Ôn tập cuối kỳ RMB301 Summer 2026

Phỏng vấn phi cấu trúc hợp nhất khi cần khám phá chủ đề phức tạp hoặc nhạy cảm, vì nó cho người trả lời dẫn mạch. Khảo sát trực tuyến, kiểm thử phần mềm và thu phản hồi chuẩn hoá đều cần công cụ có cấu trúc.

Mối lo hàng đầu khi phỏng vấn nhóm dễ tổn thương là TRÁNH GÂY HẠI và gây căng thẳng tâm lý cho họ. Lịch hẹn, việc lượng hoá câu trả lời và múi giờ đều là chuyện hậu cần, không phải vấn đề đạo đức.

Minh bạch giúp NGƯỜI KHÁC phát hiện sai sót hoặc thiên lệch trong nghiên cứu — đó là công dụng thật của nó. Nó không bảo đảm kết quả chính xác, không nhằm ghi công, và cũng không làm quy trình khó hơn.

Thiết kế theo nhóm sinh kèm chuỗi thời gian là thiết kế theo dõi cùng một nhóm tuổi qua nhiều năm — đúng trường hợp khảo sát toàn bộ khối lớp cuối cấp rồi khảo lại mỗi năm trong tám năm. Ba mô tả kia là khảo sát cắt ngang, thiết kế so sánh nhóm, và thực nghiệm bị nhiễm chéo.

Cấu phần cốt lõi của đồng thuận có hiểu biết là TÍNH TỰ NGUYỆN: người tham gia phải được tự quyết và được rút lui bất cứ lúc nào. Tiền thù lao không bắt buộc; ẩn danh tuyệt đối không phải lúc nào cũng khả thi; lừa dối thì trái nguyên tắc.

Tiết lộ dữ liệu cá nhân khi chưa được đồng ý là vi phạm nguyên tắc BẢO MẬT. Tham gia tự nguyện nói về việc có đồng ý tham gia hay không, khác với việc thông tin đã thu bị lộ ra ngoài.

Nghiên cứu có nền tài liệu lớn, muốn kiểm xem kết quả đã biết có đúng với nhóm mình không, và nhà nghiên cứu cần cấu trúc chặt — đó là nghiên cứu ĐỊNH LƯỢNG.

Kiểm định đồng thời nhiều hệ số hồi quy dùng kiểm định F. Kiểm định t xét từng hệ số một; khi bình phương xét bảng chéo biến phân loại; kiểm định z dùng khi biết phương sai tổng thể.

Hệ niềm tin và giả định về cách tri thức được tạo ra gọi là triết lý nghiên cứu. Mô thức nghiên cứu là khái niệm gần nhưng rộng hơn; 'giả định nghiên cứu' và 'ý tưởng nghiên cứu' không phải thuật ngữ chuẩn cho khái niệm này.

Nghiên cứu muốn dò ý nghĩ của thiếu niên và nhìn vấn đề 'qua con mắt tuổi 14' là nghiên cứu ĐỊNH TÍNH. Câu hỏi hỏi vì sao và như thế nào, không hỏi bao nhiêu.

Lo ngại rằng kết quả đến từ một biến ngoại lai không kiểm soát được, chứ không từ tác động can thiệp, chính là lo về GIÁ TRỊ NỘI TẠI. Giá trị ngoại tại nói về khả năng khái quát hoá; tam giác đạc và xác nhận với người tham gia là kỹ thuật, không phải loại giá trị.

Niềm tin rằng có NHIỀU thực tại cùng tồn tại là lập trường kiến tạo luận. Thực chứng luận giả định một thực tại khách quan duy nhất; hậu thực chứng nới lỏng nhưng vẫn giữ một thực tại; thực dụng luận chọn theo tính hữu dụng.

Cách giảm thiên lệch mong muốn xã hội là hỏi GIÁN TIẾP, ví dụ hỏi về người khác hoặc đặt câu hỏi trong tình huống giả định. Phỏng vấn trực tiếp làm tăng thiên lệch này; đặt câu nhạy cảm ở chỗ nổi bật cũng vậy; điền sẵn đáp án thì càng dẫn dắt.

Thang Likert thông dụng nhất là 5 mức: đủ để phân biệt mà không làm người trả lời quá tải. Thang 3 mức quá thô, thang 7 và 10 mức dùng trong trường hợp cần độ phân giải cao hơn.

Câu hỏi nhiều lựa chọn cho dữ liệu mã hoá được thành số nên hợp với thu thập định lượng. Câu hỏi mở, câu dạng luận và câu theo tình huống đều cho dữ liệu văn bản.

Bảng hỏi chủ yếu thu dữ liệu định lượng và dữ liệu phân loại, vì câu hỏi đóng cho ra số đếm và thang đo. Tự sự định tính, ảnh chụp và ghi chép hiện trường thuộc phương pháp khác.

Bảng hỏi do người phỏng vấn thực hiện là bảng hỏi trực tiếp mặt đối mặt. Ba dạng còn lại — trực tuyến, phát và thu lại, qua bưu điện — đều do người trả lời tự điền.

Quan sát có cấu trúc ghi nhận các loại hành vi, tương tác hoặc sự kiện đã được ĐỊNH TRƯỚC và định nghĩa trước khi quan sát bắt đầu. Quan sát tham dự thì mở; bảng mã là công cụ dùng trong quan sát có cấu trúc chứ không phải bản thân phương pháp.

Trong quan sát công khai, nhà nghiên cứu công khai vai trò của mình nhưng tham gia ở mức hạn chế — đó là vai quan sát viên có tham dự. Người tham dự hoàn toàn và người quan sát hoàn toàn đều che giấu vai trò, nên D sai.

Quan sát công khai theo định nghĩa là người tham gia BIẾT mình đang bị quan sát. Nó không phi đạo đức, vẫn được dùng rộng rãi, và không đương nhiên cho dữ liệu thiên lệch.