ACC101 - Nguyên lý kế toán

Kế toán là hệ thống nhận diện, đo lường, ghi nhận và truyền đạt thông tin kinh tế để hỗ trợ quyết định. ACC101 giới thiệu cách một hoạt động kinh doanh được chuyển thành dữ liệu có cấu trúc, cách các số liệu liên kết với nhau và cách đọc kết quả mà không tách rời bối cảnh tạo ra chúng. Môn học kết nối kế toán tài chính, kế toán quản trị và những quyết định tài chính cơ bản, qua đó cho thấy thông tin kế toán phục vụ cả người quản lý bên trong lẫn nhà đầu tư, chủ nợ, cơ quan quản lý và các bên liên quan khác. Nền tảng của hệ thống là phương trình giữa tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu. Mỗi giao dịch làm thay đổi ít nhất hai yếu tố nhưng phải giữ trạng thái cân bằng. Từ chứng từ và bản chất kinh tế của sự kiện, giao dịch được phân tích, ghi vào nhật ký, chuyển sang tài khoản, tổng hợp trên bảng cân đối thử và điều chỉnh khi cần. Cơ sở dồn tích giúp ghi nhận doanh thu khi được tạo ra và chi phí khi nguồn lực được tiêu dùng, thay vì chỉ theo thời điểm thu hoặc chi tiền. Các bút toán điều chỉnh xử lý khoản trả trước, khoản phải trả, doanh thu chưa thực hiện, doanh thu đã phát sinh và hao mòn tài sản. Chu trình này dẫn đến hệ thống báo cáo gồm báo cáo tình hình tài chính, báo cáo kết quả hoạt động, báo cáo lưu chuyển tiền tệ và thông tin về biến động vốn. Mỗi báo cáo trả lời một nhóm câu hỏi khác nhau nhưng phải được đọc cùng nhau: lợi nhuận không đồng nghĩa với tiền mặt, tài sản không tự động phản ánh giá thị trường và số dư tại một ngày cần được đặt cạnh dòng hoạt động trong cả kỳ. Nội dung về hàng tồn kho và khoản phải thu làm rõ cách lựa chọn phương pháp đo lường ảnh hưởng đến chi phí, lợi nhuận, tài sản và rủi ro thu hồi. Tài sản dài hạn được xem xét qua nguyên giá, thời gian sử dụng, khấu hao và xử lý khi thanh lý; nợ phải trả được phân biệt theo nghĩa vụ và thời hạn; vốn chủ sở hữu phản ánh phần quyền lợi còn lại sau các nghĩa vụ. Thuế giá trị gia tăng và chính sách kế toán Việt Nam được đặt trong quy trình chứng từ, ghi nhận và trình bày, nhấn mạnh sự khác biệt giữa bản chất giao dịch, nghĩa vụ thuế và quy tắc báo cáo. Ở góc nhìn quản trị, chi phí được phân loại theo đối tượng, hành vi và mục đích ra quyết định. Sự khác nhau giữa chi phí cố định, biến đổi, trực tiếp, gián tiếp và chi phí liên quan giúp phân tích lợi nhuận, điểm hòa vốn và lựa chọn phương án. Ngân sách chuyển kế hoạch hoạt động thành dự kiến doanh thu, sản lượng, nguồn lực, chi phí và dòng tiền; ngân sách vốn hỗ trợ đánh giá các khoản đầu tư có ảnh hưởng dài hạn. Công cụ số và AI có thể hỗ trợ phân loại, kiểm tra và trình bày, nhưng người sử dụng vẫn phải xác minh dữ liệu, logic hạch toán, tính nhất quán và khả năng giải thích. ACC101 tạo nền tảng để lập thông tin kế toán cơ bản, đọc báo cáo, liên hệ giao dịch với kết quả và giao tiếp số liệu một cách có trách nhiệm.