NLP301c - Xử lý ngôn ngữ tự nhiên (Natural Language Processing) là môn 3 tín chỉ bậc cử nhân của Đại học FPT, học theo hình thức trực tuyến. Môn giải quyết một bài toán khó đặc thù: ngôn ngữ của con người vốn mơ hồ, phụ thuộc ngữ cảnh và không có quy tắc kín, trong khi máy chỉ làm việc được với số. Toàn bộ nội dung xoay quanh cách bắc cầu giữa hai thế giới đó, và cây cầu ấy được dựng lại bốn lần, mỗi lần bằng một họ kỹ thuật mạnh hơn lần trước. Chặng thứ nhất dùng cách tiếp cận phân loại và không gian vectơ: phân tích cảm xúc bằng Naïve Bayes, mô hình không gian vectơ để đo độ gần nghĩa giữa các văn bản, rồi dịch máy và tìm kiếm tài liệu. Chặng thứ hai chuyển sang mô hình xác suất, với gợi ý hoàn thành câu cùng mô hình ngôn ngữ, và biểu diễn từ bằng vectơ học được từ mạng nơ-ron — bước ngoặt cho phép máy nắm được quan hệ ngữ nghĩa thay vì chỉ đếm từ. Chặng thứ ba dùng mô hình chuỗi, gồm mạng nơ-ron hồi quy cho mô hình hoá ngôn ngữ và mạng Siamese để so khớp hai câu. Chặng thứ tư dùng cơ chế chú ý, nền của các mô hình ngôn ngữ hiện nay, với tóm tắt văn bản, hỏi đáp và trợ lý hội thoại. Lợi ích của cách dựng bốn chặng này là người học thấy rõ mỗi bước tiến giải quyết được giới hạn nào của bước trước — hiểu được vì sao chứ không chỉ biết dùng. Môn còn có giá trị thực tế với tiếng Việt: phần lớn kỹ thuật được dạy ở dạng tổng quát, nên người học áp dụng được cho ngôn ngữ của mình sau khi hiểu những chỗ cần điều chỉnh, chẳng hạn cách tách từ hay cách xử lý dấu thanh.
