Câu hỏi: MLN131 Chủ nghĩa xã hội khoa học – Bộ ôn tập cuối kỳ số 14

Đáp án đúng: "Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản". Nhận định về lực lượng sản xuất khổng lồ do giai cấp tư sản tạo ra nằm trong phần đánh giá vai trò lịch sử của giai cấp tư sản của văn kiện công bố tháng 2 năm 1848. "Chống Đuyrinh" là tác phẩm Ph.Ăngghen viết những năm 1876-1878 để luận chiến với Đuyrinh và trình bày hệ thống ba bộ phận của chủ nghĩa Mác. "Lược khảo khoa kinh tế - chính trị" là bài viết sớm của Ph.Ăngghen năm 1844 về các phạm trù kinh tế chính trị, không chứa đoạn đánh giá này. "Bộ Tư bản" phân tích phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa và học thuyết giá trị thặng dư, tập đầu xuất bản năm 1867, muộn hơn thời điểm nhận định được viết.

Đáp án đúng: "V.I.Lênin". Định nghĩa chủ nghĩa xã hội như một phong trào phản kháng và đấu tranh thực tiễn nhằm xóa bỏ hoàn toàn chế độ bóc lột là cách tiếp cận của V.I.Lênin khi ông bàn về chủ nghĩa xã hội với tư cách phong trào hiện thực của những người lao động. "S.Phuriê" là nhà không tưởng Pháp, ông phê phán xã hội tư sản và phác họa các công xã lao động hòa hợp, chứ không quan niệm chủ nghĩa xã hội là cuộc đấu tranh xóa bỏ bóc lột. "Ph.Ăngghen" luận giải chủ nghĩa xã hội chủ yếu như một khoa học và như quy luật phát triển của lịch sử, không phải người nêu câu nói này. "C.Mác" diễn đạt vấn đề qua phạm trù giá trị thặng dư và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, không phải tác giả của câu được dẫn.

Đáp án đúng: "Lần thứ VI". Đường lối đổi mới toàn diện được Đảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ sáu, họp tháng mười hai năm 1986. "Lần thứ IV" diễn ra năm 1976, ngay sau khi thống nhất đất nước, với đường lối theo mô hình kế hoạch hoá tập trung trước đổi mới. "Lần thứ X" năm 2006 chỉ tiếp tục đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới đã có, không phải nơi khởi xướng. "Lần thứ XIII" năm 2021 là đại hội gần đây, xác định mục tiêu phát triển tới các mốc 2025, 2030 và 2045.

Đáp án đúng: "Tiếp tục chiến đấu giải phóng giai cấp công nhân". Sau khi lật đổ giai cấp thống trị, sứ mệnh của giai cấp công nhân chuyển sang xây dựng chế độ mới, nên việc nêu như "Tiếp tục chiến đấu giải phóng giai cấp công nhân" không thuộc nội dung của giai đoạn này: giải phóng giai cấp mình gắn với giải phóng toàn xã hội và được thực hiện bằng công cuộc xây dựng, chứ không bằng cuộc chiến đấu lật đổ nữa. "Thiết lập nhà nước kiểu mới, mang bản chất giai cấp công nhân" vẫn là nhiệm vụ phải làm, vì phải thiết lập nhà nước kiểu mới mang bản chất giai cấp công nhân. "Xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa" cũng là nhiệm vụ tiếp theo, vì nhà nước mới phải đi liền với nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. "Thực hiện quyền lực, quyền làm chủ của tuyệt đại đa số nhân dân lao động" là nội dung cốt lõi của chế độ mới, bảo đảm quyền lực và quyền làm chủ của tuyệt đại đa số nhân dân lao động.

Đáp án đúng: "2". Các nhà kinh điển xác định giai cấp công nhân trên hai phương diện cơ bản: phương diện kinh tế - xã hội, tức những người lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại; và phương diện chính trị - xã hội, tức những người không có tư liệu sản xuất, phải bán sức lao động và bị giai cấp tư sản bóc lột giá trị thặng dư. "3" — không có phương diện thứ ba nào được nêu, các tên gọi khác như giai cấp vô sản hay giai cấp công nhân hiện đại chỉ là cách diễn đạt. "4" — vượt quá số phương diện mà các nhà kinh điển đưa ra. "5" — cũng vượt quá, dễ nhầm với số đặc điểm hoặc số nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân.

Đáp án đúng: "Công nhân". Trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, C.Mác và Ph.Ăngghen viết rằng các giai cấp khác đều suy tàn và tiêu vong cùng với sự phát triển của đại công nghiệp, còn giai cấp vô sản lại là sản phẩm của bản thân nền đại công nghiệp. "Nô lệ" sai vì lớp người này thuộc xã hội chiếm hữu nô lệ, có trước chủ nghĩa tư bản rất lâu. "Tư sản" sai vì giai cấp tư sản hình thành trong lòng chế độ phong kiến và tổ chức nền đại công nghiệp với tư cách người sở hữu, không phải lực lượng do nền đại công nghiệp sinh ra. "Nông dân" sai vì đó là giai cấp của nền sản xuất nông nghiệp và bị đại công nghiệp làm phân hóa, thu hẹp.

Đáp án đúng: "Giai cấp công nhân Việt Nam thể hiện đặc tính cách mạng về ý thức giai cấp và cả về ý thức dân tộc". Ra đời ở một nước thuộc địa nửa phong kiến, công nhân Việt Nam vừa bị áp bức giai cấp vừa bị áp bức dân tộc, nên phong trào của họ gắn mục tiêu giải phóng giai cấp với giải phóng dân tộc, đó là nét khác so với công nhân các nước tư bản. "Giai cấp công nhân Việt Nam chưa hăng hái trong các phong trào đấu tranh như công nhân các nước tư bản chủ nghĩa" trái với thực tế, vì ngay trong thập niên 1920 công nhân Việt Nam đã có hàng loạt cuộc bãi công, đình công. "Giai cấp công nhân Việt Nam khi ra đời chưa có sự lãnh đạo kịp thời của Đảng Cộng sản như các nước tư bản chủ nghĩa" lấy việc chưa có Đảng làm nét riêng là không đúng, bởi công nhân mọi nước đều trải qua thời kỳ đấu tranh tự phát trước khi có Đảng Cộng sản. "Giai cấp công nhân Việt Nam không có tinh thần cách mạng triệt để" sai hẳn về bản chất, vì tinh thần cách mạng triệt để là đặc điểm của giai cấp công nhân, ở Việt Nam còn được nhân lên bởi yêu cầu giải phóng dân tộc.

Đáp án đúng: "Hệ thống tổ chức Công đoàn". Ở Việt Nam, Công đoàn là tổ chức chính trị - xã hội của giai cấp công nhân và người lao động, đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của họ, đồng thời là nơi để công nhân tham gia xây dựng, chỉnh đốn Đảng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa và bảo vệ nhân dân. "Quốc hội" là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân và cơ quan quyền lực nhà nước, không phải tổ chức đại diện riêng cho người lao động. "Mặt trận Tổ quốc Việt Nam" là liên minh chính trị rộng rãi của nhiều tổ chức và tầng lớp, trong đó Công đoàn chỉ là một thành viên. "Hội đồng nhân dân các cấp" là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, không có chức năng đại diện cho quyền lợi của giai cấp công nhân.

Đáp án đúng: "Công nhân". Xét về phương diện kinh tế - xã hội, giai cấp công nhân là những người lao động trực tiếp hoặc gián tiếp vận hành các công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hóa cao. "Tư sản" sai vì giai cấp tư sản là người sở hữu tư liệu sản xuất và mua sức lao động, không phải người vận hành công cụ sản xuất. "Nông dân" sai vì gắn với công cụ và nền sản xuất nông nghiệp, trình độ xã hội hóa thấp. "Địa chủ" sai vì đó là giai cấp sở hữu đất đai trong xã hội phong kiến, sống bằng địa tô chứ không trực tiếp vận hành công cụ công nghiệp.

Đáp án đúng: "Giai cấp công nhân cùng với nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản phải tiến hành cách mạng chính trị lật đổ quyền thống trị của giai cấp tư sản". Nội dung chính trị - xã hội của sứ mệnh lịch sử là giai cấp công nhân cùng nhân dân lao động, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, tiến hành cách mạng chính trị để lật đổ quyền thống trị của giai cấp tư sản và giành lấy chính quyền. "Giai cấp công nhân phải lãnh đạo được các giai cấp khác và lãnh đạo được Đảng Cộng sản để tiến hành cách mạng tư sản xóa bỏ chế độ thống trị của giai cấp tư sản" sai ở hai chỗ: Đảng Cộng sản là đội tiên phong lãnh đạo giai cấp công nhân chứ không bị giai cấp công nhân lãnh đạo, và cuộc cách mạng cần làm là cách mạng vô sản chứ không phải cách mạng tư sản. "Giai cấp công nhân phải cùng với nhân dân lao động lãnh đạo Đảng Cộng sản tiến hành cách mạng chính trị lật đổ chính quyền của giai cấp phong kiến" cũng đảo ngược quan hệ với Đảng và nhầm đối tượng thành chính quyền phong kiến. "Giai cấp công nhân phải xác lập được quyền thống trị nhân dân lao động và các giai cấp khác bằng cách thực hiện cách mạng lật đổ chính quyền của giai cấp tư sản" sai về mục tiêu, bởi giai cấp công nhân giành chính quyền để thực hiện quyền làm chủ của nhân dân lao động, không phải để thống trị nhân dân lao động.

Đáp án đúng: "Kinh tế". Công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức và bảo vệ tài nguyên, môi trường là việc phát triển lực lượng sản xuất, xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật, nên thuộc nội dung kinh tế trong sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam. "Chính trị - xã hội" ứng với nhiệm vụ giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, xây dựng nhà nước và bảo vệ chế độ. "Văn hóa" ứng với nhiệm vụ xây dựng con người mới, đạo đức và lối sống mới. "Tư tưởng" ứng với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh chống quan điểm sai trái, đều không phải nhiệm vụ phát triển sản xuất.

Đáp án đúng: "Dân chủ là quyền lực thuộc về nhân dân". Xét trên phương diện quyền lực, dân chủ có nghĩa gốc là quyền lực của nhân dân; nhân dân là chủ và làm chủ, ủy quyền cho nhà nước nhưng vẫn giữ quyền kiểm soát và thu hồi quyền lực đã ủy thác. "Dân chủ là một hình thái nhà nước của giai cấp cầm quyền" — đó là cách hiểu trên phương diện chế độ xã hội và lĩnh vực chính trị, không phải phương diện quyền lực. "Dân chủ là quyền tự do của nhân dân" — đồng nhất dân chủ với tự do, làm mất nội hàm quyền lực và chủ thể của quyền lực. "Dân chủ là một nguyên tắc - nguyên tắc dân chủ" — là cách hiểu trên phương diện tổ chức và quản lý xã hội, gắn với nguyên tắc tập trung dân chủ.

Đáp án đúng: "Có vị trí chiến lược quan trọng". Các dân tộc thiểu số ở Việt Nam cư trú chủ yếu ở vùng núi, biên giới, nơi có tài nguyên, rừng, đầu nguồn nước và có ý nghĩa đặc biệt về quốc phòng, an ninh, đối ngoại, nên địa bàn này mang vị trí chiến lược quan trọng của cả nước. "Có điều kiện phát triển kinh tế - xã hội tốt nhất" — trái thực tế, vì đây lại là những vùng khó khăn nhất về hạ tầng, giáo dục, y tế và thu nhập. "Ở đồng bằng trù phú" — đồng bằng trù phú chủ yếu là địa bàn cư trú của dân tộc Kinh. "Ở các hải đảo xa xôi" — địa bàn đặc trưng là miền núi và biên giới đất liền, không phải hải đảo xa xôi.

Đáp án đúng: "Con người". Theo chủ nghĩa Mác - Lênin, không phải thần thánh tạo ra con người mà chính con người tạo ra tôn giáo; tôn giáo là sự phản ánh hư ảo vào đầu óc con người những lực lượng bên ngoài đang chi phối đời sống hằng ngày của họ, nên về bản chất nó là một hình thái ý thức xã hội do con người sáng tạo. "Chúa trời" — là đối tượng thờ phụng do trí tưởng tượng của tín đồ dựng nên; coi đó là chủ thể sáng tạo tôn giáo là đứng trên lập trường thần học. "Đức Phật" — là người sáng lập một tôn giáo cụ thể, không phải nguồn gốc của tôn giáo nói chung. "Các thế lực siêu nhiên" — chính là cái được phản ánh hư ảo trong ý thức tôn giáo, là sản phẩm chứ không phải chủ thể sáng tạo.

Đáp án đúng: "Tôn trọng lợi ích, truyền thống, văn hoá của các dân tộc". Chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước xác định việc tôn trọng lợi ích, truyền thống, văn hoá, ngôn ngữ, tập quán, tín ngưỡng của các dân tộc là vấn đề cực kỳ quan trọng, bởi đoàn kết chỉ bền khi mỗi tộc người thấy bản sắc và lợi ích của mình được thừa nhận, không bị áp đặt hay đồng hoá. "Ưu tiên đầu tư phát triển kinh tế - xã hội các vùng dân tộc và miền núi" — là nội dung kinh tế, tạo điều kiện vật chất cho bình đẳng nhưng không trực tiếp chạm vào gốc tâm lý - văn hoá của sự cố kết. "Phát huy truyền thống đoàn kết giữa các dân tộc" — nêu lại chính mục tiêu đoàn kết chứ không phải chính sách cụ thể làm điều kiện cho mục tiêu đó. "Tăng cường bồi dưỡng, đào tạo đội ngũ cán bộ là người dân tộc thiểu số" — thuộc nội dung công tác cán bộ, chỉ là một bộ phận của chính sách dân tộc.

Đáp án đúng: "Các dân tộc hoàn toàn bình đẳng, các dân tộc được quyền tự quyết, liên hiệp công nhân tất cả các dân tộc lại". Cương lĩnh dân tộc của chủ nghĩa Mác - Lênin gồm đủ ba nội dung gắn bó hữu cơ: các dân tộc hoàn toàn bình đẳng, các dân tộc được quyền tự quyết và liên hiệp công nhân tất cả các dân tộc lại; thiếu bất kỳ nội dung nào cũng không còn là Cương lĩnh. "Các dân tộc đoàn kết, bình đẳng và liên hiệp công nhân tất cả các dân tộc lại" — thay quyền tự quyết bằng đoàn kết, làm mất một nội dung và hạ một quyền dân tộc thành một khẩu hiệu. "Các dân tộc có quyền tự quyết, liên hiệp công nhân tất cả các dân tộc lại" — thiếu nội dung các dân tộc hoàn toàn bình đẳng, vốn là cơ sở để thực hiện quyền tự quyết. "Liên hiệp công nhân tất cả các dân tộc lại" — chỉ nêu một nội dung, dù là nội dung cốt lõi, nên không bao quát được Cương lĩnh.

Đáp án đúng: "Tự quyết về chính trị". Quyền dân tộc tự quyết là quyền làm chủ vận mệnh của mỗi dân tộc, trước hết thể hiện ở quyền tự quyết định chế độ chính trị và con đường phát triển, bao gồm quyền tách ra lập quốc gia độc lập hoặc tự nguyện liên hiệp với dân tộc khác; chưa có độc lập về chính trị thì mọi quyền tự quyết khác đều không thể thực hiện. "Tự quyết về văn hoá" — chỉ có thể được bảo đảm sau khi dân tộc đã tự quyết định được chế độ chính trị của mình. "Tự quyết về kinh tế" — đường lối phát triển kinh tế phụ thuộc vào chế độ chính trị nên không thể là nội dung tiên quyết. "Tự quyết về lãnh thổ" — là hệ quả đi kèm việc thành lập quốc gia độc lập, không phải nội dung cơ bản nhất mà cương lĩnh nêu.

Đáp án đúng: "Đa dạng, đan xen, chung sống hòa bình và không có xung đột, chiến tranh tôn giáo". Việt Nam có nhiều tôn giáo cùng tồn tại, tín đồ các tôn giáo và người không theo tôn giáo sống đan xen trong cùng làng xã, dòng họ, thậm chí cùng một gia đình; lịch sử nước ta chưa từng xảy ra chiến tranh tôn giáo, đó là nét đặc thù được giáo trình nhấn mạnh. "Đa dạng, đan xen, cạnh tranh với nhau" — nêu đúng tính đa dạng, đan xen nhưng gán cho các tôn giáo quan hệ cạnh tranh, trái thực tế chung sống hoà bình. "Đa dạng, đan xen, đấu tranh với nhau để giành vị trí thống trị" — chưa khi nào có cuộc đấu tranh giành vị trí thống trị giữa các tôn giáo ở Việt Nam. "Thống nhất dưới sự thống trị của Đảng Cộng sản Việt Nam" — Đảng lãnh đạo xã hội chứ không thống trị tôn giáo, Nhà nước tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng.

Đáp án đúng: "Công tác vận động quần chúng". Đồng bào có đạo trước hết là nhân dân lao động, nên cốt lõi của công tác tôn giáo là vận động quần chúng tín đồ sống tốt đời đẹp đạo, tham gia phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc, qua đó phát huy sức mạnh đại đoàn kết. "Công tác giáo dục chủ nghĩa duy vật biện chứng" — tuyên truyền thế giới quan khoa học là việc lâu dài, nếu đặt làm cốt lõi sẽ thành áp đặt nhận thức, trái nguyên tắc tôn trọng tự do tín ngưỡng. "Công tác cảm hóa giáo dân" — cách nói hạ thấp đồng bào có đạo, xem họ là đối tượng phải cảm hoá. "Công tác điều hòa mâu thuẫn giữa các tôn giáo" — các tôn giáo ở Việt Nam chung sống hoà bình, không có xung đột cần điều hoà làm nội dung cốt lõi.

Đáp án đúng: "Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh". Nội dung chính trị của chính sách dân tộc là thực hiện bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp nhau cùng phát triển, quy tụ các dân tộc trong một cộng đồng quốc gia thống nhất hướng tới mục tiêu chung của cả nước, tức mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. "Lợi ích kinh tế" — chỉ là một mặt của mục tiêu, không bao hàm các giá trị chính trị, xã hội. "Điều hòa mâu thuẫn giữa các dân tộc" — là biện pháp xử lý tình huống nảy sinh, không phải mục tiêu để quy tụ. "Lợi ích thiết thân của từng dân tộc" — lợi ích riêng của từng dân tộc phải được tôn trọng, nhưng mục tiêu chung thì gắn với lợi ích của cả quốc gia - dân tộc.