Câu hỏi: MLN131 Chủ nghĩa xã hội khoa học – Bộ ôn tập cuối kỳ số 13

Đáp án đúng: "Giai cấp công nhân hiện đại". Trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, C.Mác và Ph.Ăngghen chỉ ra rằng giai cấp tư sản khi phát triển đại công nghiệp đã tạo ra chính lực lượng sẽ chôn vùi nó, đó là giai cấp công nhân hiện đại, con đẻ của nền đại công nghiệp. "Giai cấp nông dân hiện đại" sai vì nông dân không phải sản phẩm của nền đại công nghiệp, họ đã tồn tại từ những xã hội trước đó. "Những nhà tư sản trí thức" sai vì những người thuộc giai cấp tư sản, dù có trí thức, vẫn gắn lợi ích với chế độ tư hữu tư bản chủ nghĩa. "Tầng lớp trí thức" sai vì trí thức là một tầng lớp, không phải giai cấp có sứ mệnh lật đổ chủ nghĩa tư bản, họ là lực lượng đồng minh của giai cấp công nhân.

Đáp án đúng: "V.I.Lênin". Khẩu hiệu gốc trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản năm 1848 chỉ là "Vô sản tất cả các nước, đoàn kết lại!"; đến thời kỳ chủ nghĩa đế quốc, khi phong trào giải phóng dân tộc ở thuộc địa trở thành bộ phận khăng khít của cách mạng vô sản thế giới, V.I.Lênin đã bổ sung vế các dân tộc bị áp bức nhằm mở rộng lực lượng cách mạng. "C.Mác" — tác giả khẩu hiệu bản gốc, chưa có vế các dân tộc bị áp bức vì khi đó hệ thống thuộc địa chưa định hình như giai đoạn sau. "Ph.Ăngghen" — đồng tác giả bản Tuyên ngôn, cũng chỉ dừng ở khẩu hiệu bản gốc. "Hồ Chí Minh" — tiếp thu và vận dụng khẩu hiệu đó vào cách mạng Việt Nam chứ không phải người nêu ra đầu tiên.

Đáp án đúng: "Hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa khác biệt về chất, đó là xã hội không có giai cấp đối kháng như các xã hội trước đó". Chiếm hữu nô lệ, phong kiến và tư bản chủ nghĩa đều dựa trên tư hữu và đối kháng giai cấp, còn hình thái cộng sản chủ nghĩa dựa trên công hữu những tư liệu sản xuất chủ yếu nên xoá bỏ gốc rễ của đối kháng. "Hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa là giai đoạn phát triển cao nhất và cuối cùng của lịch sử loài người" đóng khung lịch sử và không nêu được khác biệt về chất. "Hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa là phiên bản điều chỉnh tốt hơn từ tư bản chủ nghĩa" hạ sự thay thế về chất xuống thành cải lương trong chế độ cũ. "Hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa là quay trở lại cộng sản nguyên thủy" nhầm thành lặp vòng tròn, trong khi hình thái mới dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại.

Đáp án đúng: "Chủ nghĩa xã hội giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng con người, tạo điều kiện để con người phát triển toàn diện". Giáo trình xếp đặc trưng này lên đầu vì nó nêu mục tiêu bao trùm, cái đích mà mọi đặc trưng còn lại phục vụ. "Chủ nghĩa xã hội có nhà nước kiểu mới mang bản chất giai cấp công nhân, đại biểu cho lợi ích, quyền lực và ý chí của nhân dân lao động" là đặc trưng về chính trị, đứng sau trong trật tự liệt kê. "Chủ nghĩa xã hội là xã hội do nhân dân lao động làm chủ" là đặc trưng về chủ thể quyền lực, cũng không mở đầu. "Chủ nghĩa xã hội có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu" là đặc trưng về kinh tế, xếp liền sau đặc trưng mục tiêu.

Đáp án đúng: "Do nhân dân làm chủ". Cương lĩnh thông qua tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI nêu tám đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng, trong đó có đặc trưng do nhân dân làm chủ. "Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, văn minh" — thiếu thành tố công bằng nên không khớp cách diễn đạt dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh của Văn kiện. "Dân giàu, nước mạnh, con người có cuộc sống ấm no" — ghép lẫn hai đặc trưng khác nhau và cắt bỏ nhiều thành tố, không phải một đặc trưng nào. "Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nhà nước của nhân dân lao động" — sai cách diễn đạt, đặc trưng tương ứng là có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo.

Đáp án đúng: "5". Chủ nghĩa Mác - Lênin phân kỳ lịch sử xã hội loài người thành năm hình thái kinh tế - xã hội: cộng sản nguyên thủy, chiếm hữu nô lệ, phong kiến, tư bản chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa. "2" chỉ ứng với cách chia thô thành xã hội chưa có giai cấp và xã hội có giai cấp, không phải phân kỳ hình thái. "3" không khớp với bất cứ cách liệt kê hình thái nào trong học thuyết này. "4" thiếu một hình thái, thường do bỏ qua cộng sản nguyên thủy hoặc gộp hai hình thái lại với nhau.

Đáp án đúng: "1". Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011), tám đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng được mở đầu bằng mục tiêu tổng quát dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, sau đó mới đến đặc trưng do nhân dân làm chủ. "3" — vị trí này thuộc đặc trưng về nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp. "6" — vị trí này thuộc đặc trưng về các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển. "8" — vị trí cuối cùng thuộc đặc trưng về quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước trên thế giới.

Đáp án đúng: "Trở thành nước phát triển, thu nhập cao". Đại hội XIII xác định tầm nhìn đến năm 2045, dịp một trăm năm thành lập nước, Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao. "Trở thành nước phát triển, có kinh tế tri thức, thu nhập trung bình cao" hạ tiêu chí thu nhập xuống mức của mốc 2030 và thêm vế không có trong mục tiêu. "Trở thành con rồng Châu Á" là cách nói báo chí, không phải mục tiêu được văn kiện xác định. "Trở thành nước đang phát triển, có thu nhập trung bình cao" chính là mục tiêu của mốc năm 2030, thấp hơn tầm nhìn 2045.

Đáp án đúng: "Đã bị đánh bại nhưng vẫn còn sức mạnh về kinh tế". Sau khi mất địa vị thống trị chính trị, giai cấp tư sản vẫn còn tiềm lực về vốn, kinh nghiệm quản lý và quan hệ quốc tế, nên đấu tranh giai cấp trong thời kỳ quá độ còn lâu dài và phức tạp. "Đã bị loại bỏ hoàn toàn" sai vì xoá bỏ một giai cấp là quá trình gắn với xoá bỏ chế độ tư hữu, không thể xong ngay khi giành chính quyền. "Đã bị chuyển hóa thành giai cấp công nhân" không có căn cứ, vì vị trí giai cấp do quan hệ sở hữu quyết định chứ không chuyển đổi bằng tuyên bố. "Đã tự thân mình chuyển biến thành giai cấp liên minh với giai cấp cách mạng" sai vì khối liên minh nền tảng gồm công nhân, nông dân và trí thức.

Đáp án đúng: "Đội ngũ trí thức, đội ngũ doanh nhân". Trong phương hướng đẩy mạnh nghiên cứu sáng tạo và ứng dụng thành tựu khoa học - công nghệ hiện đại, trí thức là lực lượng tạo ra tri thức, giải pháp còn doanh nhân là lực lượng đưa chúng vào sản xuất, kinh doanh, nên hai đội ngũ này được xác định giữ vai trò quan trọng. "Giai cấp công nhân, đội ngũ trí thức" bỏ mất chủ thể đầu tư và thương mại hóa công nghệ, trong khi vai trò được nêu cho công nhân là lực lượng đi đầu trong sản xuất. "Đội ngũ trí thức, giai cấp nông dân" ghép sai, vì nông dân là người tiếp nhận và ứng dụng kỹ thuật trong nông nghiệp chứ không phải lực lượng đẩy mạnh nghiên cứu sáng tạo. "Đội ngũ doanh nhân, tầng lớp lao động trong xã hội" nêu một chủ thể quá chung và thiếu hẳn lực lượng nghiên cứu khoa học.

Đáp án đúng: "Tăng trưởng, phát triển kinh tế nhanh và bền vững". Cơ cấu xã hội do sản xuất kinh tế quy định, nên muốn cơ cấu xã hội biến đổi theo hướng tích cực thì nền tảng phải là kinh tế phát triển nhanh nhưng bền vững, gắn tăng trưởng với tiến bộ và công bằng xã hội. "Tăng trưởng kinh tế bằng mọi giá" đánh đổi môi trường và công bằng xã hội nên gây phân hóa, làm cơ cấu xã hội biến đổi theo hướng tiêu cực. "Sự giàu mạnh của các tổ chức, tập đoàn kinh tế lớn, cạnh tranh được với nước ngoài" chỉ là một bộ phận của nền kinh tế, không bảo đảm lợi ích cho đông đảo các giai cấp, tầng lớp. "Sự phát triển của thành phần kinh tế nhà nước và tập thể" bỏ qua các thành phần kinh tế khác đang được khuyến khích phát triển trong nền kinh tế nhiều thành phần.

Đáp án đúng: "Vừa hợp tác, vừa đấu tranh và ngày càng xích lại gần nhau". Thời kỳ quá độ còn tồn tại nhiều thành phần kinh tế nên lợi ích của các giai cấp, tầng lớp vừa thống nhất ở mục tiêu chung là độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội, vừa còn khác biệt; quan hệ giữa họ vì thế mang tính hai mặt và xu hướng xích lại gần nhau tăng dần cùng trình độ phát triển của lực lượng sản xuất. "Đấu tranh với nhau trong bối cảnh mới" — chỉ nêu một mặt, bỏ mất mặt hợp tác và liên minh vốn là nền tảng của khối đại đoàn kết toàn dân. "Hợp tác, liên minh toàn diện với nhau" — tuyệt đối hóa mặt thống nhất, phủ nhận sự khác biệt lợi ích vẫn còn tồn tại trong thời kỳ quá độ. "Không còn sự phân chia giai cấp" — đó là đặc điểm của xã hội cộng sản chủ nghĩa đã hoàn thiện, không phải của thời kỳ quá độ.

Đáp án đúng: "Họ cùng nhau cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội". Các giai cấp, tầng lớp trong thời kỳ quá độ gắn bó với nhau vì cùng một sự nghiệp kép: vừa xoá bỏ tàn dư của xã hội cũ, vừa xây dựng xã hội mới trên toàn bộ các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội. "Họ cùng nhau xây dựng xã hội mới trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội" bỏ mất nhiệm vụ cải tạo xã hội cũ, vốn song hành suốt thời kỳ quá độ. "Họ cùng nhau cải tạo xã hội cũ trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội" lại bỏ mất nhiệm vụ xây dựng, biến quá độ thành thuần phá bỏ. "Họ cùng nhau cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới trong lĩnh vực kinh tế, chính trị" thu hẹp phạm vi còn hai lĩnh vực, trái tính toàn diện của thời kỳ quá độ.

Đáp án đúng: "Do có những lợi ích cơ bản thống nhất với nhau". Liên minh công - nông - trí là một tất yếu khách quan, bắt nguồn từ chỗ các lực lượng này đều là người lao động, cùng gắn với nền sản xuất ngày càng xã hội hóa và cùng có nhu cầu xóa bỏ áp bức, bóc lột; chính sự thống nhất lợi ích cơ bản về kinh tế, chính trị, văn hóa mới là cái quyết định. "Do giai cấp công nhân mong muốn" — quy liên minh về ý muốn chủ quan của một giai cấp, trái với tính tất yếu khách quan của nó. "Do có cùng một kẻ thù là giai cấp tư sản" — mới chỉ là điều kiện bên ngoài, nếu chỉ có kẻ thù chung thì liên minh sẽ tan rã ngay khi giành được chính quyền. "Do mục tiêu về chính trị của giai cấp công nhân" — là nội dung định hướng của liên minh chứ không phải cơ sở quyết định sự ra đời của liên minh.

Đáp án đúng: "Cơ cấu xã hội - giai cấp". Nhóm chính sách này đứng hàng đầu trong hệ thống chính sách xã hội vì nó giải quyết quan hệ bên trong và giữa các giai cấp, tầng lớp, hướng tới công bằng xã hội và thu hẹp phân hóa giàu nghèo, điều kiện để mọi chính sách khác phát huy hiệu quả. "Cơ cấu xã hội - kinh tế" không phải một loại hình cơ cấu xã hội được định danh trong cách phân loại cơ cấu xã hội. "Cơ cấu xã hội - nghề nghiệp" phản ánh phân công lao động, bản thân nó biến đổi theo cơ cấu kinh tế và cơ cấu giai cấp nên không giữ vị trí hàng đầu. "Cơ cấu xã hội - dân tộc" gắn với chính sách dân tộc rất quan trọng, nhưng vẫn chịu sự chi phối của quan hệ giai cấp.

Đáp án đúng: "Đảm bảo tư tưởng của giai cấp công nhân giữ vị trí chủ đạo trong hoạt động nghiên cứu, sáng tạo". Câu hỏi yêu cầu tìm điều không phải chính sách đối với trí thức: chính sách được xác định là tôn trọng tự do tư tưởng trong nghiên cứu, trọng dụng theo năng lực và bảo vệ thành quả sáng tạo, nên việc áp đặt một hệ tư tưởng làm chủ đạo ngay trong hoạt động nghiên cứu là trái với yêu cầu đó. "Tôn trọng và phát huy tự do tư tưởng trong hoạt động nghiên cứu, sáng tạo" đúng là chính sách đã nêu. "Trọng dụng trí thức trên cơ sở đánh giá đúng phẩm chất, năng lực và kết quả cống hiến" cũng là chính sách về sử dụng trí thức. "Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đãi ngộ và tôn vinh xứng đáng những cống hiến của đội ngũ trí thức" là chính sách bảo đảm lợi ích và động lực cho trí thức.

Đáp án đúng: "2 thế hệ". Quy mô gia đình Việt Nam hiện đại thu nhỏ, kết cấu phổ biến chỉ còn cha mẹ và con cái cùng sống chung, số con trong gia đình cũng ít hơn trước kia. "1 thế hệ" — chỉ là hộ độc thân hoặc cặp vợ chồng chưa có con, không phải kết cấu phổ biến của gia đình hiện đại. "3 thế hệ" — là gia đình truyền thống gồm ông bà, cha mẹ và con cái, đang thu hẹp dần. "4 thế hệ" — là đại gia đình nhiều thế hệ cùng chung sống, càng hiếm trong điều kiện đô thị hóa và nhà ở hiện nay.

Đáp án đúng: "Chức năng nghề nghiệp". Các chức năng của gia đình gồm tái sản xuất ra con người, nuôi dưỡng và giáo dục, kinh tế và tổ chức tiêu dùng, thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý và duy trì tình cảm; còn đào tạo nghề là việc của hệ thống giáo dục và thị trường lao động. "Chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng" — là chức năng cơ bản, gia đình vừa là đơn vị sản xuất vừa là đơn vị tiêu dùng. "Chức năng nuôi dưỡng, giáo dục" — là chức năng cơ bản, ảnh hưởng lâu dài và toàn diện đến mỗi thành viên. "Chức năng thỏa mãn nhu cầu tâm sinh lý, duy trì tình cảm" — là chức năng cơ bản, làm nên tổ ấm và sự bền vững của gia đình.

Đáp án đúng: "Xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ và hạnh phúc". Đây là mục tiêu được xác định trực tiếp cho công tác gia đình ở Việt Nam, vừa kế thừa giá trị của gia đình truyền thống vừa tiếp thu tiến bộ của thời đại, làm cho gia đình thực sự là tế bào lành mạnh của xã hội. "Nâng cao trình độ dân trí cho nhân dân lao động" — là một điều kiện, tiền đề chung cho nhiều lĩnh vực chứ không phải nội dung trực tiếp của việc xây dựng gia đình. "Phát triển kinh tế - xã hội" — là cơ sở vật chất, điều kiện khách quan tác động tới gia đình, không phải nội dung trực tiếp. "Giải phóng người phụ nữ" — là một yêu cầu nằm trong nội dung bình đẳng, chưa bao quát được toàn bộ nội dung xây dựng gia đình mới.

Đáp án đúng: "Hôn nhân một vợ, một chồng, chồng nắm quyền". Chế độ hôn nhân tiến bộ đòi hỏi vợ chồng bình đẳng cả về quyền lợi lẫn nghĩa vụ, nên việc người chồng nắm quyền là tàn dư của chế độ gia trưởng phụ quyền, đối lập với bản chất của hôn nhân tiến bộ. "Hôn nhân tự nguyện" — là đặc trưng đầu tiên, xuất phát từ tình yêu chân chính, chống lại cưỡng ép và sắp đặt. "Hôn nhân một vợ, một chồng, vợ chồng bình đẳng" — chính là chuẩn mực của hôn nhân tiến bộ, kết quả tất yếu của hôn nhân xuất phát từ tình yêu. "Hôn nhân được đảm bảo về pháp lý" — thể hiện ở việc đăng ký kết hôn, được nhà nước và xã hội thừa nhận, bảo vệ, cũng là một đặc trưng của hôn nhân tiến bộ.