Câu hỏi: HCM202 - Chương 2: Cơ sở, quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

Đáp án đúng: “Từ 1920 đến 1930”. Mốc mở là năm 1920, khi Người bắt gặp con đường cách mạng vô sản và trở thành người cộng sản — từ đó mới có nền lý luận để hình thành quan điểm về cách mạng Việt Nam. Mốc đóng là năm 1930 với Cương lĩnh chính trị đầu tiên, nơi những quan điểm ấy được trình bày thành đường lối. “Từ 1911 đến 1920” là chặng đi tìm con đường. “Từ 1930 đến 1941” là chặng vượt qua thử thách, giữ vững lập trường. “Từ 1930 đến 1945” thì đã sang thời kỳ chuẩn bị và tiến hành giành chính quyền.

Đáp án đúng: A. Hồ Chí Minh chỉ rõ sau khi bình định xong về quân sự và bắt tay khai thác thuộc địa, thực dân Pháp đã biến Việt Nam từ một nước phong kiến thành một nước thuộc địa và phong kiến — tức duy trì quan hệ phong kiến ở nông thôn để dễ bề cai trị, đồng thời áp đặt ách thống trị thực dân lên trên. B đảo trật tự thành "phong kiến nửa thuộc địa", làm sai tính chất chủ đạo là thuộc địa. C tập quyền và D phân quyền là các hình thái tổ chức nhà nước phong kiến, không liên quan tới sự biến đổi do thực dân Pháp gây ra.

Đáp án đúng: A. Trả lời nhà báo Xô viết Osip Mandelstam năm 1923, Hồ Chí Minh kể: "Khi tôi độ mười ba tuổi, lần đầu tiên tôi được nghe ba chữ Pháp: Tự do, Bình đẳng, Bác ái." Năm 13 tuổi Người còn đang học bậc tiểu học, trước khi vào trường Quốc học Huế. B trường Quốc học Huế là giai đoạn sau (1908), khi Người đã biết tới khẩu hiệu này từ trước. C dạy học ở trường Dục Thanh (1910) và D đặt chân đến Pháp (1911) đều muộn hơn nữa. Mốc để nhớ là con số 13 tuổi trong chính lời kể của Người.

Đáp án đúng: “Chủ nghĩa tư bản từ giai đoạn tự do cạnh tranh sang giai đoạn độc quyền”. Đây mới là bối cảnh thời đại khi tư tưởng Hồ Chí Minh hình thành: chủ nghĩa tư bản đã chuyển sang chủ nghĩa đế quốc, xâm chiếm và chia nhau thuộc địa, khiến vấn đề dân tộc thuộc địa trở thành một bộ phận của cách mạng vô sản thế giới. Hai phương án nói chủ nghĩa tư bản còn ở giai đoạn tự do cạnh tranh hoặc đang hình thành đều lùi lại những thời kỳ đã qua trước đó rất lâu. Phương án nói chủ nghĩa xã hội đang phát triển thì nhầm hẳn: khi ấy chủ nghĩa xã hội mới chỉ thành hiện thực ở một nước sau năm 1917.

Đáp án đúng: “Từ năm 1921 - 1930: Thời kỳ hình thành cơ bản tư tưởng về con đường cách mạng Việt Nam”. Sau khi đã trở thành người cộng sản cuối năm 1920, Nguyễn Ái Quốc bước vào chặng vừa hoạt động vừa viết, vừa đào tạo cán bộ, và chặng ấy khép lại bằng Cương lĩnh chính trị đầu tiên đầu năm 1930 — tức là lúc con đường cách mạng Việt Nam đã thành hình. Hai phương án gắn nhãn cho mốc 1890 - 1911 đều sai: đó là thời niên thiếu và quê hương hun đúc lòng yêu nước, chưa có khảo sát thực tế ở nước ngoài, càng chưa có thử thách về lập trường cách mạng. Phương án 1911 - 1920 gắn nhãn “hình thành tư tưởng yêu nước, chí hướng cứu nước” cũng lệch: chí hướng cứu nước đã có từ trước khi ra đi, chặng này là chặng tìm và tìm thấy con đường.

Đáp án đúng: A. Việt Nam Độc lập Đồng minh, gọi tắt là Mặt trận Việt Minh, được thành lập ngày 19/5/1941 tại Pác Bó (Cao Bằng) theo quyết định của Hội nghị Trung ương lần thứ tám do Nguyễn Ái Quốc chủ trì. Đây là bước cụ thể hoá chủ trương đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, tập hợp mọi người Việt Nam yêu nước vào một mặt trận chung để chuẩn bị khởi nghĩa giành chính quyền. Ngày 19/5/1930 (B) không gắn với sự kiện này; 26/3/1941 (C) là ngày thành lập Đoàn Thanh niên; còn 3/9/1945 (D) là phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời sau Cách mạng Tháng Tám.

Đáp án đúng: B. Trong thời gian học tại Trường Quốc học Huế (1908), Nguyễn Tất Thành học chương trình Pháp - Việt, nên tiếng Pháp là ngoại ngữ được sử dụng. Vốn tiếng Pháp có từ nhà trường về sau trở thành công cụ quan trọng giúp Người đọc sách báo tiến bộ, viết báo, tranh luận chính trị và hoạt động trong phong trào công nhân Pháp. Tiếng Anh, tiếng Trung và tiếng Nga đều được Người học sau này trong quá trình bôn ba nước ngoài chứ không phải ở Quốc học Huế.

Đáp án đúng: A. Năm 1895, cậu bé Nguyễn Sinh Cung theo cha là ông Nguyễn Sinh Sắc vào Huế lần đầu tiên khi ông vào kinh đô dự thi và học tập. Gia đình sống ở Huế đến năm 1901 thì trở về Nghệ An sau khi bà Hoàng Thị Loan qua đời. Đây là quãng thời gian đầu tiên Người tiếp xúc với đời sống nơi kinh đô, chứng kiến cảnh nước mất nhà tan dưới ách thực dân. Các mốc ở B, C, D đều lệch so với hai lần Người sống ở Huế (1895-1901 và 1906-1909).

Đáp án đúng: “Tại Hội nghị Vécxay (Pháp) ngày 18/6/1919”. Tên Nguyễn Ái Quốc xuất hiện lần đầu dưới bản yêu sách của nhân dân An Nam gửi tới hội nghị này — một cái tên mang tuyên ngôn, nghĩa là người yêu nước. Năm 1911 rời bến Nhà Rồng, Người còn mang tên Văn Ba. Đại hội Tua tháng 12/1920 diễn ra sau đó hơn một năm, khi tên Nguyễn Ái Quốc đã được dùng. Tháng 6/1923 sang Liên Xô thì càng muộn hơn nữa.

Đáp án đúng: A. Ngày 1/9/1858, liên quân Pháp - Tây Ban Nha nổ súng tấn công bán đảo Sơn Trà (Đà Nẵng), mở đầu cuộc xâm lược Việt Nam của thực dân Pháp. Từ mốc này, Việt Nam từng bước rơi vào ách đô hộ, xã hội chuyển thành xã hội thuộc địa nửa phong kiến với hai mâu thuẫn cơ bản: dân tộc ta với thực dân Pháp, và nông dân với địa chủ phong kiến. Đây chính là bối cảnh lịch sử trực tiếp hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng cứu nước của Hồ Chí Minh. Các mốc 1854, 1945 và 1958 đều không liên quan tới sự kiện mở đầu cuộc xâm lược.

Đáp án đúng: C. Câu nói đầy đủ của Hồ Chí Minh là: "Chủ nghĩa Tôn Dật Tiên có ưu điểm là chính sách của nó phù hợp với điều kiện nước ta." Người đánh giá cao chủ nghĩa Tam dân - dân tộc độc lập, dân quyền tự do, dân sinh hạnh phúc - vì nó gần gũi với khát vọng của một dân tộc thuộc địa như Việt Nam, và đã tiếp thu có chọn lọc tinh thần ấy. Chủ nghĩa Mác và chủ nghĩa Lênin (A, B) được Người xác định là nền tảng tư tưởng chứ không phải đối tượng của nhận xét này; còn chủ nghĩa Găngđi (D) chủ trương bất bạo động, Người không cho là phù hợp với điều kiện nước ta.

Đáp án đúng: C. Tháng 7/1920, Nguyễn Ái Quốc đọc "Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa" của V.I.Lênin đăng trên báo L'Humanité. Người reo lên một mình: "Hỡi đồng bào bị đoạ đày đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta!" Đây chính là sự kiện giúp Người tìm thấy và xác định rõ con đường cách mạng vô sản cho dân tộc. Việc tham gia Đảng Xã hội Pháp (A) và gửi Yêu sách (B) diễn ra trước đó; việc bỏ phiếu tán thành Quốc tế III tại Đại hội Tua (D) là hệ quả tất yếu sau khi đã đọc Luận cương.

Đáp án đúng: “19/12/1946”. Sau khi mọi nỗ lực hoà hoãn với Pháp không còn kết quả, Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến với lời khẳng định thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ — mở đầu cuộc kháng chiến chống Pháp. Ngày 2/9/1945 là ngày tuyên bố độc lập. Ngày 12/9/1946 nằm trong giai đoạn còn đang hoà hoãn. Ngày 12/1/1945 thì trước cả Cách mạng tháng Tám, lúc chưa có chính quyền để kêu gọi toàn quốc.

Đáp án đúng: “Ham công danh, phú quý”. Câu dẫn hỏi phẩm chất KHÔNG thuộc nhân tố chủ quan. Ham công danh phú quý trái hẳn với con người đã rời bỏ mọi cơ hội tiến thân để đi làm phụ bếp, quét tuyết, chịu tù đày; đặt nó vào đây là mâu thuẫn với toàn bộ tiểu sử. Ba phương án còn lại đều đúng là nhân tố chủ quan đã được nêu: một trái tim yêu nước thương dân, sẵn sàng hy sinh; tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo, có đầu óc phê phán; và bản lĩnh kiên định cùng đức khiêm tốn, ham học hỏi.

Đáp án đúng: “1911 đến 1920”. Chặng này mở đầu bằng việc rời Tổ quốc đi tìm đường cứu nước và khép lại bằng bước ngoặt năm 1920, khi Người bắt gặp con đường cách mạng vô sản và khẳng định muốn cứu nước, giải phóng dân tộc thì không có con đường nào khác. Mốc kết thúc vì thế phải là 1920. “1911 đến 1930” gộp luôn cả chặng hình thành cơ bản về sau, làm mờ mất bước ngoặt. “1911 đến 1935” kéo dài thêm cả thời kỳ thử thách, càng sai. “1908 đến 1911” là quãng còn ở trong nước, chưa bắt đầu hành trình.

Đáp án đúng: “Tư duy, hành động, ứng xử của Phật giáo”. Trong các tôn giáo, Phật giáo là nguồn thấm sâu nhất vào văn hoá Việt Nam và để lại dấu trong tư tưởng Hồ Chí Minh: lòng từ bi, tinh thần cứu khổ cứu nạn, đề cao lao động và lối sống giản dị, chan hoà. Hồi giáo và Ấn Độ giáo gần như không có ảnh hưởng tới nền văn hoá nước ta. Kitô giáo thì Người có trân trọng — ghi nhận lòng nhân ái cao cả của Giêsu — nhưng đó là tiếp thu một giá trị riêng lẻ, không phải nguồn định hình cách tư duy, hành động và ứng xử.

Đáp án đúng: “1941 đến 1969”. Năm 1941 Người về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng; từ đó tư tưởng không chỉ được bổ sung mà còn được kiểm nghiệm và hoàn thiện qua thực tiễn giành chính quyền, kháng chiến và bắt đầu xây dựng chế độ mới, cho tới năm 1969. “1930 đến 1969” gộp nhầm cả chặng 1930 - 1941 vốn là thời kỳ vượt qua thử thách, kiên trì giữ vững lập trường. “1921 đến 1930” là chặng hình thành cơ bản, còn “1911 đến 1920” là chặng đi tìm con đường — cả hai đều nằm trước giai đoạn hoàn thiện.

Đáp án đúng: “Moskva của Phương Đông”. Những năm 1923 - 1924, Quảng Châu là nơi hội tụ của nhiều lực lượng cách mạng châu Á, có sự giúp đỡ của Quốc tế Cộng sản, nên được ví với thủ đô của cách mạng vô sản thế giới — và chính tại đây Nguyễn Ái Quốc mở các lớp huấn luyện cán bộ cho cách mạng Việt Nam. Ba phương án còn lại — “trung tâm của cách mạng vô sản”, “thủ phủ cộng sản”, “căn cứ quốc tế vô sản” — đều là cách gọi tự nghĩ, không phải tên gọi quen thuộc gắn với thành phố này.

Đáp án đúng: “Chủ nghĩa Mác Lênin”. Đây là nguồn gốc lý luận quyết định nhất vì nó cung cấp thế giới quan và phương pháp luận khoa học, giúp Người vượt khỏi khuôn khổ của các phong trào yêu nước trước đó và xác định được con đường cứu nước đúng đắn. Ba phương án còn lại đều có ảnh hưởng thật nhưng chỉ ở mức tiếp thu chọn lọc từng mặt: chủ nghĩa Tam dân cho một số chủ trương hợp với nước ta, Nho giáo cho phần tu dưỡng đạo đức, tư tưởng của Giêsu cho lòng nhân ái — không nguồn nào trong số đó định hình được cả hệ thống quan điểm.

Đáp án đúng: “Đại học Phương Đông”. Đến Liên Xô năm 1923, Nguyễn Ái Quốc vào học tại trường đào tạo cán bộ cách mạng cho các dân tộc phương Đông — nơi trang bị lý luận Mác - Lênin cho những người sẽ về gây dựng phong trào ở thuộc địa, đúng việc Người chuẩn bị làm. “Trường quốc tế Lênin” và “Viện nghiên cứu các vấn đề dân tộc và thuộc địa” là những cơ sở Người có liên hệ về sau, không phải nơi học đầu tiên. “Đại học Liên Xô” là tên không có thật, chỉ là phương án nhiễu.