Câu hỏi: HCM202 - Chương 3: Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

Đáp án đúng: “Con đường cách mạng bạo lực”. Hồ Chí Minh chỉ rõ chế độ thực dân tự thân nó đã là một hành động bạo lực, nên muốn lật đổ thì phải dùng bạo lực cách mạng chống lại bạo lực phản cách mạng — bạo lực ở đây là sức mạnh của quần chúng được tổ chức, kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang. Điều đó không mâu thuẫn với việc Người luôn tận dụng mọi khả năng hoà bình: thương lượng là sách lược, còn bạo lực cách mạng vẫn là con đường cơ bản. Các phương án bất bạo động, ôn hoà, đấu tranh dân chủ đều không đủ sức đánh đổ một bộ máy thống trị dựa trên vũ lực.

Đáp án đúng: “Giữ vững độc lập của dân tộc mình đồng thời tôn trọng độc lập của các dân tộc khác”. Mệnh đề này gói cả hai mặt trong tư tưởng của Người: kiên quyết với nền độc lập của nước mình, nhưng không nhân danh đó để xâm phạm nước khác — đó là cơ sở của tinh thần quốc tế trong sáng. “Kính trọng” chỉ là thái độ, nhẹ hơn hẳn “tôn trọng” vốn hàm ý không xâm phạm. Đổi “các dân tộc khác” thành “các quốc gia” làm mất đi đối tượng chính là các dân tộc bị áp bức. Phương án cuối thì ngược hẳn: Người luôn khẳng định cách mạng thuộc địa không lệ thuộc vào thắng lợi ở chính quốc.

Đáp án đúng: “Đem của dân, tài dân, sức dân làm lợi cho dân”. Hồ Chí Minh coi đây là biện pháp cơ bản và lâu dài: chủ nghĩa xã hội là sự nghiệp của chính nhân dân, phải huy động nguồn lực từ dân và kết quả cũng trở lại phục vụ dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng. “Nhà nước ban phát từ trên xuống” trái hẳn tinh thần dân làm chủ. “Dựa vào sự giúp đỡ của các nước xã hội chủ nghĩa” chỉ là nguồn hỗ trợ bên ngoài. “Tự lực cánh sinh, dựa vào sức mình là chính” là một phương châm đúng nhưng mới nói đến nguồn lực, chưa nói tới việc kết quả phải quay về làm lợi cho dân.

Đáp án đúng: “Động lực lớn của đất nước”. Khi viết về các nước thuộc địa phương Đông, Hồ Chí Minh nhận xét rằng chủ nghĩa dân tộc ở đó là một động lực lớn của đất nước, và người cộng sản phải biết nắm lấy sức mạnh ấy thay vì bỏ qua nó. Cần phân biệt: đây là chủ nghĩa dân tộc chân chính, tức lòng yêu nước của cả dân tộc bị áp bức, chứ không phải chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi. “Mùa xuân của xã hội” là hình ảnh Người dùng cho tuổi trẻ. “Nền tảng tư tưởng của Đảng” thì phải là chủ nghĩa Mác - Lênin, không phải chủ nghĩa dân tộc.

Đáp án đúng: “Nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho mọi hành động của cách mạng Việt Nam”. Câu dẫn hỏi nội dung KHÔNG đúng khi nói về giá trị của riêng phần dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc. Mệnh đề này đúng, nhưng là đánh giá về toàn bộ tư tưởng Hồ Chí Minh cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin, không phải giá trị của một nội dung cụ thể trong đó. Ba phương án còn lại đều gắn trực tiếp với phần này: làm phong phú thêm lý luận về cách mạng thuộc địa, soi đường cho cách mạng giải phóng dân tộc ở nước ta, và là tiền đề dẫn tới thắng lợi của Cách mạng tháng Tám.

Đáp án đúng: “Chống chủ nghĩa thực dân, đấu tranh giải phóng dân tộc ở thuộc địa”. Mác và Lênin tập trung vào cuộc đấu tranh giai cấp giữa vô sản và tư sản ở các nước tư bản phát triển; Hồ Chí Minh sống trong lòng một dân tộc thuộc địa nên bàn nhiều về mâu thuẫn giữa dân tộc bị trị với chủ nghĩa thực dân, và coi đó là mâu thuẫn chủ yếu phải giải quyết trước. Ba phương án còn lại đều nói về những cuộc đấu tranh có thật nhưng không phải điểm khác biệt: chống phát xít thuộc một giai đoạn lịch sử riêng, còn chống địa chủ phong kiến và chống chủ nghĩa tư bản chính là mạch quen thuộc của lý luận giai cấp.

Đáp án đúng: “Mâu thuẫn giữa dân tộc thuộc địa với thực dân, đế quốc”. Ở thuộc địa, mâu thuẫn nổi lên hàng đầu và không thể điều hoà là mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc bị trị với bọn thực dân, đế quốc xâm lược — vì nó đụng tới sự tồn vong của cả dân tộc chứ không riêng quyền lợi một giai cấp. Phương án nêu mâu thuẫn giữa công nhân với chủ nghĩa thực dân thu hẹp chủ thể xuống một giai cấp. Mâu thuẫn giữa nông dân với địa chủ bản xứ là có thật nhưng không phải mâu thuẫn chủ yếu. Vì vậy “tất cả các phương án trên” cũng sai, do gộp cả những vế không đúng.

Đáp án đúng: “Sáng tạo trong cách thức đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội”. Việc chọn con đường xã hội chủ nghĩa thì nhiều nước đã làm; cái riêng của Hồ Chí Minh nằm ở CÁCH đi: quá độ gián tiếp từ một nước nông nghiệp lạc hậu, bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa, làm dần từng bước, lấy nông nghiệp làm mặt trận hàng đầu, dựa vào sức dân là chính. “Lựa chọn con đường” là nhiễu rất gần nhưng đó là điểm chung chứ không phải điểm sáng tạo. “Phương pháp bạo lực cách mạng” thuộc chặng giành chính quyền. “Phân tích đúng tình hình nước ta” mới là tiền đề để sáng tạo, chưa phải bản thân sự sáng tạo.

Đáp án đúng: “Công, nông nghiệp hiện đại, khoa học - kỹ thuật tiên tiến, bóc lột được bỏ dần, vật chất được cải thiện”. Mục tiêu kinh tế của thời kỳ quá độ phải đặt trên hai chân công nghiệp và NÔNG nghiệp, vì nước ta đi lên từ một nền nông nghiệp lạc hậu — Hồ Chí Minh luôn coi nông nghiệp là mặt trận hàng đầu. Hai phương án còn lại giữ nguyên toàn bộ phần sau của câu và chỉ đổi “nông” thành “lâm” hoặc “ngư”: cả lâm nghiệp lẫn ngư nghiệp đều là ngành cụ thể, không thể thay cho nông nghiệp ở vị trí một trong hai trụ cột của nền kinh tế.

Đáp án đúng: “Đánh đổ ách thống trị của chủ nghĩa thực dân, giành độc lập dân tộc và thiết lập chính quyền của nhân dân”. Ba vế này là mục tiêu trọn vẹn của cách mạng giải phóng dân tộc: xoá bỏ ách thống trị, giành lại độc lập, và dựng chính quyền thuộc về nhân dân. Vế cuối phải là “của nhân dân” vì ở thuộc địa, lực lượng cách mạng là toàn dân tộc chứ không riêng một giai cấp. Thay bằng “về tay người lao động”, “về tay lực lượng cách mạng” hay “của công nông” đều thu hẹp chủ thể, mâu thuẫn với chủ trương đoàn kết rộng rãi mà Người theo đuổi.

Đáp án đúng: “Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội”. Đây là công thức khái quát con đường cứu nước mà Người lựa chọn từ năm 1920: giành độc lập chưa đủ, phải đi tới chủ nghĩa xã hội thì độc lập mới vững và nhân dân mới thực sự được tự do, hạnh phúc. Hai phương án mở đầu bằng “giải phóng dân tộc” nói về một nhiệm vụ của chặng đầu, chưa phải cả con đường; riêng vế “gắn với chủ nghĩa dân tộc” còn sai hướng vì chủ nghĩa dân tộc không phải đích đến. “Độc lập dân tộc gắn liền với chế độ dân chủ” dừng lại ở hình thức chính thể, chưa chạm tới chế độ xã hội.

Đáp án đúng: “Tất cả các phương án”. Cả ba mệnh đề đều nằm trong cách Hồ Chí Minh xử lý quan hệ dân tộc - giai cấp: hai vấn đề gắn bó chặt chẽ chứ không tách rời; độc lập dân tộc phải đi liền chủ nghĩa xã hội thì mới triệt để; và ở thuộc địa thì giải phóng dân tộc là bước mở đường cho giải phóng giai cấp. Chọn riêng một mệnh đề nào cũng chỉ đúng một phần, vì mỗi câu nói về một khía cạnh khác nhau của cùng một quan hệ — chặt chẽ, gắn bó về đích đến, và có thứ tự ưu tiên khi hành động.

Đáp án đúng: “Tinh thần đấu tranh cách mạng của các dân tộc ở các nước thuộc địa”. Luận điểm cách mạng thuộc địa có thể nổ ra và thắng lợi trước cách mạng ở chính quốc được Người dựa trên hai chỗ dựa: vị trí sống còn của thuộc địa đối với chủ nghĩa đế quốc, và sức phản kháng mãnh liệt sẵn có trong lòng các dân tộc bị áp bức. Phương án nói về tinh thần đấu tranh của vô sản chính quốc thì ngược lại, chính là quan niệm cũ mà Người bác bỏ. “Sự thức tỉnh của các dân tộc thuộc địa” mới là kết quả, chưa phải sức mạnh vật chất. Hình ảnh khâu yếu của sợi dây xích là nhận định về chủ nghĩa đế quốc nói chung, không phải cơ sở riêng của luận điểm này.

Đáp án đúng: “Giải phóng dân tộc gắn với giải phóng giai cấp, trong đó giải phóng dân tộc là trước hết, trên hết”. Đây chính là chỗ Hồ Chí Minh phát triển sáng tạo so với lý luận có sẵn: ở thuộc địa, mâu thuẫn nổi lên hàng đầu là mâu thuẫn dân tộc, nên phải giải phóng dân tộc trước thì mới mở đường cho giải phóng giai cấp. Hai phương án đầu là luận điểm của Mác và Ăngghen, đặt việc xoá bỏ áp bức giai cấp làm điều kiện trước. Phương án cuối đảo ngược hẳn thứ tự, đặt giải phóng giai cấp lên hàng đầu — đúng với quan niệm phổ biến đương thời mà Người đã vượt qua.

Đáp án đúng: “Nhân dân lao động làm chủ”. Hồ Chí Minh xác định chủ nghĩa xã hội là chế độ do nhân dân lao động làm chủ — một phạm vi rộng, gồm công nhân, nông dân, trí thức và những người lao động khác. Giới hạn quyền làm chủ vào riêng giai cấp công nhân hay riêng giai cấp nông dân đều trái với cách Người quan niệm: giai cấp công nhân giữ vai trò lãnh đạo thông qua đội tiền phong của mình, nhưng làm chủ thì phải là toàn thể nhân dân lao động.

Đáp án đúng: “Từ từ, từng bước một”. Hồ Chí Minh nhiều lần nhắc rằng tiến lên chủ nghĩa xã hội là cuộc đấu tranh lâu dài và gian khổ, phải làm dần dần, không thể một sớm một chiều, ai nói dễ là chủ quan và sẽ thất bại. Hai phương án có chữ “nhanh chóng” đều trái hẳn tinh thần ấy. “Cẩn thận, không chủ quan” là nhiễu rất gần — chống chủ quan đúng là điều Người căn dặn — nhưng câu hỏi hỏi về CÁCH TIẾN HÀNH, tức nhịp độ và bước đi, chứ không hỏi về thái độ khi làm.

Đáp án đúng: “Thực dân, tay sai phản động”. Hồ Chí Minh xác định rất rõ ở thuộc địa, đối tượng của cách mạng không phải giai cấp tư sản bản xứ, càng không phải địa chủ nói chung, mà là chủ nghĩa thực dân cùng bọn tay sai phản động. Cách khoanh vùng này cho phép tranh thủ cả những người có của nhưng có lòng yêu nước vào khối đoàn kết dân tộc. “Thực dân, đế quốc” chỉ nêu kẻ thù bên ngoài. “Thực dân, tư sản” và “thực dân, phong kiến” thì mở rộng sang cả những bộ phận có thể tranh thủ được, đi ngược chủ trương đoàn kết rộng rãi.

Đáp án đúng: “Dân tộc Việt Nam và tất cả các dân tộc bị áp bức trên thế giới”. Ngay từ những năm ở Pháp, Người đã tham gia sáng lập Hội Liên hiệp thuộc địa và viết báo bênh vực các dân tộc bị áp bức khắp nơi, chứ không chỉ riêng nước mình — đó là chỗ chủ nghĩa yêu nước ở Người gắn liền với chủ nghĩa quốc tế. Chọn “dân tộc Việt Nam” là bó hẹp vào một nửa. “Các dân tộc thuộc địa ở phương Đông” và “dân tộc thuộc địa ở Đông Dương” cũng chỉ là những phạm vi nhỏ hơn, lại bỏ mất chính Việt Nam hoặc bỏ mất phần thế giới.

Đáp án đúng: “Giành ruộng đất về cho nông dân, đảm bảo quyền thống trị của công nông trong chính quyền”. Câu dẫn hỏi điều KHÔNG phải ý nghĩa của giải phóng dân tộc. Chia ruộng đất và xác lập quyền thống trị của công nông là nội dung của cách mạng ruộng đất và cách mạng giai cấp, thuộc chặng sau, không phải cái mà bản thân việc giải phóng dân tộc đem lại. Ba phương án còn lại đều đúng: đánh đổ ách áp bức của đế quốc thực dân, lập nên nhà nước dân tộc độc lập, và giành quyền tự do lựa chọn con đường phát triển phù hợp với xu thế thời đại.

Đáp án đúng: “Các dân tộc thuộc địa, giai cấp công nhân và nhân dân lao động toàn thế giới”. Câu hỏi yêu cầu phương án ĐÚNG NHẤT, nên phải chọn vế bao quát. Hồ Chí Minh ví chủ nghĩa thực dân như con đỉa hai vòi: một vòi hút máu nhân dân thuộc địa, một vòi hút máu giai cấp vô sản ở chính quốc — muốn giết nó phải cắt cả hai vòi cùng lúc. Chính cách nhìn ấy làm cho cuộc đấu tranh ở thuộc địa và ở chính quốc trở thành hai cánh của một phong trào. Ba phương án kia đều đúng một phần nhưng chỉ nêu một nạn nhân, nên bỏ mất quan hệ hai chiều này.