Triết học duy vật biện chứng cho rằng:

Triết học duy vật biện chứng là một trong những nền tảng cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin. Nó cho rằng, vật chất quyết định ý thức, nhưng ý thức cũng có thể tác động trở lại vật chất. Điều này có nghĩa là, ý thức của con người không chỉ là một phản ánh thụ động của vật chất, mà còn có thể thay đổi và tác động đến vật chất. Ví dụ, ý thức của con người về bản thân và xã hội có thể dẫn đến việc thay đổi hành vi và quyết định của họ, từ đó ảnh hưởng đến vật chất. Điều này thể hiện mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức, trong đó mỗi yếu tố đều có vai trò quan trọng và tác động lẫn nhau.