Có ví dụ: nhà tư bản đầu tư 50 USD để mua nguyên vật liệu dệt vải, tốn 5 USD cho hao mòn máy móc để dệt được 10 mét vải từ nguyên liệu trên, 15 USD để trả công cho công nhân làm việc trong 8 giờ theo thoả thuận, nhưng sau 4 giờ thì công nhân đã làm xong 10 mét vải. Để giá trị thặng dư được tạo ra 15 USD, nhà tư bản cần làm gì?

Để giá trị thặng dư được tạo ra 15 USD, nhà tư bản cần xem xét lại quy trình sản xuất. Ban đầu, nhà tư bản đã đầu tư 50 USD cho nguyên vật liệu, 5 USD cho hao mòn máy móc và 15 USD để trả công cho công nhân. Tuy nhiên, công nhân đã làm xong 10 mét vải chỉ trong 4 giờ, thay vì 8 giờ như thoả thuận. Điều này có nghĩa là công nhân đã tạo ra giá trị thặng dư 10 USD (15 - 5) chỉ trong 4 giờ. Để tạo ra giá trị thặng dư 15 USD, nhà tư bản cần bắt công nhân làm thêm 4 giờ nữa, tương đương với 1 giờ mỗi giờ. Điều này sẽ giúp công nhân tạo ra thêm 5 USD giá trị thặng dư, đủ để đạt được mục tiêu 15 USD. Vì vậy, nhà tư bản cần đầu tư thêm 50 USD cho nguyên liệu, 5 USD cho hao mòn máy móc và bắt công nhân làm thêm 4 giờ nữa như thoả thuận.