Từ phương diện chính trị và xã hội, nhà nước thực hiện nhiều chức năng quan trọng. Trước hết, nhà nước đảm bảo an ninh, an toàn cho công dân, bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ quốc gia. Đồng thời, nhà nước cũng thực hiện chức năng quản lý xã hội, bao gồm việc duy trì trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Ngoài ra, nhà nước còn có chức năng quản lý và cung cấp các dịch vụ công, như giáo dục, y tế, giao thông vận tải, để phục vụ lợi ích của người dân. Tóm lại, nhà nước thực hiện ít nhất 3 chức năng quan trọng từ phương diện chính trị và xã hội.

Trong xã hội cộng sản nguyên thủy, người ta sống trong các bộ lạc hoặc cộng đồng thị tộc. Trong những xã hội này, không có sự phân chia rõ ràng về giai cấp và không có nhà nước với tư cách là cơ quan quyền lực của giai cấp. Mọi người sống dựa trên nguyên tắc chia sẻ tài nguyên và lao động. Họ không có hệ thống sở hữu tư nhân và không có sự phân chia quyền lực. Trong xã hội cộng sản nguyên thủy, mọi người sống dựa trên nguyên tắc cộng đồng và sự hợp tác. Họ không có nhà nước để quản lý và kiểm soát xã hội.

Đáp án đúng: C. Trong xã hội công xã nguyên thủy, khi chưa có tư hữu và giai cấp, quan hệ giữa người với người về cơ bản là bình đẳng, mọi việc chung do cộng đồng bàn bạc quyết định - đó là hình thức dân chủ sơ khai. Khi chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất xuất hiện, xã hội phân hoá thành giai cấp, quan hệ áp bức bóc lột thay cho quan hệ bình đẳng, thì nền dân chủ công xã tan rã và nhường chỗ cho bộ máy chuyên chính, độc tài của giai cấp chủ nô. Phương án A (dân chủ đại nghị) là sản phẩm của cách mạng tư sản, xuất hiện muộn hơn hàng nghìn năm; phương án B là hình thức dân chủ của tương lai; phương án D không phải một chế độ chính trị.

Đáp án đúng: "Phương thức, động lực cơ bản nhất của sự phát triển xã hội trong điều kiện xã hội có sự phân hóa thành đối kháng giai cấp". Phương án này nêu đủ cả vai trò lẫn ĐIỀU KIỆN áp dụng: chỉ trong xã hội có đối kháng giai cấp thì cách mạng xã hội mới là phương thức và động lực cơ bản nhất để thay thế hình thái kinh tế - xã hội. "Động lực phát triển của mọi xã hội" bỏ mất điều kiện giới hạn; xã hội cộng sản nguyên thuỷ không có đối kháng giai cấp nên cũng không có cách mạng xã hội theo nghĩa này. "Nguồn gốc và động lực tiến bộ của xã hội" gán cho cách mạng vai trò NGUỒN GỐC, trong khi nguồn gốc sâu xa của phát triển là mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất; cách mạng chỉ là cách giải quyết mâu thuẫn ấy.

Đáp án đúng: "Quyền sở hữu các tư liệu sản xuất chủ yếu". Giai cấp nắm tư liệu sản xuất chủ yếu là giai cấp thống trị về kinh tế, và để bảo vệ địa vị ấy họ nắm luôn nhà nước, biến ý chí của mình thành pháp luật và chính sách. "Lực lượng sản xuất chủ yếu của xã hội" là người lao động cùng tư liệu lao động — và người lao động trong xã hội có giai cấp thường chính là bên bị trị, nên không thể là chủ thể của chính sách. "Quyền tổ chức-quản lý xã hội" là hệ quả của quyền sở hữu chứ không phải gốc. "Nhà nước" chính là công cụ thực hiện sự thống trị, không phải yếu tố kinh tế mà giai cấp thống trị nắm giữ để sinh ra chính sách.

Đáp án đúng: "Lên địa vị làm chủ xã hội". Cách mạng xã hội chủ nghĩa trước hết là cuộc cách mạng chính trị: giành chính quyền để biến người lao động từ chỗ bị trị thành người làm chủ xã hội — làm chủ cả về kinh tế, chính trị lẫn văn hoá. "Làm chủ mọi của cải xã hội." chỉ nêu mặt kinh tế, hẹp hơn địa vị làm chủ xã hội. "Thành người quản lý xã hội" nhầm giữa làm chủ và quản lý: quản lý là công việc nghiệp vụ, có thể uỷ quyền, còn làm chủ là tư cách quyền lực. "Thành người lao động tập thể" chỉ nói hình thức tổ chức lao động, không nói tới địa vị xã hội.

Đáp án đúng: "Tổ chức quyền lực mang bản chất của giai cấp sở hữu tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội". Nhà nước ra đời khi mâu thuẫn giai cấp không thể điều hoà được, và bao giờ cũng mang bản chất của giai cấp nắm tư liệu sản xuất chủ yếu, dùng để duy trì sự thống trị của giai cấp ấy. "Tổ chức quyền lực mang bản chất của mọi giai cấp trong xã hội" phủ nhận tính giai cấp của nhà nước, biến nó thành công cụ trung lập đứng trên xã hội. "Tổ chức quyền lực phi giai cấp" cũng mắc lỗi ấy, trái hẳn với học thuyết Mác - Lênin về nhà nước. "Tổ chức phi chính phủ" là loại hình tổ chức xã hội không mang quyền lực công, hoàn toàn khác phạm trù nhà nước.

Đáp án đúng: "Một giá trị xã hội phản ánh các quyền cơ bản của con người; là một hình thức tổ chức nhà nước của giai cấp cầm quyền; có quá trình ra đời, phát triển cùng với lịch sử xã hội nhân loại". Định nghĩa này đúng ở cả ba vế: dân chủ là một giá trị xã hội, là một hình thức tổ chức nhà nước của GIAI CẤP CẦM QUYỀN nói chung, và gắn với toàn bộ lịch sử nhân loại kể từ hình thức dân chủ nguyên thuỷ. Phương án nói đó là hình thức tổ chức nhà nước của "giai cấp tư sản cầm quyền" thu hẹp sai vào một giai cấp; dân chủ có ở cả chế độ chiếm hữu nô lệ lẫn chế độ xã hội chủ nghĩa. Phương án nói đó là của "giai cấp vô sản cầm quyền" cũng thu hẹp theo chiều ngược lại. Phương án ghi dân chủ "ra đời, phát triển từ xã hội chiếm hữu nô lệ" bỏ mất hình thức dân chủ nguyên thuỷ đã có trong chế độ thị tộc trước đó.

Đáp án đúng: "Sự thay thế hình thái kinh tế - xã hội này bằng hình thái kinh tế - xã hội khác cao hơn". Cách mạng xã hội theo nghĩa rộng là bước chuyển biến chất của toàn bộ xã hội, thay một hình thái kinh tế - xã hội bằng hình thái tiến bộ hơn — không chỉ đổi chính quyền mà đổi cả cơ sở kinh tế lẫn kiến trúc thượng tầng. "Sự tiến bộ, tiến hóa mọi lĩnh vực trong một xã hội nhất định" mô tả biến đổi dần dần về lượng, trái với bước nhảy về chất của cách mạng. "Sự thay thế các loại hình công cụ lao động trong lịch sử" chỉ là biến đổi trong lực lượng sản xuất, dù là nguyên nhân sâu xa thì vẫn chưa phải cách mạng xã hội. "Sự thay thế thể chế kinh tế này bằng một thể chế kinh tế khác" mới chạm tới một bộ phận, chưa bao quát cả kiến trúc thượng tầng.