Mối quan hệ giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng là mối quan hệ:

Mối quan hệ giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng là một khái niệm quan trọng trong lý thuyết của Karl Marx. Cơ sở hạ tầng được hiểu là các yếu tố vật chất như sản xuất, kinh tế, kỹ thuật, trong khi kiến trúc thượng tầng là hệ thống ý thức xã hội như chính trị, pháp luật, tôn giáo, văn hóa. Mối quan hệ giữa hai khái niệm này không phải là đơn giản, mà là một mối quan hệ phức tạp và đa chiều. Theo Marx, cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng luôn thống nhất với nhau, nhưng đồng thời cũng luôn có sự đấu tranh giữa hai mặt đối lập. Cơ sở hạ tầng tạo ra kiến trúc thượng tầng, nhưng kiến trúc thượng tầng cũng có thể ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng. Sự thống nhất và đấu tranh này không phải là cố định, mà luôn thay đổi theo thời gian và không gian.