Theo chủ nghĩa duy vật lịch sử, quan hệ sản xuất có thể tác động tới lực lượng sản xuất theo hướng.

Theo chủ nghĩa duy vật lịch sử, quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất là hai khái niệm quan trọng trong quá trình sản xuất xã hội. Quan hệ sản xuất ám chỉ cách thức sản xuất và phân phối hàng hóa, dịch vụ trong xã hội, trong khi lực lượng sản xuất ám chỉ các yếu tố vật chất và kỹ thuật được sử dụng trong quá trình sản xuất. Theo lý thuyết của Karl Marx, quan hệ sản xuất có thể tác động tới lực lượng sản xuất theo nhiều cách khác nhau. Quan hệ sản xuất có thể thúc đẩy sự phát triển của lực lượng sản xuất bằng cách cung cấp nguồn vốn, công nghệ và lao động cần thiết cho quá trình sản xuất. Tuy nhiên, quan hệ sản xuất cũng có thể kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất nếu nó không phù hợp với nhu cầu và điều kiện sản xuất. Ví dụ, một quan hệ sản xuất dựa trên lao động cưỡng bức có thể kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất vì nó không khuyến khích sáng tạo và đổi mới.