Về mặt lịch sử, các hình thức tổ chức độc quyền cơ bản từ thấp đến cao đó là:

Các hình thức tổ chức độc quyền cơ bản được sắp xếp từ thấp đến cao như sau: Cartel, Syndicate, Trust và Consortium. Cartel là một thỏa thuận giữa các doanh nghiệp độc lập để hạn chế cạnh tranh. Syndicate là một tổ chức hợp tác giữa các doanh nghiệp để thực hiện một mục tiêu chung. Trust là một tổ chức độc quyền phức tạp hơn, bao gồm cả Cartel và Syndicate. Consortium là một tổ chức hợp tác giữa nhiều doanh nghiệp để thực hiện một dự án lớn. Trong quá trình phát triển, các hình thức tổ chức độc quyền này đã dần trở nên phức tạp hơn, nhưng vẫn giữ nguyên mục tiêu hạn chế cạnh tranh và tăng cường quyền lực.