Câu hỏi: Chương 4: Cạnh tranh và độc quyền trong nền kinh tế thị trường

Các tổ chức độc quyền sử dụng giá cả độc quyền để chiếm đoạt giá trị thặng dư của người khác. Giá cả độc quyền là một công cụ quan trọng giúp các tổ chức độc quyền đạt được mục tiêu kinh doanh của mình. Khi một tổ chức độc quyền áp dụng giá cả độc quyền, họ thường sẽ tăng giá sản phẩm hoặc dịch vụ lên mức cao hơn so với giá thị trường, nhằm mục đích thu được lợi nhuận cao hơn. Điều này có thể gây thiệt hại cho người tiêu dùng, đặc biệt là những người có thu nhập thấp, vì họ không thể mua được sản phẩm hoặc dịch vụ với giá cao hơn. Ngoài ra, giá cả độc quyền cũng có thể gây thiệt hại cho các đối thủ cạnh tranh, bởi vì họ không thể cạnh tranh được với tổ chức độc quyền về giá cả. Vì vậy, việc sử dụng giá cả độc quyền là một cách để các tổ chức độc quyền chiếm đoạt giá trị thặng dư của người khác.

Hình thức tổ chức và cơ chế thống trị của tư bản tài chính trong chủ nghĩa tư bản hiện đại ngày nay đã trải qua nhiều thay đổi. Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự thay đổi này là sự phát triển của lực lượng sản xuất. Khi lực lượng sản xuất phát triển, nhiều ngành mới xuất hiện và các quan hệ sản xuất cũng thay đổi theo. Điều này đòi hỏi tư bản tài chính phải thích nghi và thay đổi hình thức tổ chức và cơ chế thống trị của mình để đáp ứng nhu cầu mới của nền kinh tế. Sự phát triển của lực lượng sản xuất cũng dẫn đến sự đa dạng hóa của các ngành kinh tế, tạo điều kiện cho sự xuất hiện của các hình thức tổ chức và cơ chế thống trị mới của tư bản tài chính.

Phân công lao động xã hội là quá trình phân chia công việc và nguồn lực trong xã hội để đạt được hiệu suất cao nhất. Nó liên quan đến việc phân công lao động giữa các ngành nghề, các khu vực và các cá nhân. Trong kinh tế học, phân công lao động xã hội được coi là một trong những nguyên nhân hình thành chủ nghĩa tư bản độc quyền. Khi các doanh nghiệp được phân công lao động hiệu quả, chúng có thể tập trung vào các lĩnh vực kinh doanh cụ thể và đạt được lợi thế cạnh tranh. Điều này dẫn đến sự hình thành các tập đoàn lớn và độc quyền, nơi mà một số doanh nghiệp kiểm soát thị trường và quyết định giá cả. Vì vậy, phân công lao động xã hội đóng vai trò quan trọng trong sự hình thành và phát triển của chủ nghĩa tư bản độc quyền.

Đáp án đúng: "Cartel". Trong các hình thức tổ chức độc quyền, đây là hình thức thấp nhất vì các thành viên chỉ thoả thuận với nhau về giá cả, sản lượng và thị trường tiêu thụ, còn vẫn giữ độc lập cả về sản xuất lẫn lưu thông nên liên minh rất lỏng lẻo và dễ tan vỡ. "Syndicate" ở mức cao hơn vì các thành viên mất độc lập về lưu thông, việc mua nguyên liệu và tiêu thụ hàng hoá do một ban quản trị chung đảm nhiệm. "Trust" còn cao hơn nữa khi các xí nghiệp mất độc lập cả về sản xuất và lưu thông, trở thành cổ đông của một doanh nghiệp thống nhất. "Consortium" là hình thức rất cao, liên kết nhiều ngành khác nhau và thường bao gồm cả trust lẫn syndicate phụ thuộc vào một nhóm tư bản tài chính.

Đáp án đúng: "Đầu tư trực tiếp và đầu tư gián tiếp". Xét theo hình thức đầu tư, xuất khẩu tư bản chia thành đầu tư trực tiếp, tức đưa tư bản ra nước ngoài để trực tiếp xây dựng và kinh doanh thu lợi nhuận, và đầu tư gián tiếp, tức cho vay, mua cổ phiếu, trái phiếu để thu lợi tức. "Đầu tư trực tiếp và đầu tư ủy nhiệm" sai vì không có phạm trù đầu tư uỷ nhiệm trong cách phân loại xuất khẩu tư bản. "Đầu tư trong nước và đầu tư ngoài nước" là phân loại theo địa bàn, hơn nữa bản thân xuất khẩu tư bản đã là đưa tư bản ra nước ngoài. "Đầu tư công nghiệp và đầu tư nông nghiệp" là phân loại theo ngành kinh tế; nếu xét theo chủ sở hữu thì mới có xuất khẩu tư bản nhà nước và tư bản tư nhân.