Trong giai đoạn chủ nghĩa tư bản cạnh tranh tự do, quy luật giá trị thặng dư biểu hiện thành quy luật:

Trong giai đoạn chủ nghĩa tư bản cạnh tranh tự do, các doanh nghiệp sản xuất cạnh tranh với nhau để giành lấy thị trường và khách hàng. Quy luật giá trị thặng dư biểu hiện thành quy luật lợi nhuận bình quân. Điều này có nghĩa là lợi nhuận của các doanh nghiệp sẽ được phân phối đều và không có doanh nghiệp nào có thể đạt được lợi nhuận cao hơn so với các doanh nghiệp khác. Quy luật này được xác định bởi sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp và sự phân phối lại của giá trị thặng dư. Trong giai đoạn này, các doanh nghiệp sẽ cố gắng giảm chi phí sản xuất và tăng giá bán để đạt được lợi nhuận cao hơn, nhưng cuối cùng lợi nhuận sẽ được phân phối đều và không có doanh nghiệp nào có thể đạt được lợi nhuận cao hơn so với các doanh nghiệp khác.