Tổng kết thực tiễn vai trò của độc quyền trong nền kinh tế các nước tư bản phát triển giai đoạn cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, V. I. Lênin đã khái quát độc quyền tư bản chủ nghĩa thành:

V. I. Lênin đã phân tích và khái quát độc quyền tư bản chủ nghĩa thành năm đặc điểm quan trọng. Trước hết, độc quyền tư bản chủ nghĩa là sự thống trị của một số ít người giàu có, nắm giữ quyền lực và kiểm soát các nguồn lực kinh tế. Thứ hai, độc quyền tư bản chủ nghĩa là sự tập trung tài sản và quyền lực vào tay một số ít người giàu có, dẫn đến sự bất bình đẳng xã hội. Thứ ba, độc quyền tư bản chủ nghĩa là sự kiểm soát và định hướng của các tập đoàn kinh tế lớn đối với nền kinh tế. Thứ tư, độc quyền tư bản chủ nghĩa là sự sử dụng quyền lực kinh tế để đàn áp và kiểm soát các lực lượng xã hội khác. Cuối cùng, độc quyền tư bản chủ nghĩa là sự đối lập giữa lợi ích của các tập đoàn kinh tế lớn và lợi ích của xã hội.