở rộng và các mối quan hệ cộng đồng, thuộc nhóm tập thể chủ nghĩa. "Vietnam" cũng là văn hóa tập thể rõ nét: lợi ích gia đình, dòng họ và tập thể thường được đặt trên mong muốn cá nhân, quyết định quan trọng thường cân nhắc ý kiến của người thân.

Đáp án đúng: "The "Love yourself" project is an initiative project that involves activities aim at assisting college students from universities in Vietnam. It primary goal is to provide a platform for students to express their inner thoughts and feelings and activites to takecare themself, along with activities for sharing, identifying, and providing timely support for psychological issues faced by students. Consequently, the project aims to create a comfortable environment for students to practice mindfulness and takecare physical and mental health.". Tóm tắt (abstract) của một báo cáo phải là đoạn văn ngắn gọn nhưng đủ ý, cho người đọc biết dự án là gì, hướng tới ai, mục tiêu chính và kết quả mong đợi, để họ nắm toàn cảnh mà không cần đọc hết báo cáo; đoạn này nêu đủ đối tượng, mục tiêu và tác động. Câu "implemented by students of FPT Can Tho University" chỉ cho biết ai thực hiện, một chi tiết thuộc phần giới thiệu, quá ít để làm tóm tắt. Câu "will implementation within 6 weeks" chỉ nêu thời gian triển khai, thuộc phần kế hoạch, không nói dự án làm gì. Câu "The "Love yourself" project has five expected results" chỉ báo số lượng kết quả mà không nêu nội dung, thuộc phần kết quả dự kiến, nên không thể thay cho bản tóm tắt.

Đáp án đúng: "rush to an early judgment about the way a business deal is going.". Thái độ cởi mở, tôn trọng khác biệt văn hoá đòi hỏi tránh ethnocentrism (chủ nghĩa vị chủng) và biết tạm gác phán xét; trong đàm phán quốc tế, nhịp độ, cách thể hiện đồng ý hay từ chối mỗi nơi một khác, nên vội kết luận về tiến triển của thương vụ là điều không nên làm. Câu "accept other people’s needs for indirectness in communicating as in Asia." là thái độ đúng, vì nhiều nền văn hoá châu Á ưa giao tiếp gián tiếp để giữ thể diện. Câu "open to understanding and be respectful of the different ways people of other cultures think and feel." cũng đúng, đó chính là cốt lõi của sự cởi mở văn hoá. Câu "sense that your own culture represents one way–and not the only way–to believe and to do things." thể hiện tinh thần tương đối văn hoá, ngược với vị chủng. Vì đây đều là việc nên làm nên chúng không được chọn trong câu hỏi except.

Đáp án đúng gồm hai ý: "Formal leader" và "Designated leader". Người lãnh đạo được đặt vào vị trí bởi một lực lượng bên ngoài nhóm, như cấp trên, tổ chức hay người phụ trách bổ nhiệm, được gọi là designated leader (lãnh đạo được chỉ định) hay formal leader (lãnh đạo chính thức); quyền hạn của họ đến từ chức vụ được trao chứ không phải từ sự thừa nhận dần dần của các thành viên. "Emergent leader" (lãnh đạo nổi lên) sai vì đây là người dần trở thành lãnh đạo từ bên trong nhóm nhờ năng lực, sự đóng góp và được các thành viên tin tưởng, không do ai bổ nhiệm. "Informal leader" (lãnh đạo không chính thức) sai vì người này có ảnh hưởng thực tế trong nhóm nhưng không giữ chức danh được trao chính thức; họ thường trùng với lãnh đạo nổi lên chứ không phải người được đưa vào vị trí từ bên ngoài.

Đáp án đúng: "The group extends meeting time until they have the final decision satisfying all members.". Câu hỏi tìm lời khuyên tồi: một cuộc họp hiệu quả cần giữ đúng thời lượng đã định, và khi không đạt đồng thuận tuyệt đối thì nhóm ra quyết định theo đa số; kéo dài họp tới khi mọi người đều hài lòng gây mệt mỏi, lãng phí thời gian và thường không khả thi. Những lời khuyên sau đều là nguyên tắc họp tốt nên không được chọn. "The group protects the rights of all members by guaranteeing everyone the right to speak." đúng vì bảo đảm mọi thành viên được phát biểu giúp thu đủ ý kiến và tránh để vài người lấn át. "The group accepts the will of the majority even though some members do not like that decision." đúng vì tôn trọng quyết định đa số giúp nhóm đi tới kết luận và hành động. "The group follows an approved agenda that promotes orderly business." đúng vì chương trình nghị sự (agenda) đã thống nhất giữ cuộc họp tập trung và có trật tự.

Đáp án đúng: "Do some background research on the job". Bước chuẩn bị quan trọng nhất trước phỏng vấn là tìm hiểu kỹ vị trí và công ty: mô tả công việc, yêu cầu kỹ năng, sản phẩm, văn hoá doanh nghiệp, để trả lời sát yêu cầu và đặt được câu hỏi có chất lượng. "Add friend or connect with interviewers in all platforms of social media" sai vì kết bạn với người phỏng vấn trên mọi nền tảng trước buổi gặp dễ bị xem là thiếu chuyên nghiệp và xâm phạm đời tư. "Ask them if they serve food during the interview" sai vì hỏi chuyện ăn uống không liên quan tới công việc và tạo ấn tượng xấu. "Tell them you have another interview 15 minutes after theirs" sai vì nó gây áp lực, thể hiện thiếu tôn trọng và cho thấy bạn sắp xếp lịch kém.

Đáp án đúng: "Together Everyone Achieves More". Cụm từ viết tắt TEAM nhấn mạnh ý nghĩa cốt lõi của làm việc nhóm: khi mọi người cùng nhau góp sức thì đạt được nhiều hơn so với từng cá nhân làm riêng, tức là hiệu quả cộng hưởng (synergy) của nhóm. "Together Everything Access More" sai vì thay "Everyone" bằng "Everything", làm mất trọng tâm vào con người trong nhóm, và "Access" không nói gì về thành quả chung. "Together Everyone Accept More" sai vì "chấp nhận nhiều hơn" không phải mục đích của làm việc nhóm; nhóm tồn tại để tạo ra kết quả, không phải để chịu đựng thêm. "Together Everyone Assist Members" nghe hợp lý vì thành viên nhóm có hỗ trợ nhau, nhưng hỗ trợ chỉ là phương tiện; điều cụm từ muốn nhấn mạnh là thành tựu chung lớn hơn tổng các phần.

Đáp án đúng: "By actively engaging in discussions, questioning assumptions, and considering diverse viewpoints.". Tư duy phản biện (critical thinking) là đánh giá thông tin một cách có lý lẽ: đặt câu hỏi về giả định, xem xét bằng chứng và cân nhắc nhiều góc nhìn trước khi kết luận; trong dự án nhóm, thảo luận tích cực chính là môi trường để rèn những thao tác đó, ví dụ hỏi "dữ liệu này lấy từ đâu" trước khi đưa vào báo cáo. Cách "avoiding discussions with peers to maintain individual perspectives" làm mất cơ hội được thách thức và đối chiếu quan điểm, nên tư duy dễ bị phiến diện. Cách "blindly accepting information without questioning its validity" đi ngược bản chất phản biện, vì chấp nhận mù quáng là bỏ qua bước kiểm chứng. Cách "relying solely on the professor's opinions without independent analysis" khiến người học lệ thuộc vào uy tín người khác thay vì tự phân tích; ý kiến giảng viên là nguồn tham khảo tốt nhưng vẫn cần được xem xét độc lập.

Đáp án đúng: "avoiding". Theo mô hình Thomas–Kilmann về các phong cách xử lý xung đột, avoiding (né tránh) là phong cách vừa ít quyết đoán vừa ít hợp tác: người ta rút lui, trì hoãn hoặc dìm vấn đề xuống thay vì giải quyết, phù hợp khi vấn đề nhỏ hoặc cần thời gian để bình tĩnh lại. "collaborating" (hợp tác) ngược lại hẳn, vừa quyết đoán vừa hợp tác cao, các bên cùng tìm giải pháp thoả mãn lợi ích của tất cả. "forcing" (áp đặt, cạnh tranh) là quyết đoán cao nhưng ít hợp tác, dùng quyền lực để giành phần thắng cho mình chứ không rút lui. "accommodating" (nhượng bộ) là ít quyết đoán nhưng hợp tác cao, chủ động hy sinh mong muốn của mình để chiều theo người khác, khác với việc lảng tránh xung đột.

Đáp án đúng: "stress the benefits the receiver will gain by modifying his/her behavior". Feedback mang tính xây dựng hiệu quả khi người nhận thấy được lợi ích của việc thay đổi: nhấn mạnh rằng cư xử mềm mỏng với khách hàng giúp nhân viên được tin tưởng, làm việc suôn sẻ hơn sẽ khiến họ dễ tiếp nhận thay vì phòng thủ. "concentrate more on her verbal than on her nonverbal message" sai vì lời nói và ngôn ngữ cơ thể phải nhất quán; giọng điệu, nét mặt gay gắt có thể phá hỏng lời góp ý dù câu chữ khéo léo. "minimize the impact of her criticism by speaking in general terms" sai vì góp ý chung chung khiến người nhận không biết cụ thể hành vi nào cần sửa; feedback tốt phải cụ thể, nói rõ hành vi và hoàn cảnh. "speak to the employee early Monday morning" sai vì feedback cần kịp thời; để qua cuối tuần thì sự việc đã nguội, hiệu quả giảm, và nhân viên có thể lặp lại hành vi trong lúc chờ.

Đáp án đúng: "Needing to seek outside expertise". Janis mô tả các hậu quả của groupthink (tư duy nhóm) là những khiếm khuyết trong quá trình ra quyết định: xem xét không đầy đủ các lựa chọn, bỏ qua rủi ro, tìm kiếm thông tin kém và không chuẩn bị phương án dự phòng. Ngược lại, mời chuyên gia bên ngoài là một biện pháp phòng ngừa tư duy nhóm, nên nhu cầu tìm đến chuyên môn bên ngoài không phải hậu quả tiêu cực. "Not examining alternatives" là hậu quả thật: nhóm vội chốt giải pháp ưa thích mà không cân nhắc lựa chọn khác. "No contingency plans" cũng đúng là hậu quả, vì nhóm quá tự tin nên không lường trước thất bại. "Not seeking expert opinion" phản ánh việc tìm kiếm thông tin kém, nhóm khép kín và gạt bỏ ý kiến trái chiều. Vì đây đều là hậu quả đúng nên chúng không được chọn.

Đáp án đúng: "Understanding". Trong thang Bloom bản chỉnh sửa, understanding (hiểu) là bậc thứ hai, sau remembering (ghi nhớ): người học diễn giải, giải thích, tóm tắt được khái niệm bằng lời của mình. Giải thích ở mức cơ bản các khái niệm về kiến trúc máy tính, hệ điều hành, mạng, cơ sở dữ liệu chính là năng lực ở bậc này. "Applying" (vận dụng) đòi hỏi dùng kiến thức để giải quyết vấn đề trong tình huống cụ thể, như cấu hình một mạng thật, chứ không chỉ giải thích. "Analyzing" (phân tích) là chia vấn đề thành các phần và tìm mối quan hệ giữa chúng, như so sánh các kiến trúc hệ điều hành. "Evaluating" (đánh giá) là đưa ra nhận định dựa trên tiêu chí, như chọn hệ quản trị cơ sở dữ liệu phù hợp nhất cho một dự án.

Đáp án đúng: "Identify the problem, Provide as many supporting details as possible, Provide examples, Organize the information logically". Bước Define the problem (xác định vấn đề) trong quy trình giải quyết vấn đề đòi hỏi gọi tên vấn đề, mô tả nó với càng nhiều chi tiết hỗ trợ càng tốt, đưa ví dụ cụ thể và sắp xếp thông tin một cách logic, để mọi người hiểu đúng và giống nhau về vấn đề trước khi tìm cách giải. "Identify the problem, Identify facts, Provide examples, Organize the information logically" thiếu hành động mô tả chi tiết đầy đủ, chỉ dừng ở việc liệt kê dữ kiện. "Identify the problem, Identify your most important goals" quá sơ sài và đưa vào việc xác định mục tiêu quan trọng, vốn dùng khi cân nhắc chọn giải pháp. "Identify the problem, Provide as many supporting details as possible, Identify your most important goals, Gather information and facts" trộn thêm việc xác định mục tiêu và thu thập thông tin, những hoạt động thuộc các bước tìm và chọn giải pháp sau đó.

Đáp án đúng gồm hai ý: "Relevance" và "Similarity". Theo social comparison theory (thuyết so sánh xã hội) của Festinger, ta tự đánh giá mình bằng cách so với người khác, nhưng không so với bất kỳ ai về bất kỳ điều gì: việc so sánh xảy ra khi lĩnh vực đó có liên quan, quan trọng với bản thân (relevance, tính liên quan) và khi đối tượng đủ giống mình về hoàn cảnh, năng lực (similarity, sự tương đồng); sinh viên năm nhất thường so điểm với bạn cùng lớp chứ không so với giảng viên. "Interest" chỉ sự quan tâm chung chung, không phải điều kiện quyết định việc so sánh. "Emotion" là cảm xúc nảy sinh sau khi so sánh như tự hào hay ghen tị, không phải yếu tố khởi phát. "Cognitive domain" là lĩnh vực nhận thức trong thang Bloom, thuộc mảng học tập chứ không thuộc thuyết so sánh xã hội. "All of the answers are correct" sai vì chỉ hai yếu tố liên quan và tương đồng là then chốt.

Đáp án đúng: "Develop ideas and expand their possibilities". Trong nhóm mẹo rèn tư duy sáng tạo qua bốn kênh đọc, viết, vẽ và nói, mỗi kênh gắn với một thao tác riêng; vẽ (drawing) là kênh trực quan giúp ta phác thảo, nối và biến tấu một ý tưởng đã có, nhờ đó phát triển ý tưởng và mở rộng các khả năng của nó, ví dụ vẽ nhiều phiên bản bố cục cho một poster để thấy hướng nào hay hơn. "Use mind-mapping to capture ideas" là kỹ thuật có thật và hữu ích, nhưng trọng tâm của nó là ghi bắt ý tưởng ban đầu, tức bước thu thập, chứ không phải thao tác phát triển mà kênh vẽ được dùng để rèn. "Take notes" là thao tác ghi chép gắn với việc đọc và nghe, giúp lưu thông tin hơn là kéo dài ý tưởng. "Explain how your ideas move beyond the status quo and contribute to a discussion" là thao tác của kênh nói, khi ta trình bày và bảo vệ ý tưởng trước người khác trong thảo luận, không phải điều ta làm khi vẽ.