Câu hỏi: Chương 1: Đối tượng, phương pháp nghiên cứu và chức năng của kinh tế chính trị Mác - Lênin

Karl Marx đã chỉ ra rằng kinh tế chính trị học tư sản cổ điển Anh bắt đầu từ William Petty và kết thúc ở David Ricardo. William Petty được coi là người sáng lập của kinh tế chính trị học tư sản cổ điển Anh, ông đã đưa ra các ý tưởng về giá trị lao động và phân tích về kinh tế quốc gia. Trong khi đó, David Ricardo là một nhà kinh tế học nổi tiếng khác, ông đã phát triển các ý tưởng về giá trị lao động và phân tích về giá cả và tiền lương. Sự chuyển tiếp từ William Petty đến David Ricardo thể hiện sự phát triển và hoàn thiện của kinh tế chính trị học tư sản cổ điển Anh.

Lý thuyết bàn tay vô hình của Adam Smith là một khái niệm kinh tế học mô tả cách cơ chế thị trường tự động điều chỉnh và đạt được hiệu quả xã hội tối đa mà không cần sự can thiệp của chính phủ. Theo lý thuyết này, khi các cá nhân tham gia vào thị trường kinh tế, họ đều muốn tối đa hóa lợi nhuận cho mình. Tuy nhiên, quá trình này không chỉ dừng lại ở việc các cá nhân chỉ quan tâm đến lợi ích của mình mà còn tạo ra một hệ quả xã hội tích cực. Bàn tay vô hình của Adam Smith là một biểu tượng cho khả năng tự điều chỉnh của cơ chế thị trường trong việc phân bổ nguồn lực kinh tế một cách hiệu quả. Nó cho thấy rằng, khi các cá nhân được tự do hoạt động trên thị trường, họ sẽ tự động tạo ra một kết quả tốt nhất cho xã hội mà không cần sự can thiệp của chính phủ.

Mục đích nghiên cứu ở cấp độ cao nhất của kinh tế chính trị Mác - Lênin là nhằm phát hiện ra các quy luật chi phối quan hệ giữa người và xã hội trong sản xuất và trao đổi. Kinh tế chính trị Mác - Lênin là một lĩnh vực nghiên cứu khoa học xã hội, tập trung vào việc phân tích và giải thích các quy luật chi phối quan hệ sản xuất và trao đổi trong xã hội. Mục đích chính của nghiên cứu này là nhằm hiểu rõ hơn về các quy luật chi phối quan hệ giữa người và xã hội trong sản xuất và trao đổi, từ đó có thể đưa ra các giải pháp và chính sách phù hợp để phát triển kinh tế và xã hội.

Kinh tế chính trị là một lĩnh vực nghiên cứu phức tạp, liên quan đến các mối quan hệ xã hội và kinh tế trong quá trình sản xuất và trao đổi. Đối tượng nghiên cứu của Kinh tế chính trị bao gồm các quan hệ giữa người với người trong quá trình sản xuất và trao đổi, các quan hệ trong mỗi khâu và các quan hệ giữa các khâu của quá trình tái sản xuất xã hội. Điều này có nghĩa là Kinh tế chính trị nghiên cứu cách thức mà các cá nhân và nhóm xã hội tương tác với nhau trong quá trình sản xuất và phân phối tài nguyên, cũng như cách thức mà các khâu khác nhau trong quá trình tái sản xuất xã hội liên kết với nhau. Quan hệ giữa các cá nhân và nhóm xã hội trong quá trình sản xuất và trao đổi có thể ảnh hưởng đến sự phân phối tài nguyên và quyền lực trong xã hội.

Quy luật kinh tế tồn tại mang tính chất khách quan vì chúng được xác định bởi các quy luật tự nhiên và xã hội, không phụ thuộc vào ý chí chủ quan của con người. Các quy luật kinh tế như quy luật giá trị lao động, quy luật giá trị thặng dư, quy luật giá trị tiền tệ... đều được xác định bởi các yếu tố khách quan như trình độ sản xuất, trình độ công nghệ, trình độ tổ chức sản xuất... Vì vậy, chúng không thể được thay đổi một cách tùy tiện mà phải tuân theo các quy luật khách quan của kinh tế.

Hoạt động sản xuất của cải vật chất được coi là cơ bản nhất và là cơ sở của đời sống xã hội vì nó cung cấp cho con người những nhu cầu cơ bản như thức ăn, nước uống, quần áo, nhà ở... Sản xuất của cải vật chất cũng tạo ra sự đa dạng và phong phú trong đời sống xã hội, giúp con người có thể trao đổi và chia sẻ với nhau. Ngoài ra, hoạt động sản xuất cũng góp phần tạo ra sự phát triển kinh tế và xã hội, giúp con người có thể cải thiện cuộc sống và đạt được những mục tiêu cao hơn. Vì vậy, hoạt động sản xuất của cải vật chất được coi là cơ sở của đời sống xã hội.

Kinh tế chính trị cổ điển Anh được hình thành và phát triển trong thời kỳ từ cuối thế kỷ XVIII đến nửa đầu thế kỷ XIX. Thời kỳ này là thời kỳ mà các nhà kinh tế học Anh như Adam Smith, David Ricardo và Thomas Malthus đã xuất bản các tác phẩm kinh điển của họ. Trong tác phẩm 'Tư bản và lao động' (1776), Adam Smith đã trình bày quan điểm về lợi ích của thị trường tự do và vai trò của tư bản trong quá trình sản xuất. David Ricardo trong tác phẩm 'Lao động và tư bản' (1817) đã tiếp tục phát triển ý tưởng về lợi ích của thị trường tự do và vai trò của tư bản trong quá trình sản xuất. Thomas Malthus trong tác phẩm 'Suy nghĩ về sự phát triển dân số' (1798) đã trình bày quan điểm về sự giới hạn của nguồn lực và tác động của đó lên quá trình sản xuất.

Quá trình sản xuất là sự kết hợp của các yếu tố lao động, đối tượng lao động và tư liệu lao động. Lao động là sức lao động của con người, đối tượng lao động là vật liệu, nguyên liệu được sử dụng để tạo ra sản phẩm, và tư liệu lao động là công cụ, máy móc, thiết bị được sử dụng để hỗ trợ lao động. Sự kết hợp này tạo ra sản phẩm cuối cùng thông qua quá trình sản xuất. Ví dụ, trong quá trình sản xuất một chiếc xe ô tô, lao động bao gồm công nhân lắp ráp, đối tượng lao động bao gồm các bộ phận của xe ô tô như động cơ, khung xe, và tư liệu lao động bao gồm máy móc, thiết bị và công cụ được sử dụng để lắp ráp.

Trường phái kinh tế chính trị cổ điển Anh là một trong những trường phái kinh tế quan trọng nhất trong lịch sử. Các đại diện tiêu biểu của trường phái này bao gồm William Petty, Adam Smith và David Ricardo. William Petty (1623-1687) được coi là người sáng lập trường phái kinh tế chính trị cổ điển Anh. Ông là một nhà kinh tế học, nhà toán học và nhà thống kê người Anh. Ông đã viết nhiều tác phẩm kinh tế quan trọng, bao gồm "Treatise of Taxes and Contributions". Adam Smith (1723-1790) là một nhà kinh tế học, nhà triết học và nhà chính trị người Scotland. Ông được coi là người sáng lập kinh tế học hiện đại. Ông đã viết tác phẩm kinh điển "Tuyên bố về nguyên tắc của các chính sách kinh tế". David Ricardo (1772-1823) là một nhà kinh tế học người Anh. Ông được coi là người kế thừa và phát triển lý thuyết kinh tế của Adam Smith. Ông đã viết nhiều tác phẩm kinh tế quan trọng, bao gồm "Nền kinh tế học chính trị".

Kinh tế chính trị là một ngành khoa học nghiên cứu về mối quan hệ giữa các lực lượng kinh tế và chính trị trong xã hội. Theo A. Smith, kinh tế chính trị gắn với chính khách hay nhà lập pháp nhằm đạt được các mục tiêu cụ thể. Trong đó, mục tiêu chính là tạo ra nguồn thu nhập dồi dào và sinh kế phong phú cho người dân. Điều này có nghĩa là kinh tế chính trị cần đảm bảo rằng mọi người đều có cơ hội để có được thu nhập ổn định và phát triển kinh tế. Ngoài ra, kinh tế chính trị còn nhằm tạo ra khả năng có được nguồn ngân sách đầy đủ cho nhà nước để thực hiện nhiệm vụ công. Điều này giúp nhà nước có đủ nguồn lực để cung cấp các dịch vụ công và thực hiện các chính sách xã hội.

Chính sách kinh tế được hiểu là hoạt động mang tính chất chủ quan vì nó liên quan đến việc đưa ra quyết định và lựa chọn về các vấn đề kinh tế. Chủ quan trong chính sách kinh tế có nghĩa là các quyết định và lựa chọn được đưa ra dựa trên quan điểm, niềm tin và mục tiêu của người ra quyết định. Điều này có thể bao gồm việc đưa ra các chính sách về thuế, tiền tệ, thương mại và đầu tư. Các chính sách kinh tế chủ quan thường được đưa ra bởi các cơ quan chính phủ và các tổ chức kinh tế khác. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng chính sách kinh tế cũng có tính chất khách quan vì nó phải dựa trên các dữ liệu và thông tin thực tế về tình hình kinh tế.

Kinh tế chính trị Mác - Lênin không phải là một lĩnh vực khoa học thuần túy. Mặc dù nó dựa trên phương pháp khoa học và sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học để phân tích và lý giải các hiện tượng kinh tế - chính trị, nhưng nó không chỉ là một bộ môn khoa học. Kinh tế chính trị Mác - Lênin là một bộ môn khoa học - thực tiễn, kết hợp giữa lý luận và thực hành. Nó không chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu và lý giải các hiện tượng kinh tế - chính trị, mà còn hướng tới việc giải quyết các vấn đề thực tiễn, giúp xây dựng và phát triển xã hội theo hướng xã hội chủ nghĩa. Vì vậy, 'Chức năng khoa học' không phải là một chức năng chính xác của kinh tế chính trị Mác - Lênin.

Theo giáo trình, nội dung về kinh tế chính trị của C. Mác và Ph. Ăngghen được trình bày nhiều nhất trong tác phẩm Tư Bản. Đây là tác phẩm nổi tiếng của Karl Marx và Friedrich Engels, xuất bản lần đầu vào năm 1848. Tư Bản là một trong những tác phẩm quan trọng nhất của chủ nghĩa Mác - Lênin, trình bày một cách hệ thống và sâu sắc về kinh tế chính trị của chủ nghĩa tư bản. Tác phẩm này đã trở thành một trong những tài liệu cơ bản để hiểu về chủ nghĩa tư bản và cách mạng xã hội chủ nghĩa.

Theo giáo trình, đối tượng lao động trong kinh tế chính trị được hiểu là những vật mà lao động của con người tác động vào nhằm thay đổi nó cho phù hợp với mục đích. Điều này có nghĩa là đối tượng lao động không chỉ là những vật thể cụ thể mà còn bao gồm cả quá trình và hoạt động của con người trong việc biến đổi và sử dụng các vật thể đó. Đối tượng lao động có thể là đất đai, tài nguyên thiên nhiên, máy móc, thiết bị, hoặc bất kỳ thứ gì khác mà con người có thể tác động vào để tạo ra giá trị và đáp ứng nhu cầu của mình. Quan điểm này nhấn mạnh tầm quan trọng của lao động và hoạt động của con người trong việc tạo ra giá trị và biến đổi đối tượng lao động.

Quy luật kinh tế là những quy tắc khách quan, có tính lịch sử và phát huy tác dụng qua hoạt động kinh tế của con người. Chúng tồn tại độc lập với ý chí và năng lực quản lý của nhà nước, và có tác động mạnh mẽ đến sự phát triển của nền kinh tế. Quy luật kinh tế được hình thành và phát triển qua quá trình lịch sử, phản ánh mối quan hệ giữa các yếu tố kinh tế và sự tương tác giữa các lực lượng kinh tế khác nhau. Vì vậy, để hiểu và ứng dụng quy luật kinh tế một cách hiệu quả, chúng ta cần phải nghiên cứu và phân tích sâu sắc các quy luật kinh tế, cũng như tìm hiểu về lịch sử và thực tiễn kinh tế.

Theo giáo trình, môn Kinh tế chính trị Mác - Lênin là môn khoa học có tính chất lịch sử. Điều này có nghĩa là môn học này không chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu và phân tích các khái niệm và lý thuyết về kinh tế chính trị, mà còn phải xem xét và hiểu rõ quá trình hình thành và phát triển của chúng. Môn Kinh tế chính trị Mác - Lênin không chỉ là một môn học lý thuyết, mà còn là một môn học có tính ứng dụng cao, giúp sinh viên hiểu rõ về bản chất của xã hội và cách thức hoạt động của các lực lượng kinh tế và chính trị. Qua đó, sinh viên có thể áp dụng kiến thức và lý thuyết vào thực tế, giúp họ trở thành những nhà lãnh đạo và nhà quản lý có năng lực và uy tín.

Theo giáo trình kinh tế học, quy luật kinh tế tồn tại mang tính chất khách quan. Điều này có nghĩa là quy luật kinh tế không phụ thuộc vào ý chí hoặc quan điểm cá nhân của con người, mà là những quy luật tự nhiên và khách quan được hình thành trên cơ sở tương tác giữa các yếu tố kinh tế. Các quy luật kinh tế này được xác định bởi các nguyên tắc và quy tắc kinh tế, và chúng có tác động đến sự phát triển kinh tế của một quốc gia hoặc khu vực. Ví dụ, quy luật cung và cầu là một quy luật kinh tế khách quan, nó xác định mối quan hệ giữa cung và cầu của một sản phẩm hoặc dịch vụ trên thị trường. Quy luật này không phụ thuộc vào ý chí của con người, mà là một quy luật tự nhiên được hình thành trên cơ sở tương tác giữa các yếu tố kinh tế.

Đáp án đúng: C. Kinh tế chính trị Mác - Lênin có bốn chức năng: chức năng nhận thức (cung cấp tri thức về bản chất và quy luật vận động của các quan hệ sản xuất - trao đổi), chức năng thực tiễn (làm cơ sở cho hoạt động kinh tế và hoạch định chính sách), chức năng phương pháp luận (làm nền tảng lý luận cho các khoa học kinh tế ngành) và chức năng tư tưởng (góp phần xây dựng thế giới quan, lập trường giai cấp). Phương án A thay "thực tiễn" bằng "nghiên cứu" - vốn là phương pháp chứ không phải chức năng; phương án B thay "tư tưởng" bằng "cơ sở lý luận" vốn trùng nghĩa với phương pháp luận; phương án D bỏ mất phương pháp luận và thêm "tư duy" không có trong hệ thống bốn chức năng.

Đáp án đúng: "Trừu tượng hóa khoa học". Quan hệ kinh tế không thể đem vào phòng thí nghiệm, cũng không tách riêng ra để thử; vì vậy kinh tế chính trị phải dùng trừu tượng hoá khoa học — tạm gạt bỏ những cái ngẫu nhiên, bề ngoài, để giữ lại cái bản chất, bền vững, rồi từ đó khái quát thành phạm trù và quy luật. "Quan sát thực nghiệm trong phòng thí nghiệm" là phương pháp của khoa học tự nhiên, không áp dụng được cho quan hệ giữa người với người trong sản xuất. "Khảo sát định lượng bằng phiếu hỏi" là công cụ của xã hội học, chỉ thu được ý kiến bề mặt chứ không bóc tách được bản chất quan hệ kinh tế. "Mô phỏng bằng mô hình toán học" là công cụ hỗ trợ của kinh tế học hiện đại; nó lượng hoá được quan hệ đã biết chứ không phát hiện ra bản chất, và vẫn phải dựa trên những trừu tượng có sẵn.

Đáp án đúng: "Kinh tế chính trị cổ điển Anh". C. Mác kế thừa trực tiếp thành tựu của trường phái cổ điển Anh với W. Petty, A. Smith, D. Ricardo — đặc biệt là học thuyết giá trị - lao động — rồi khắc phục những hạn chế của họ để xây dựng học thuyết giá trị thặng dư. "Chủ nghĩa trọng thương" cho rằng của cải sinh ra trong lưu thông và đồng nhất của cải với vàng bạc; đây là học thuyết mà cổ điển Anh đã vượt qua, không phải nguồn kế thừa trực tiếp của Mác. "Chủ nghĩa trọng nông" chuyển trọng tâm từ lưu thông sang sản xuất nhưng chỉ thừa nhận nông nghiệp mới tạo ra sản phẩm thuần tuý — một bước tiến dở dang. "Kinh tế chính trị tầm thường" ra đời sau cổ điển Anh, chỉ mô tả hiện tượng bề ngoài và biện hộ cho chủ nghĩa tư bản, là đối tượng phê phán của Mác chứ không phải nguồn kế thừa.