Câu hỏi: HCM202 - Chương 3: Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

Đáp án đúng: “Giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, nâng cao vai trò quản lý của nhà nước”. Phương án này nêu đúng cặp điều kiện chính trị then chốt và đặt đúng chức năng cho từng chủ thể: Đảng LÃNH ĐẠO, Nhà nước QUẢN LÝ. Phương án chỉ nói tăng cường vai trò quản lý của Nhà nước thì bỏ mất vai trò lãnh đạo của Đảng. Phương án nói “phát huy vai trò làm chủ của Đảng” gán sai chức năng, vì làm chủ là quyền của nhân dân. Phương án về phát huy tính tích cực của đội ngũ cán bộ mới nói tới nhân tố con người, chưa phải điều kiện chính trị bảo đảm thắng lợi.

Đáp án đúng: C. Hồ Chí Minh không dừng ở việc đòi độc lập cho riêng Việt Nam. Ngay từ khi hoạt động ở Pháp và tại Quốc tế Cộng sản, Người đã đấu tranh cho quyền của mọi dân tộc thuộc địa, sáng lập Hội Liên hiệp thuộc địa và báo Le Paria. Đó là sự thống nhất giữa chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế trong sáng. A giới hạn ở Việt Nam, B ở phương Đông, D ở Đông Dương — cả ba đều thu hẹp tầm vóc quốc tế trong hoạt động của Người.

Đáp án đúng: “Bộ phận của tập thể”. Trong chế độ do dân làm chủ, Hồ Chí Minh nhìn mỗi con người như một bộ phận của tập thể: có vị trí và trách nhiệm riêng nhưng gắn bó với cái chung, lợi ích cá nhân chính đáng nằm trong lợi ích tập thể chứ không đối lập. “Một phần của tập thể” nghe gần nhưng chỉ gợi phép chia về số lượng, mất đi ý về vai trò. “Một tế bào của xã hội” là hình ảnh thường dùng cho gia đình. “Đều là một cá thể trong xã hội” nhấn vào sự riêng rẽ, trái với tinh thần tập thể mà Người đề cao.

Đáp án đúng: “Độc lập dân tộc gắn liền chủ nghĩa xã hội”. Đây là sợi chỉ xuyên suốt trong tư tưởng Hồ Chí Minh và vẫn là nội dung chính của cách mạng nước ta hiện nay: giữ vững độc lập đồng thời kiên định con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, vì độc lập mà dân vẫn đói khổ thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì. “Độc lập dân tộc gắn liền với bảo vệ chủ quyền” chỉ nói một nhiệm vụ, lại trùng lặp ý. “Dân tộc giải phóng, cách mạng thành công” là việc đã hoàn thành ở chặng trước. “Dân tộc và giai cấp” mới nêu tên hai vấn đề, chưa thành một nội dung hành động.

Đáp án đúng: “Cách mạng tư sản dân quyền trước cách mạng thổ địa”. Trong đường lối do Hồ Chí Minh vạch ra, nhiệm vụ chống đế quốc giành độc lập được đặt lên trước, còn việc chia ruộng đất cho dân cày được tiến hành từng bước sau — vì ở thuộc địa, kẻ thù trực tiếp của cả dân tộc là đế quốc xâm lược, và đặt khẩu hiệu ruộng đất lên trước sẽ làm phân hoá, thu hẹp khối đoàn kết. Phương án đảo thứ tự vì vậy trái với cách Người xác định nhiệm vụ. Làm đồng thời với cách mạng xã hội chủ nghĩa là nóng vội, bỏ qua cả một giai đoạn. “Cách mạng vô sản dân quyền” là tên gọi không có thật.

Đáp án đúng: “Chủ động, sáng tạo và có khả năng giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc”. Đây là luận điểm sáng tạo nổi bật nhất của Hồ Chí Minh về cách mạng thuộc địa, ngược với quan niệm phổ biến thời đó cho rằng thuộc địa chỉ có thể được giải phóng sau khi chính quốc làm cách mạng thành công. Người lập luận rằng thuộc địa là nơi nuôi sống chủ nghĩa đế quốc nên cũng là khâu yếu của nó. Vế đối chiếu bắt buộc phải là “cách mạng vô sản ở chính quốc”: so với “cách mạng vô sản thế giới” thì mơ hồ, so với “cách mạng thuộc địa” thì vô nghĩa vì tự so với chính mình, còn “cách mạng tư sản ở chính quốc” lại nhầm sang một loại hình khác.

Đáp án đúng: “Trên mọi mặt của xã hội”. Thời kỳ quá độ không phải chỉ đổi mới kinh tế rồi các mặt khác tự theo sau; Hồ Chí Minh xác định phải cải biến đồng thời cả chính trị, kinh tế, văn hoá - xã hội và con người, vì xã hội cũ để lại tàn dư ở tất cả các mặt ấy. Chọn riêng kinh tế, văn hoá hay chính trị đều là cắt bớt phạm vi, dẫn tới cách làm phiến diện — đúng điều Người cảnh báo khi nhấn mạnh muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì trước hết phải có con người xã hội chủ nghĩa.

Đáp án đúng: “Quyền thiêng liêng và bất khả xâm phạm của tất cả các dân tộc”. Cả hai vế đều cần: thiêng liêng nói lên giá trị cao nhất, bất khả xâm phạm nói lên rằng không ai được phép động tới. Bỏ một vế là làm nhẹ đi luận điểm. Chữ “tất cả các dân tộc” cũng quan trọng: đó là quyền phổ biến, không riêng dân tộc nào, nên phương án gọi đó là “đặc quyền của mỗi một dân tộc” vừa sai nghĩa vừa trái tinh thần quốc tế trong sáng của Người.

Đáp án đúng: D. Trong thời kỳ quá độ, Hồ Chí Minh chủ trương nền kinh tế nhiều thành phần, nhưng ưu tiên phát triển kinh tế quốc doanh vì đó là hình thức sở hữu toàn dân, giữ vai trò lãnh đạo nền kinh tế quốc dân và là nền tảng vật chất của chủ nghĩa xã hội. Người nói kinh tế quốc doanh "là nền tảng và sức lãnh đạo của kinh tế dân chủ mới", cần được ưu tiên phát triển. Kinh tế hợp tác xã (A) được khuyến khích phát triển dần từ thấp lên cao; kinh tế tư bản tư nhân (B) và kinh tế thủ công cá thể (C) được thừa nhận, sử dụng nhưng không giữ vai trò ưu tiên.

Đáp án đúng: “Giải phóng dân tộc tạo tiền đề để giải phóng giai cấp”. Ở thuộc địa, chừng nào cả dân tộc còn mất nước thì không giai cấp nào được giải phóng; giành được độc lập mới có chính quyền trong tay để tiếp tục giải phóng giai cấp và giải phóng con người. Đó là lý do Người đặt giải phóng dân tộc lên trước. Ba phương án còn lại thay “giai cấp” bằng nhân loại, người lao động hay xã hội: những mục tiêu ấy đều nằm trong tầm nhìn của Người nhưng ở các nấc xa hơn, không phải nấc kế tiếp trực tiếp mà giải phóng dân tộc mở đường tới.

Đáp án đúng: C. Chân lý "Không có gì quý hơn độc lập, tự do" được Hồ Chí Minh nêu trong Lời kêu gọi ngày 17/7/1966, giữa lúc đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại ra miền Bắc. Câu nói trở thành khẩu hiệu hành động và mệnh lệnh chiến đấu của cả dân tộc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (A) đã kết thúc năm 1954; phát xít Nhật (B) bị đánh đổ năm 1945; còn chế độ phong kiến (D) đã sụp đổ cùng Cách mạng Tháng Tám.

Đáp án đúng: “Làm nhiều hưởng nhiều, làm ít hưởng ít, không làm không hưởng”. Trong thời kỳ quá độ, phân phối phải theo lao động thì mới khuyến khích người ta hăng hái sản xuất. “Làm theo năng lực, hưởng theo nhu cầu” là nguyên tắc của giai đoạn cộng sản chủ nghĩa, khi của cải đã dồi dào — áp dụng sớm là duy ý chí. “Phân phối bình quân” bị Hồ Chí Minh phê phán vì nó triệt tiêu động lực, người làm nhiều cũng như người làm ít. “Phân phối theo thoả thuận” là cơ chế của quan hệ thị trường giữa các bên, không phải nguyên tắc phân phối của chế độ.

Đáp án đúng: “Chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản”. Đây là kết luận Người rút ra sau khi khảo sát các cuộc cách mạng trên thế giới: chỉ một chế độ xoá bỏ tận gốc chế độ người bóc lột người mới giải phóng được cả các dân tộc bị áp bức lẫn giai cấp công nhân toàn thế giới. Ba phương án còn lại đều nêu các LỰC LƯỢNG — công nhân, nông dân, nhân dân lao động, Đảng Cộng sản — mà câu này lại đang nói về CHẾ ĐỘ xã hội. Lực lượng là người làm, chế độ mới là cái đem lại sự giải phóng.

Đáp án đúng: “Đảng phải có kế hoạch tốt để phát triển kinh tế, văn hóa”. Cặp “kinh tế và văn hoá” đi liền nhau trong Di chúc là có chủ ý: chăm lo đời sống vật chất phải song hành với nâng cao đời sống tinh thần, vì mục tiêu cuối cùng là làm cho dân ngày càng ấm no và tiến bộ. Thay “văn hoá” bằng “chính trị” hay “xã hội” tuy nghe hợp lý nhưng làm mất đúng vế mà Người gửi gắm. Phương án nói về “lộ trình để phát triển các vấn đề xã hội cần thiết” thì vừa mơ hồ vừa không phải cách diễn đạt trong văn bản.

Đáp án đúng: “Cách mạng giải phóng dân tộc”. Đóng góp lý luận đầu tiên và lớn nhất của Hồ Chí Minh là làm sáng tỏ con đường cách mạng ở các nước thuộc địa: cách mạng giải phóng dân tộc đi theo con đường cách mạng vô sản, do Đảng lãnh đạo, là sự nghiệp của toàn dân, và có thể chủ động giành thắng lợi trước cách mạng ở chính quốc. Đó là vấn đề mà lý luận trước đó bàn chưa kỹ. “Cách mạng xã hội chủ nghĩa” và “cách mạng tư sản dân quyền” là những phạm trù đã có sẵn. “Cách mạng ruộng đất” chỉ là một nhiệm vụ cụ thể trong tiến trình.

Đáp án đúng: C. Câu "Đồng bào Nam Bộ là dân nước Việt Nam. Sông có thể cạn, núi có thể mòn, song chân lý đó không bao giờ thay đổi" được Hồ Chí Minh viết trong Thư gửi đồng bào Nam Bộ (1946), khi thực dân Pháp âm mưu chia cắt Nam Bộ khỏi Việt Nam. Câu nói khẳng định dứt khoát tính thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, đồng thời củng cố niềm tin của đồng bào miền Nam. Bản án chế độ thực dân Pháp (1925), Chính cương sách lược vắn tắt (1930) và Đường cách mệnh (1927) đều ra đời trước và không chứa nội dung này.

Đáp án đúng: “Tính chất của thời kỳ quá độ”. Nhận định cải biến sâu sắc nhất nhưng phức tạp, lâu dài, khó khăn, gian khổ là nói về BẢN CHẤT của công cuộc quá độ — nó khó tới mức nào và vì sao khó. “Đặc điểm của thời kỳ quá độ” lại là chuyện khác: đó là điểm xuất phát của nước ta, từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội, không qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa. “Nhiệm vụ” là những việc phải làm. Phương án gộp cả tính chất lẫn đặc điểm thì thừa, vì câu trích chỉ nói về một trong hai.

Đáp án đúng: “Nhân dân với thực dân, phong kiến”. Xã hội thuộc địa nửa phong kiến tồn tại hai mâu thuẫn cơ bản: giữa toàn thể dân tộc với thực dân xâm lược, và giữa nhân dân, chủ yếu là nông dân, với giai cấp địa chủ phong kiến tay sai. Phương án này gộp đúng cả hai. “Nhân dân với thực dân, đế quốc” chỉ nêu kẻ thù bên ngoài, bỏ mất lực lượng phong kiến tay sai bên trong. “Nhân dân với thực dân, địa chủ” thu hẹp phong kiến lại thành riêng tầng lớp địa chủ. “Nhân dân với phong kiến, địa chủ” thì bỏ hẳn kẻ thù chính là thực dân.

Đáp án đúng: “Có tư tưởng và tác phong xã hội chủ nghĩa”. Con người xã hội chủ nghĩa theo Hồ Chí Minh được xác định bằng cặp tư tưởng - tác phong: nghĩ đúng và làm đúng, cái bên trong thể hiện ra thành nếp làm việc bên ngoài. Đó cũng là lý do Người coi việc bồi dưỡng con người là công việc gốc, phải làm trước và làm lâu dài. Ba phương án còn lại đều hạ thấp yêu cầu: ở trong chế độ xã hội chủ nghĩa là chuyện hoàn cảnh, còn ý thức xây dựng đất nước hay chăm lao động chỉ là từng phẩm chất rời, chưa phải tiêu chuẩn đầy đủ.

Đáp án đúng: “Xóa bỏ các giai cấp bóc lột với tính cách là giai cấp thống trị xã hội”. Hồ Chí Minh phân biệt rạch ròi giữa xoá bỏ một GIAI CẤP với tư cách lực lượng thống trị và tiêu diệt những CON NGƯỜI thuộc giai cấp đó. Người chủ trương cải tạo, giáo dục, lôi kéo họ đi với dân tộc — đó là chỗ nhân văn trong tư tưởng của Người. Vì vậy phương án tiêu diệt cá nhân trái hẳn quan điểm. Phương án nói không chủ trương thủ tiêu giai cấp bóc lột thống trị thì ngược lại, phủ nhận chính nội dung của giải phóng giai cấp. “Xoá bỏ triệt tiêu các giai cấp thuộc về xã hội cũ” gộp cả những tầng lớp không phải đối tượng, thành ra cực đoan.